бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ЖумягI бархIила дурхъадеш

ЖумягI бархIила дурхъадеш

ЖумягI бархIила дурхъадеш

ЖумягI бархIи – бусурмантас хасси бархIи саби. Ил баракатла бархIи ЧевяхIсини кабизахъурси саби. Илала даража илцадра ахъси саби, хIятта Дурхъаси Кьуръа сурара леб илгъуна уличил. Ил бирхутас савгъат саби, ил бархIи илди ЧевяхIсиличи гъамбирути саби ва хасси шабагъатра сарху. Адамла вирхнила даража ил жумягI бархIи секьяйда вирарал илизибад дигахъуси саби. Нушала адабчебти хала бегIти арбякьунси жумягIличибад бехIбихьили, лябкьуси жумягI бархIиличи хIядурбикIутири. Илдас ил бархIи гьарли-марси байрам сабри. Илгъунали ил нушабра калес гIягIниси саби, сенкIун Аллагьли ﷻ ил нушаб уркIецIили биахъубли бархьибси саби.

Имам аль-Гъазалини «Мукашафатуль кулуб» жузлизиб жумягI бархIила дурхъадешличила бурули сай. Ил чебяхIси бархIи саби иличибли Аллагьли ﷻ ислам чебяхIбарили, цархIилтазибад декIарбариб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ буриб: «ЖумягI бархIи акбарла бакьибхIели, вачар батурли Аллагь ﷻ гьаникахъес къалабадикирая» (Аль-Джумуа, 62/9). Илини къадагъабариб дунъяла зугIлумачила пикридикIахъес, чулира жумягI бархIиличирад гьарахъируси.

Идбагли ﷺ буриб: «ЧевяхIси Аллагьли ﷻ ил бархIила дехIибала чараагартили дариб».

Анасли нушачи Идбагли ﷺ бурибси баахъиб: «ЖабрагIиль лямцIбикIуси дяхIимIцIайчил набчи вакIили викIар: «Иш жумягI бархIи Аллагьли ﷻ чараагарсили бариб хIушаб байрамли биэсли ва хIед гIергъи хIела умматлис».

Нуни хьарбаира: «Се бирара нушаб ил бархIи?» Илини иб: « Ил бархIи хIушаб бегIлара гIяхIси сягIят бирар, илхIели сунес гIяхIдеш тиладибарибсилис Аллагьли ﷻ бедлуга. Ил сунес кьадарли хIебиалли, Аллагьли ﷻ челябкьлализиб гьатIира халаси гIяхIдеш бедлуга. Эгер адамли сунес кьадарси вайдешлизибад берцуди тиладибаралли, Аллагьли ﷻ ил гьатIира халаси вайдешлизивад уцахъу. Ил лерил бурхIнала пача саби ва Ахиратлизиб нуша илис халабиуси, имцIабируси бархIи дикIутира».

Аллагьла Расулли ﷺ буриб: «БерхIи абулхъути бурхIназибад бегIлара гIяхIси – жумягI бархIи саби. Ил бархIи сай Адам Идбаг акIахъубси, ил бархIи сай ил Алжанализи ацIахъибси, ва ванзаличи чарухъунси. Ил бархIи саби илала тавба кьабулбарибси ва ил бархIи сай ил вебкIибси. Ил Кьиямала бархIи сабиуси саби. Зубразирти малаикунани ил бархIилис Аллагьличиб ﷻ имцIабируси бархIи дикIути сари. Ил бархIи сари адамтани ЧевяхIсила дяхI Алжанализир чедиути».

ХIядислизиб бурили саби: «Алагьли ﷻ гьар жумягI бархIи жагьаннаблизибад 600 азир адам акьубалтути саби.

Идбагли ﷺ бурибсири: «Жагьаннабла цIа гьар бархIи абулкуси саби БерхIи бегIлара ахъли абаибхIели – ил манзил мадулгадая. ЖумягI бархIи ахIенси: ил бархIи абзур манзил – балга саби ва жагьаннаб абулкуси ахIен».

КагIбли буриб: «ЧевяхIси Кьудратла ВегIли лерилра мераназибад декIарбариб Макка, бузразибад – Рамазан, бурхIназибад жумягI бархIи, дугурбазибад – кьадурти лукIуси дуги.

Арцанти ва мицIираг жумягI бархIи цализи ца «Салам, салам, баракатла бархIи!» бикIути саби. Идбагли ﷺ буриб: «ЖумягI бархIи яра дуги вебкIибсилис Аллагьли ﷻ шагьидлисгъуна кири лукIуси саби ва хIябла гIязабтазивад уцахъу.

ЖумягI бархIила суннатуни:

1. Вазес;

2. Сивак пайдалабарес;

3. Умути палтар чегьес;

4. Миск пайдалабарес;

5. Вашули мижитлизи укьес;

6. Мижитлизив вахъхIи калес;

7. ХIутIбаличи лехIирхъес;

8. Сура «Аль-Кьагьф» бучIес;

9. Дахъал дугIяби дарес;

10. Дахъал салаватуни дучIес.

Имам Аль-Гъазалила «Мукашафатуль кьулуб» жузлизибад

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Заб-маркала асурти

Хабарагарси балагь чисалра кьадармабиаб, хъярхъли кабухъун хIеркIлис я инсан къаршимайкаб.   Мартла 28-личир Дагъиста ванзаличир дебали тамашала анцIбукьуни кадикиб. Гьалабси дуги МЧС-ла багьахъни бакIибсири жагIял дахъал заб ва дягI дирар или. Иличи илцад-декIар пикри чилилра бяхIчихIеиб,...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...