бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла дурхъадеш

Шавваль базла 6 бархIи дубуцалли, лебил дус дуббуцибсилисгъуна кири бируси саби.

Кьудратла ВегIла разидеш сархес дигуси бусурман адамлис ШаригIятлизир дахъал гIибадатла жураби чедаахъили сари. Сецадла гIибадат имцIабаралра, илцадра адам рухIлашал давлачеввирули, гIяхIлашал варсирули, бунагьуназивад умувирули сай.

Дуббуцари – Аллагьлис ﷻ гIибадатла ца жура саби, адамличи халаси асарбируси ва илала уркIи нясдешуназибад умубируси. Рамазан базлис гIергъи сабиуси Шавваль базлизивра гьарил адам Аллагьличи ﷻ гъамиэс имкан лебси саби. Чис хIейгахъу чумал бархIи дубурцули, ца дусла дуббуцарила кири сархес? Гьайгьайрагу, лебтасалра дигахъу. Илди сари Шавваль базла гьаларти урегал бархIи. Илди бурхIназив дубуцибсилис Аллагьли ﷻ дахъал шабагъатуни лугули сай ва сунела лугърачи уркIецIиряхIмула унза ибхьули сай. Байрамлис гIергъити бурхIназив гьаб-гIергъидешличил дубуцалли, ил гIяхIсилизи халбируси саби, амма илди бурхIни декIарлира дубдуцес вирар. Нигет ишкьяйда биру: «Нуни нигет барира Шавваль базлизив дубуцес Аллагь ﷻ багьандан». Нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Чи Рамазан базлизив дубуцили, гIур гIеларад 6 Шавваль базлизир дуцаллира, лебил дус дуббурцули калунсиван вирар». Иш хIядисра, чили гIяхIси баркьуди дураберкIаллира, илис вецIнали илди чардирар ибти Аллагьла ﷻ дугьбала мягIничебдешличи пикри бяхIчииули саби. СенахIенну, дуслизир 360 бархIи лерхIели, Рамазан базла дуббуцари биалли 30 сари. Аллагьли ﷻ вецIнали имцIадаралли, 300-личи адиркули сари, 6 Шавваль базла дуббуцарира 60-айчи адиркур ва Рамаза дуббуцарличи имцIадаралли, абзур дус дубуцибси кьяйда бетарули саби. Идбагла ﷺ хIядисла мягIнара ил бетарули саби.

ГIурра хIядисуназиб бурули саби: «Марлира, Аллагьли ﷻ ванзара, закра Шавваль базла урегал бархIила духIнар акIахъубти сари. Илди бурхIназив чи дубуцаллира, Аллагьли ﷻ илис, Сунела махлукьатцад гIяхIти баркьудлуми лукIа, илдицад вайтира урису, сунела даражара ахъбурцу». ГIурра нушала Идбаг ﷺ викIули сай: «Марлира, вебкIибсила 600 биркIан лерти сари, уркIиличир калайчи гьар биркIайчирра 1000 мухIли лерти сари. Чили Шавваль базла 6 дуббуцари дуцаллира, милигиубсилис дяргIибти шин держибхIели гьамадбируливан, Аллагьли ﷻ сунела бебкIала къияндешунира кункдиру». Галга убатурси адамлис, иличир цIедеш дакIили дигалли, замана баибхIели, илис шин картIу. Сунени къуллукъбирниличи мешули галгала кIапIрира жагали шинишдирар. Замана дикили, кIапIрира духъутIдиубли, гIур берхIила буцIардешли илди кIапIри дерахъубли кадикалли, ил галгалис бируси къуллукъ агни багьес вирар. Амма илди кIапIри хIедеръалли, ил галгалис къуллукъбирни багьес вирар. Илгъуна саби адамла хIялра Рамазан базлизиб, Рамазан базла хIурмат багьандан кьабулдарахъес илини имцIа-имцIали дуббуцарлизив, дехIибайчив, гIяхIти баркьудлумазив даимвиэс къайгъибиру. Илала баркьудлуми кьабулдарнила лишанра саби, Рамазан баз бикили гIергъира ил тIагIятлизив кални. Суфьяну Саврини бурули сай: «Ну Маккализив хIябал дус калунра. Маккализив хIерируси ца адам гьар бархIи хIерила замана вакIили, КягIба-алав тIаваф бири, дехIибала дири, гIур гили наб саламра хъули чарулхъи. Цагьачам ил изай уциб, ва илини ну сунечи вакIахъес хъарбарили адамти бархьиб. Ну иличи вякьунра, ва ил набзи викIар: «Ну вебкIибхIели хIуни ну вирцаба, наб жаназала дехIибалара хIуни дара, ну хIярира вихьаба, ит дуги нуцун вархьмалтаба, дила хIябличив хIу уэн ва Мункар-Накирли суал бехIбихьибхIели, хIуни набзи Аллагь ﷻ ца сайни, Аллагьла Расул ﷺ хIекьси сайни гьанбуршен».

