Аслияб гьумералде

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Мажгитазул шагьар

Гьанжесеб Бангладешалда, Ганг ва Брахмапутра абурал гIорал данделъулеб бакIалда буго 15-абилеб гIасруялда букIараб, гьанже рехун тараб Багерхат абураб шагьар. Гьеб букIана ракьалдаса тIубанго тIагIарабин абун тараб шагьар.

 

Къоабилеб гIасруялда батана гьеб гIалимзабазда ва ЮНЕСКОялъ хIаракат бахъулеб буго гьелъул хутIараб бутIа биххизе течIого цIунизе.

Бенгал мацIалдаса Бугерхат абураб рагIул магIна ккола «Гъапланазул ах» абураб. Гъапланаз гIумру гьабулеб бакI букIиналъ.

ЖакъалъизегIанги гьениб цIунун хутIун буго 360 мажгит, жамгIиял рукъзал, мавзолеял, кьоялгун нухал, лъел хIавузал. Шагьар гIуцIун буго кутакалда мухIканго, бежун гьабураб кирпичалъул. Гьенибе лъим бачин ва канализация хIисабалда къватIибе тIураб лъим нахъе унеб бугеб куц, кьоял-нухал раязул щулалъи бихьиялъ нугIлъи гьабулеб буго доб заманалдаго букIун бугеб цебетIеялъул, рукIун ругел махщелчагIазул ва гьениб букIараб дин-исламалъул. Шагьар баравлъун рикIкIуна Улуг Хан Жахан абурав тюрказул полководец. ГIага-шагарго 1459 соналъ хун вуго гьев. Шагьар буго 50 квадратияб километралда бараб, цебе гьеб машгьурлъун букIун буго Халифатабад абураб цIаралдалъун.

 

 

 

 

 

 

ЮНЕСКОялъул экспертазул баяназда рекъон, гьениб батулеб буго, дунялалъул цоги бакIазда къанагIат гурони дандчIваларел, гIажаибал архитектураялъулаб гIуцIаби ва бакIал раялъул батIи-батIиял къагIидаби.

Индиялъул ракьалда ругел памятниказул бищун гIажаибаблъун рикIкIунеб буго гьеб шагьаралда бугеб бусурбабазул гIибадаталъул рукъ – мажгит. Бенгал мацIалда гьеб машгьураб буго Шайт Гумбад абураб цIаралдалъун - «Лъабкъого хъубаялъулаб мажгит». Амма гьелъул хъубаби лъабкъоялда анцIгоялдасаги цIикIкIун руго, буго жеги ункъо минараги. Аслияб как балеб бакI буго гIатIидаб. Жанисеб рахъ буго гIемерал аркабаздалъун, рахъ-рахъалдехун нух гьабун анкьго залалде бикь-бикьараб. Аркаби гIемер гьарун руго тIох ва хъубаби кквезе кумекалъе. Мажгит босун буго ЮНЕСКОялъул сияхIалдеги.

Халифатабад буго доб заманалда букIараб цебетIеялъе нугIлъун. Щибаб къойил гьенире рачIуна тIолабго дунялалдасаго туристал.

Гьанже гьенир руго нахъе цIунун хутIарал тIагIелал, алатал, ярагъ ва цогидалги асарал жаниб лъураб музей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-08-15 (РабигIул аввал 1448 с.) №16.


ХIакъаб жоялдаса инкар гьаби

Къуръаналдагун Аварагасул ﷺ хIадисазда рехсарал бищунго хIинкъи бугел рекIел гIунгутIабазда гъорлъ буго чIухIи ва гIамалкIодолъи. Нилъер диналда гьеб кIиябго мунагь рикIкIуна гIемерал цогидал мунагьазул кьибиллъун ва инсан Аллагьасда ﷻ цеве рихаравлъун лъугьинавулеб шартIлъун. Гьеб гIицIго...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Макьилъ "супергерой"     Макьилъ гIемер бихьула, кинабаздаго гIадин, кутакав бахIарчилъун вахъун. Цо-цо мехалъ ворчIула ва дир черх хисулеб бугин ккола: кверазде къуват бачIуна, бидурихьал понцIон лъугьуна. Гьелъие щиб сабаб бугебали лъаларо. Щиб дица гьабизе кколеб?   ГIали,...


Къуръаналда рехсараб пихъ

Инжир ккола бищунго машгьурал пихъазул цояб, хирияб Къуръаналда рехсон Аллагьас тIадегIан гьабураб. ТIадегIанав Аллагьас абуна (магIна): «Тин (инжир) ва зайтун абулеб жиб кIиялъулъго баракат бугеб, жиндаса инсанасе квание ва дару-сабабалъе мунпагIат босулеб пихъалдалъун гьедулев вуго...


ЩайтIан хIалакъ гьабулеб

Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун щибаб жо байбихьи буго гIамалалъулъ икъбал ккеялъе аслу.  Къиматаб рагӀи цӀалула лъикӀаб жо гьабилалде цебе. «Бисмиллагь» бахъи рекъараб буго кваналалде, кьижилалде, ретӀел ретӀиналде, Къуръан цӀализе, какичури гьабизе, диниял тӀахьал цӀали гIадал ишал...


КигIан лъикI букIинаан…

Гьале тIаде щолеб буго хирияв МухӀамад ﷺ аварагасул моцӀ ва жиндилъ гьев гьавураб моцӀ. КигӀан лъикӀаб букӀинаан нилъее гьеб моцӀ цогидал моцӀаздаса цӀикӀкӀун хӀаракат бахъани гьесул гӀумруялъул, биографиялъул лъазабуни. Гьединлъидал жакъа байбихье гьал мухъаздасан.   Аварагасул ﷺ берцинаб...