Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр

Йома намаҙының әҙәбе

  • Йома намаҙына алдан әҙерләнеү
  • Намаҙ ваҡыты кергәнсе, тәһәрәт алып, мәсеткә иртә килеү
  • Ғөсөл ҡойоноу
  • Таҙа әйбер кейеү
  • Самалап ҡына хушбуй һөртөү
  • Әҙ һөйләшеү
  • Һәр ваҡыт Аллаһты иҫкә алыу
  • Имам янында ултырыу
  • Хөтбәне тыныс тыңлау
  • Намаҙҙан һуң ғилем өйрәнергә барыу
  • Олпатлыҡ менән йөрөү
  • Бармаҡтарҙы сатрашламау
  • Ваҡ аҙымдар менән йөрөү
  • Башты алға эйеү
  • Ниғмәттәрҙе биреүсебеҙгә хәмедтәр әйтеү
  • Мәсеткә итәғәт менән килеп кереү
  • Кешеләрҙең сәләменә яуап биреү
  • Имам минбәргә менгән ваҡытта намаҙ ҡылмау
  • Имам сәләм биргәндә, уға яуап биреү
  • Һөйләшмәү
  • Вәғәзде тулы күңел менән тыңлау һәм нәсихәттәрҙе ҡабул итеү
  • Имам йыйылған мосолмандарға йүнәлгән ваҡытта һәм һөйләй башлағанда, ян-яҡҡа боролмау
  • Имам минбәрҙән төшөп, мөәззин иҡамәтте әйтеп бөткәнсе, намаҙға баҫмау.

 

Имам-хатибтың әҙәбе

Хатиб етди ҡиәфәт менән мәсеткә инергә, башта йыйылған мосолмандар менән иҫәнләшергә һәм аҙаҡтан асыҡ йөҙ менән ултырырға тейеш. Шул мәлдә бер кем менән дә һөйләшмәҫкә һәм билгеле ваҡытты көтөргә, ә унан һуң яйлап, Аллаһҡа сығыш яһарға ниәтләгән кеүек, минбәргә барырға тейеш. Минбәр баҫҡыстарынан Аллаһты зекер итеп күтәрелеү, килгән халыҡҡа әйләнеп сәләм биреү, Раббыға итәғәт менән аҙанға ултырыу лазым. Тыйнаҡ рәүештә хөтбә уҡыла. Берәүгә лә бармаҡ менән күрһәтеү юҡ, һүҙҙәрем кешеләргә файҙа килтерер, тигән өмөт менән доға уҡыла. Мөәзин иҡамәт әйткән ваҡытта, ул минбәрҙән төшә. Мөәзин иҡамәтте тамамлағас, ул тәкбир әйтергә һәм намаҙҙы башларға, аяттарҙы һәм сүрәләрҙе аңлайышлы һәм асыҡ рәүештә уҡырға тейеш.

 

Байрам әҙәбе

  • Байрам алдындағы төндө ғибәҙәт менән үткәреү
  • Иртә менән ғөсөл ҡойоноу
  • Таҙа кейем кейеү
  • Еҫле майҙар һөртөү
  • Арымай-талмай тәкбирҙәр әйтеү
  • Аллаһты йыш иҫкә алыу
  • Хозур хәлендә булыу
  • Тәкбирҙәр араһында “Сүбхәналлаһ” һәм “Әлхәмдүлилләһ” тип әйтеү
  • Намаҙҙан һуң байрам хөтбәһен тыңлау
  • Ураҙа байрамында мәсеткә барыр алдынан әҙ генә ашап алыу
  • Мәсеткә бер юл менән барыу һәм икенсе юл менән ҡайтыу

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

2026-07-01 (Мөхәррәм, 1448 йыл) №7.


«Уҡыған һайын күңелдә еңеллек тойҙом...»

Красноусол ҡасабаһына юлланған һуңғы автобус китергә әҙ генә ваҡыт ҡалған. Автовокзалға ике туҡталыш ҡалғас, трамвай боҙолдо. Бына-бына автобус ҡуҙғалырға торғанда барып еттем етеүен, билетһыҙ ултыртмайбыҙ, тип, кондуктор алманы.   Күптән ниәтләгән сәфәр өҙөлөп ҡалыуына, бер аҙ күңел кителеп...


ҺОРАУҘАР ҺӘМ ЯУАПТАР

Бер яман ғәҙәтем бар: күп һөйләйем. Бының насар икәнен беләм. Һүҙ менән кешене рәнйетәм, яман һүҙ йөрөтәм. Ошонан һаҡланыр өсөн миңә берәй доға өйрәтегеҙ. Был ғәҙәтемдән нисек ҡотолорға? Яман телем арҡаһында кешеләр минең менән аралашмай, минең хаҡта насар фекерҙә. Гонаһтарҙан алыҫлашырға, был...


Уйлыға – уй, аҡыллыға – ишара...

355-се күҙәтеү: «Раббым һынауы» Бер саҡ кешенең күреү, ишетеү, еҫ һиҙеү, уйлау, туҡланыу, һулыш алыу ағзалары араһында бәхәс ҡупҡан. Улар, һәр ҡайһыһы, кеше өсөн үҙенең мөһим орган булыуын иҫбатларға теләп, тауыш күтәргән. Бәхәсте хәл итеү юлын да тапҡандар. Был шарт буйынса һәр орган...


«Зәйнулла ишандың фотоһы беҙҙең өйҙә элеүле торҙо...»

Сәфәрҙә йөрөргә яратам. «Йөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә», тигәндәй, һәр сәйәхәт ниндәйҙер яңы тәьҫораттар, ҡыҙыҡлы осрашыуҙар менән ҡыуандыра. Алыҫ Ҡаҙағстан ерендә лә шулай булды. Ҡаҙаҡ бауырҙаштарҙың: «Һеҙ башҡорттармы ни?» – тип ихлас ҡыуанып китеүенең бер ғилләһенә...


Ябай ғына сәйәхәт түгел...

Үҫмер сағымдан тартты мине үҙенә был ил. Тарихи фильмдары, балалар өсөн тылсымлы әкиәттәре менән арбағандыр тәүҙә. 10-11 йәштәрҙә Александр Неверовтың «Ташкент – икмәк ҡалаһы» әҫәрен уҡып сыҡҡас, ҡыҙыҡһыныу тағы ла артты. Тимәк, был илдә муллыҡ, йомартлыҡ бар, тигән һығымтаға...