Нуни илини тиладидарибти набчи чесира. Халаси замана хIедикили, ил вебкIиб ва нуни чесибти лерилра дарира, илала хIябличи кайъили нура калунра. Гьачамра ну усхIеи, амма гьанкIли кьакьаварили левли, нуни тIамала бакьира: «Ва Суфьян! Ишала хIечи сегъуналра хIяжатдеш агара». Нуни хьарбаира сен агарсив или, дила суаллисра жаваб бакьира: «Рабазан базла дуббуцари дуцнира, илдас гIергъи урегал бархIи Шавваль базла дуцнира багьандан». Ну гьанкIлизивад чеваргъира ва дила мякьлав чилра чехIеваира. ГIур сагадарили дазалара, сагали хIябла мякьла кайира ва гIурра гьанкIвикIесвиира. Нуни ил тIамала хIяйна гIурра бакьира ва гIур багьурра ил сунечи нягIна бакIла шайтIайзибад ахIи, УркIецIичевси Аллагьлизибад ﷻ сабни. Ну хIябрачивад чарухъунра ва Аллагьлизи ﷻ улгули калунра Рамазан базла дуббуцарира дуцахъили, илдас гIеларад Шавваль базла урегал бархIира дуцахъес тавфикь барахъес, Аллагьлира ﷻ наб иличи тавфикь бариб». Идбагра ﷺ викIули сай: «Рамазан базла гIергъи дуббурцуси, гъазаватличивад вебшили гIур ита чариубсигъуна вирар». Шавваль базла урегал дуббуцарира, байрумтала бархIила гIергъиси бархIи вехIихьалли, дурхъасилизи халбируси саби. Дубдурцути бурхIнира вехIихьили гIергъи ургаб кахIелахъи дурцнира дурхъаси саби.

ГIяли асхIябра викIули сай: «Шавваль базла дурцути урегал бархIилизир, Рамазан базлизир дирути секIал черти сари. ХIятта Шавваль базла дуббуцари гьатIира хIяжатти сари, сенахIенну илдани, Рабазан базла дуббуцарлизир калунти нукьсандешунира умудирути сари». Амма, байрумтала гIергъиси бархIи вехIирхьнира, урегалра дуббуцари ургаб кахIелахъи дуцнила гъай, иличибли дурхъали биънила мягIна саби. Байрумтала гIергъиси бархIиличивад ахIи, гIелайзи ардухаллира, ургар бурхIни калахъи дуцаллира суннатра бетаруси саби, Аллагьли ﷻ нушаб вягIда барибси кирира биуси саби. Ибну ГIумарли хIядис бурули сай: «Рабазан базла дуббуцарира, илдас гIеларад урегал Шавваль базла дуббуцарира чили дуцаллира, нешли варкьибхIеливан лерил бунагьуназивад умувируси сай». КагIбуль АхIбарли бурули сай: «Цагьачам нушала Идбагла ﷺ рурси ФатIима (р.гI.) зягIиприкиб. Илала хъули вакIили ГIяли асхIяб викIар: «Я ФатIима, дунъяла лигIматуназибадли хIела уркIилис се дигахъади?» «Я ГIяли, наб нар дигахъаси», – иб ФатIимани. ГIяли камси замана пикриухъун, илизиб сегъуналра арц аги, гIур айзурли базарличи арякьун. Илаб ца диргьам чеблалис сасили ца нар асиб. Нарра хили ФатIимачи (р.гI.) чарулхъуси замана гьунчив ца зягIипси, гьунила дубла кайили мискин ухъна къаршивикиб. ГIяли илала мякьла тIашизурли, илизи хьарбаиб: «Я ухъна, хIела уркIилис се дигахъади?» Ухънани иб:

