Аслияб гьумералде

Аллагьасул ﷻ нухдасан кьуричIев

Аллагьасул ﷻ нухдасан кьуричIев

ЧIикIасезул цересел машгьурал гIалимзабаздасан рехсезе мустахIикъав вуго ШагIбанил вас Ибрагьимхалил. Гьев гьавуна 1888 соналда. Гьесул эмен хвана лъабго лъимерги нахъе тун: кIиго ясги цо васги. Бесдал лъимал хьихьизе тIаде ккана эбел ГIашатиде. Гьей йикIана цIакъ диналда тIад чIарай, гIадамазе йокьулей, лъикIай чIужу. Росулъ йикIана ПатIиматин абун Аллагьасул ﷻ вали. Гьелъухъе зияраталъе хьвадулей ГIашатица жиндирго вас Ибрагьимхалилги вачунаан цадахъ.

Жиндего тIаде ккараб лъималазул ургъелалъги ва гьединго гьей Аллагьасул ﷻ валиялъул баракат щвеялъги ГIашат гьесизаюна вас Ибрагьимхалил мадрасалде цIализе кьезе. Гьев цIалулеб заман букIун буго ракъи бугеб, цIакъ захIматаб. Ибрагьимхалилица бицухъе, мутагIилзаби щибаб рузман сордоялъ гьардезе унел рукIун руго кваназе жо кьеян. КигIан захIмат-гIакъуба бихьаниги, Ибрагьимхалилица цIали рагIалде бахъинабуна ва гъваридго исламияб гIелмуялде жанибе нухги рагьун, лъикIав гIалимги вахъана. Гьев хадув машгъуллъула живго жиндаго тIадчIун исламалъул къанунал лъазариялде. Ибрагьимхалил вукIун вуго, лъикIго гьев лъалезул биценалда рекъон, гъваридаб гIакълуги, лъикIаб, берцинаб гIамал-хасиятги бугев инсан. Гьев кьурулароан Аллагьасул ﷻ нухдасан. ДагIба-къецалъул суалалгун гьесухъе рачIунел рукIана ЧIикIаса гурелги, цогидал бакIаздасаги гIадамал. Кинал шартIазде кканиги, исламалъе ва гьелъул низамалъе гьев хилиплъичIо. ГIолохъанав гIалимас динияб хIалтIи гьабизе байбихьараб заман букIана революциялда хурхун улкаялда чIахIиял хиса-басиял ккараб. Коммунистаз унго-унгояб рагъ гьабизе лъугьана диналде, гьелъул хIаракатчагIазде, хасго расги гIайиб гьечIел гIалимзабазде данде.

Ибрагьимхалилица гьединаб хIинкъараб заманалда балъго гьабизе ккана гIадамазда гьоркьоб шаргIалда рекъон дин гьабиялъул хIалтIи.

ХIукуматалъул органазул хIалуциналъги мацIихъабазул мацIазги цо бакIалдаса цоги бакIалде гочаризе ккана. ЧIикIаб росулъа Къакъаялде гочана. Гьенисаги «Зеленая будкаялде», гьелдаса хадуб Нефтекачкаялде. Ахиралда Темиргъое станциялда гIумруги жиндирго динияб ишги гьабизе ккана Аллагьасул ﷻ къадаралде щвезегIан. Гьел рехсарал бакIазда имамлъиги гьабуна ва балъго лъималги цIализаруна. ТIаса-маса течIого махраж, тажвид рекъезабун малъулаан Ибрагьимхалилица Къуръан. Гьесул хъизан ГIашат йикIана гIалимчи ГIабдусалам-къадил яс. Гьей йикIана цIакъ Аллагьасдаса хIинкъарай, динияй, росасе мутIигIай, гурхIел бугей, гIадамазеги йокьулей, жиндие гIадамалги рокьулей инсан. ГIемерал соназ гьелъ ЦIияб ЧIикIаб росдал руччабазе цебехъанлъиги гьабуна. ТаравихIазул какал разе гьелъул рокъоре ракIарулаан руччабазул жамагIат. ГIашатица ясазда Къуръан цIализеги малъулаан.

Насураллагь Абакаров, ЦIияб чIикIаб росу.

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.


Суал-жаваб

Гамида рекIун сапар гьабулев чиясул сапар киб байбихьулеб? Шагьар бугони ралъдал рагӀалда бугеб, ракьалдасан гьенире щвезегIан рекIун ине кколелги гьечIони ва гамидал ралъдал рагӀалде бачIинеги кIолеб бугони, сапаралъул байбилъун лъугьуна (гьес как къокъ гьабизе ва тIаде росун разе гIадал...


Дин ккола насихIат

НасихIат босизе лъани, гIемерал пайдаби щола. ГIалимзабаз нилъее гIемераб хазинаги нахъе тана. ХIадисалда буго: «ГIалимзаби руго аварагзабазул ирсилал», - абун. Аварагзабаз жидедаса хадуб гIелму гурони щибго жо течIо, гьединго гIалимзабазги течIо гIелму гурони, хIатта гIумру кьуна...


БацIадаб ниятгун

Муса аварагасул заманалда гIумру гьабун вукIана цо динияв чи. Гьес Аллагьасе гIибадат гьабулаан, рукъалъул тIохда гIемерал какал ралаан. Цо къоялъ гьесухъеги рачIун цояз бицана гъотIое гIадамаз сужда гьабулеб ахил хIакъалъулъ. Гьебги рагIун, гIащтIиги босун, гъветI къотIизе къасдгун къватIиве...


Цоги аманат

Аллагьас ﷻ аманат гьабун кьуразул цояб буго чиясул сахлъи, къаркъала. Диналъги чи ахIула аманат гьабураб цIуниялде. Сахлъи цIуни ккола аманат гьабураб тIубазаби гуребги, чиясул гIумру сах-саламатаблъун букIиналъе сабабги. Аманат абураб жоги ккола нилъехъе кьураб жо кьураб куцалда нахъбуссинаби....


Сабру тIагIин буго балагь

Кинаб бугониги балагь бачIиндал, нилъеда ракIалде ккола гьабунщинаб гIадада хванин, дица щиб гьабилебин абун, сабру тIагIуна.   Гьеб буго мекъаб пикру, гьединаб лъугьа-бахъиналда сабру гьабун чIезе ккола. Сабру гьабиялъулъ буго инсанасул къуват, бусурбанчиясул иман. Балагь бачIиндал, гьелъ...