Аслияб гьумералде

Бищун лъикIаб гIамал

Бищун лъикIаб гIамал

Абу-Дардаъ-асхIабасдасан бицун буго: «Дида рагIана Бичасул аварагас ﷺ абулеб: «Къиямасеб къоялъ тIоцебе цIадирабазда лъолеб гIамалалдаса ккола лъикIаб тIабигIат ва сахаватлъи.

Иман бижараб мехалъ гьелъ БетIергьанасда ﷻ абун буго: «Я Аллагь ﷻ, жиб щула гьабе», - ян. Цинги ТIадегIанас ﷻ гьеб щула гьабун буго лъикIаб тIабигIаталдалъун ва сахаватлъиялдалъун. Куфру бижараб мехалъ, гьелъги абун буго: «Я Аллагь ﷻ, жиб щула гьабе», - ян. Аллагьас ﷻ гьеб щула гьабун буго хъантIиялдалъун ва нахъегIанаб гIамалалдалъун».

Тирмизияс бицараб хIадисалда аварагас ﷺ абун буго: «Къиямасеб къоялъ диде бищун гIагарал ва бищун рокьулел чагIи рукIине руго лъикIаб, берцинаб, сахаватаб тIабигIат-гIамалалъул бетIергьаби», - ян.

Абу-Дардаица жеги бицун буго аварагасдасан ﷺ: «Къиямасеб къоялъ цIадирабазда лъолеб гIамалазул берцинаб тIабигIаталдаса бакIаб жо щибго гьечIо. Гьеб гIамалалдалъун чи щола какал ралев, кIалал кколев чиясул даражалде», - ян.

Аварагас ﷺ хIадисазулъ баян гьабураб кинниги берцинаб тIабигIатазул бетIергьан вуго гIадамазул бищун лъикIав. «КигIан гIемераб бугониги гьабураб гIамалалъ пайда гьабуларо гьелда цадахъ берцинаб гIамал-хасият батичIони», - ян буго хIадисалда.

Имам Гъазалиясги «ИхIъялда» хъван буго, аварагасда ﷺ цIехедал гIамалазул бищун лъикIаб щиб кколебин абун, гьес ﷺ жаваб гьабунин лъикIаб тIабигIат кколин абун.

Чиясул хIал кIоларо щивав аскIове вачIарав чиясе кумек гьабун ва гьарараб кьун. Амма гьесул хIал кIола аскIове вачIанщинасдехун гьимун, берцинаб, гьесул рекIелъе лъугьунеб гIамал-хасият бихьизабизе. Цинги гьединав чи гIадамазул рекIелъеги вортула, гьезул цоцазде рокьиги бижула.

Гьеб гIамалалъ чиясе рагьула баракатаб, гьарзаяб нигIматалде нуцIа. ЯхIя ибну МагIазица абун буго: «ЛъикIал тIабигIатал чорхолъ рессарав чиясе ризкъиялде нуцIа рагьула. Гьеб буго диналъул кьучI», - ян.

Берцинаб тIабигIат буго чиясул гIумруго талихIаблъун гьабулеб гIамал. Гьеб гIамал хасиятлъун ккурав чиясул дандиязулгун мекъи ккейги букIунаро, рагъ-мачалдеги кколаро. «Чиясул талихIалъул гIаламатазул цояб буго гьесул берцинаб хасият», - абун буго хIадисалда.

Анас-асхIабасги бицун буго аварагасдасан ﷺ: «ЛъикIаб тIабигIаталдалъун инсан абадияб рукъалъул тIадегIанал даражабазде вахуна, гIибадат гьабиялъулъ загIипавлъун вукIун ватаниги», - ян.

Квешаб гIамалалъул бетIергьан абуни вуго киназдаго рихарав чи. Жабир-асхIабасдасан бицараб хIадисалда буго: «… дир ﷺ цIикIкIун ццин бахъунелги, Къиямасеб къоялъ дидаса ﷺ цIикIкIун рикIкIада рукIине ругелги ккола жалго жидецаго реццун гIемер кIалъалел ва бицунеб хабаралъулъ чIухIарал гIадамал», - абун. Аллагьас ﷻ цIунаги нилъ гьединаллъун рахъиналдаса, Гьес ﷻ нилъ гьареги берцинаб тIабигIат чорхолъ босарал Жиндир ﷻ рацIцIадал лагъзаллъун.

АхIмад Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


ХIикматал махлукъатал

ГIанкъра, ичIкIал   ГIанкъра ккола унго-унги гIажаибаб рухIчIаголъи, цадахъго хIинкъиги хIикмалъиги бижизабулеб. Хъанхърабазул классалде гъорлъе унеб букIаниги, гьелъул хасаб сипаталъ гьеб кин букIаниги батIа гьабула хъанхърабаздаса ва цогидалги гьелда релъарал...


Аллагьас ﷻ кьола ризкъи

Имам Загьидияс бицана: «Цо нухалда дун, дие бугеб ризкъи Аллагьас ﷻ азалалдаго хъвараб бугинги абун, гьелъул хIалбихьизелъун гIалахалде валагьун къватIиве вахъана.   Авлахъалде щведал кIудияб мегIер бихьун, гьелде аскIове индал, гьениб батана нохъо. Жаниве лъугьун, бищун чIегIераб...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...