«Я ГIяли, ну ишав шел бархIи виублира лайвакIили, адамти бет-садбашули саби, амма набчи шурулхъуси чилра агара. Дила уркIилисра бахъ дебали нар дигулигу». ГIяли асхIяб пикриухъун, илис гьанбикиб, нуни ца нар асира ФатIимас, илра иш тиладивикIусилис бедасли ФатIима агарли кавлан, амма хIебедасли ну Аллагьла ﷻ «тиладивикIусиличивад мадубшудая (мягIна)» ибси гъайличивадра, Идбагла ﷺ «тиладивикIуси урчиличив виаллира, чармайридая» ибси гъайличивадра чевулхъас. ГIур ГIялини ил нар байхъалабарили ухъна вахун, бусягIятал ухъна сагъвиуб. Арариуб ФатIимара (р.гI.). ГIяли иличи вакIиб, амма ил урузкIулири ФатIимази (р.гI.) бурес. ГIяли чеваибхIели ФатIима (р.гI.) аризурли иличи, хъябруцрикили рикIар: «Сен хIу пашмансири, Аллагьла ﷻ уличибли хъя бирулра, хIуни ит ухъна вахунхIели, дила бусягIят нарличибси хьул арбякьун. ГIяли ФатIимала гъайличи разивиуб. ИлхIели унзализи кьутIла тIама бакьиб. ГIяли асхIябли унза абхьиб илав Салману Фариси леври, илала някълаб чIянкIили кIапIбарибси кьям лебри. Салману Фарисини ил кьям ГIяли асхIябла гьала кабихьиб. ГIялини илизи хьарбаиб: «Я Салман, иш чичибад саби?» Салману Фарисини иб: «Иш Аллагьличибад ﷻ Идбагличи ﷺ саби, Идбагличибад ﷺ хIед саби». ГIяли асхIябли чIянкIи ахъбуциб, илар урчIемал нар лерри. ГIяли асхIяб викIар: «Я Салман, ишди наб диалли, ишар вецIал диэс гIягIнити сари, сенахIенну Аллагьла ﷻ гъай леб (мягIна): «Чили гIяхIси бараллира итис вецIал илдигъунти дирар». Салману Фариси дукарвяхIили, сунела кисалабад цагьатIи нар дурасили викIар: «Я ГIяли, Аллагьла ﷻ уличибли хъя бирулра, ишар вецIал лертири, нуни хIу ахтардиварес багьандан ца дигIянбарибсири».

Илкьяйдали нушани барибси гIяхIси Аллагьли ﷻ вецIнали имцIабируси саби, дуббуцарла биалли, гьатIира имцIабиэсра хьул лебси саби. Нушала гIяхIти баркьудлуми имцIадирнила хIикматра саби, нушаб гьалар калунти умматунала гIямру духъянти дири, тIагIятра илдала имцIаси бири. Нушала умматла биалли гIямру къантIти сари, гIибадатра камси саби, ил багьандан нушала умматла гIибадат ва тIагIят гьалар дуибти умматуналайчиб имцIабиахъес багьандан Аллагьли ﷻ сунела уркIецIиличибли нушаб имканти гьаргдирули сари. Аллагьли ﷻ нушаб кумекбараб Рамазан базлара дуббуцари дуцахъили, Шавваль базлара урегалра дуцахъили, нушала лерил калунти гIямрура тIагIятлизир даимдиубли деркIахъес! ЧевяхIси Аллагьли ﷻ гьарриллис ахъри габ даим Сунес гIибадатлизир дирахъес. Амин.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


ХУРЕГ БАЛКЬАРАХЪНИ

Долма (8 порция) ГIягIнидиркур: ТIутIила кIапIри – 300 гр; белкьунси диъ – 1 кг; биринж – 1 стакан; цIуба жерши – 1; итан жерши – 4 цула; бурт – 400 гр; кьар, зе, исиут, дерубти специяби – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: тIутIила кIапIри зукьиси...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...