бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

МяхIрамтачила

МяхIрамтачила

МяхIрамтачила

Чихъали саби мяхIрамти?

 

Цаличи ца къячбикалра, чула дазала хIедулъути, саби-ургаб шаригIятли магьар асухIебирахъути адамти саби. Ишаб илди гьанбушили саби мурул адамла шайзибад, хьунул адамлисра иличибли мяхIрамти багьес гьамадли бирар.

 

  1. Неш, хала неш, хала нешла неш (хьунул адамлис – дудеш, хала дудеш, хала дудешла дудеш ва илкьяйда гIурилтира);
  2. рурси ва илала наслу, уршила наслула рурси;
  3. рузи;
  4. рузила рурси ва илала наслу;
  5. узила рурси ва илала наслу;
  6. дудешла рузи ва хала дудешла рузи;
  7. нешла рузи ва хала дудешла рузи;
  8. хIу сунени ниъли вахунси цархIил хьунул адам, илала неш, ниъла хала неш;
  9. ниъла рузи (рурси, хIу ниъли вахунсила рурси, ниъла нешла ниъла рурси, ниъла дудешла рурси (хIела нешли сунела ниъли рахунси), убай нешли хIела дудешличил магьарлизирхIели ниъли рахунси урхIла рурси ниъли рухъахъухIели ил хьунул адамличил магьарлизивсилис), ниъла дудешла ниъла рурси;
  10. ниъла рурси (хIела хьунул хIечил магьарлизирхIели, илала ниъли рахунси рурси);
  11. ниъла узила рурси ва илала наслу;
  12. ниъла рузила рурси ва илала наслу;
  13. ниъла дудешла рузи, ниъла хала дудешла рузи;
  14. ниъла нешла рузи;
  15. хьуна наслула яра ниъла рурси. Ил гъамдеш бехIбирхьур хьунуйчил вархикили гIергъи. Ухънадеш, изала яра жявли магьар бихьни сабабли хьунуйчил варххIейкалли, илала дурхIни гъамтили бетхIерар. Ил гъамдеш ил хьуна рурсила наслула ахIенти гъамтачи тIинтIхIебирар. Я илала цархIил нешлизирадси рузи я илала ниъла неш хIед мяхIрамтили хIебирар;
  16. хъубеш неш яра хьуна ниъла неш ва илала наслуби, хъубеш неш ва илис гIелабти хьунуйс магьар дихьибмад мяхIрамти бетарар ва ил гъамдеш гIеларти магьарла гъамдешван мурталралис кавлан;

Хьуна илди ахIенти (рузи, дудешла рузи, нешла рузи, узила рурси, рузила рурси) хIед мяхIрамти ахIен. Ил -  заманала гъамдеш саби. Илдас вегIла хьунуйчил магьар бетхIерар. Амма хьунуйчил декIарикибмад (магьар кадушили яра хьунул ребкIили) илдачил магьар бетарар илди заманалис гъамти биъни багьандан. Илдазирад дазала дулъан.

  1. убай неш (дудешла хьунул). Дудеш ниъла дудеш виалра, илала хьунул вегIлис мяхIрам сари.
  2. уршила ва илала наслула хьунул, урши яра илала наслу ниъла биалра декIардеш агара.

Илди чедиб гьанбушибти ахIи, цархIилти мяхIрамти ахIен, илдачи къячикалли, дазала дулъан, някъ буцни хIярам саби.

 

Ниъла гъамдешличила баян

Ниъла гъамдеш биэс багьандан урхIла урши яра рурси вегIла хьунуй сунела ниъли (мамали) вахнилизир кIел шартI лер: умутли шуйна вахни, кIел дус виайчи ухъахъни. Урши ил хьунул адамлис ниъла урши ветарар, шаригIят хIясибли сунела уршиличил цугси. ХIебиалли, ил хьуна рурсби (цархIил муруйзибад акIубтира) кIинайс шери рякьи акIубтира – лебилра илис ниъла рузби бетарар, неш – ниъла хала нешли, рузби – ниъла нешла рузби ва цархIилтира.

 Ил хьунул адамла мурул ниъ духъуси замана уршилис ниъла дудеш ветарар. Иличира ниъла нешличиван гъамдеш тIинтIбирар. Илис рурсби (ил хьунуйзибад акIубти, илис гьалаб яра кIинайс букибтазибад бетаурти биалра, ил уршилис ниъла рузби саби).

Илдигъунти дархибдешуни лерхIели, заманала бухъяндешли кIинайс хъумартурли наслулизи детхIерути магьарличил цацабехIти цалахIебикахъес багьандан, хьунул адамли дурхIя, муруйзи хьархIебаили, мамали вахни хIярамси саби.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


ЧевяхIсилис бегIлара хIейгуси

ГIергъиси манзил декIарбиркниличил дархдасунти дахъал суалти хьардиули сари. Илди баяндарес багьандан иш белкI гьалабирхьулра. ДекIарвикни – хьунуйчилти бархбасуни къябаъни саби дугьбачил, белкIличил ва мез хIедалусилис лишантачил. Ислам динни хъайчикабиъни цахIнаб хIербирнила вягIда кьяйдали...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...


Редакциялизи суал

Асубирусив шаригIят хIясибли банклизив узес? Банклизив узес къадагъабарибси ахIен гIергъити шуртIри дузахъули диалли: Эгер банклизив узес чараагардеш лебли биалли, сенкIун чараагардеш лебли хIебиалли къадагъаласи мерличив узес къадагъабарибси саби. Ил чараагардеш дебали халаси хIяжатдеш...