Аслияб гьумералде

ТIил битIани рагIадги гьетIуларо

ТIил битIани рагIадги гьетIуларо

Инсаният бикьун буго кIиго тайпаялде – бихьиназде ва руччабазде. Амма цо-цо бакIазда чIужугIаданалъул къимат цIикIкIун гьабула, цогидалъуб - нахъегIан цула. Масала, ислам бачIиналде яс гьайи рикIкIунаан кIудияб рогьо-ничлъун. Гьелдаса цIунизе рукIине яс гьайи балъго толаан, цогидазин абуни чIагого ракьулъ рукъунги тIагIинарулаан. Гьединго жугьутIазул гIадат букIун буго какие хварай гIаданалдаса рикIкIалъулеб, гьей рокъоса ячахъулеб, ай гьеб заманалда гьей баракат бахъарайлъун кколин абураб багьанаги гIиллаялъе бачун.

Гьеб буго цебе заманалда букIараб жо. РачIаха ахирал гIасрабазда гьелъие кьураб къиматалъул бицинин. «КIудияб цебетIеялъ», ай цивилизациялъ чIужугIаданалъе кьуна цIакъго кIудиял ихтиярал. ЧIужугIадан бихьинчиясда ящад гьаюлейинги абун, гьей тIамуна захIматал бакIазда хIалтIизе. Рокъой хважаинги гьей, авлахъалда трактористги гьей. Жеги гьей тIамуна жиндирго милат-агъаз гьабизе, жиндиего батIаго магIишат-яшав гьабун гъин бихьизе. Гьеб гуребги чIужугIаданалде тIаде бегизабуна гIемераб жавабчилъи.

Исламалъ щибха абулеб бугеб? Лъиего балъгояб жо гуро тIоцее чIужугIадан Аллагьас йижараблъи Адам аварагасул хьабалухъгIучIалдаса. Исламалъ гьей яхинаюна бищунго тIадегIанаб даражаялде. Черх загIипай, гIамал хIалимай йикIиналъ гьей хьихьизе бихьиназда тIадаблъунги гьабуна. Рокъоб бараб как ва гьабураб гIибадат бищунго хирияблъун гьабун, рукъалъул цо бокIон мажгитлъун гьабуна. Росасе гьабураб хъулухъалъухъ алжан кьелин къотIи гьабуна. ЧIужугIаданалда тIаса босана кинабго захIматаб хIалтIи ва сундулго жавабчилъи. Гьелъул къартI хвезабурав, гьей инжит гьаюрав, гьелда зулму гьабурасе кьварараб тамихIги бихьизабуна.

Руччабазул къимат баян гьабулеб буго гьаб хIадисалъги: «Аллагьас нужее васият гьабулеб буго руччабаздехун лъикI рукIаян, Аллагьас нужее васият гьабулеб буго руччабаздехун нуж лъикI рукIаян. Гьел руго нужер улбул, ясал ва яцал…», - ян. Гьаб хIадисалда Бичасул аварагас ﷺ кIицIулго такрар гьабулеб буго руччабаздехун лъикI рукIаян абун.

РачIаха балагьизин кинаб къимат нилъеца руччабазул гьабулеб бугебали. ТIубалеб бугищ гьеб васият яги кIвар гьабичIогойищ толеб бугеб? Гьелъие жаваб балагьизе бегьула щивав чияс жиндирго рокъоб бугеб хIалалде балагьун. Амма, гIаммаб куцалда балагьани, руччабазул къадру борхизабизе бокьулареб гIадин кколеб буго. Гьелъие нугIлъи гьабула кидагосеб руччабазул гIарзалъги, исламалда рекъон цохIо руччабазда гурони тIад къараб жого гьечIищин, нижер гурони тIокIаб бицунеб жого букIунарин имамзабазул вагIзабазда абун.

Цо рахъалдасан балагьани, гьедин кколебги буго. Масала, рос-лъади ратIалъулел ругони, гIемерисез гIайиб чIужугIаданалде гьабула. Гьелъ кквезе кколаанин абула. Бихьинчиясда бугеб жавабчилъиялъул бицинего бицунаро.

Мекъи хьвадулеб гIамал чIужугIаданалъул ккани, гьелъие гIадлу гьабизе рортула, бихьинчиясда щибго гIайиб гьечIеб гIадин.

Рокъоб кинаб бугониги тадбир гьечIониги, чIужугIадан гIайибияй ккола.

ПалхIасил, кинаб рахъалдасан батаниги гIайибги чIужугIаданалде рехун чIани, щибго жо тIаса кколаро. Гьей йиго росасул хьвада-чIвадиялъул рагIад гIадай чIужу. Жиндир рагIад лъугьараб жо битIун гьечIони, рагIад битIизабизе лъугьиналде ахIмакъин гурони кинха абилеб. Аллагьас кантIи кьеги киназего.

ГIабдуллагь МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


«Ас-салам» – магIарул росабалъ

Гьал къоязда магIарул мацӀалда бахъулеб «Ас-салам» казияталъул редакциялъул хӀалтӀухъаби щвана МахIачхъалаялъул  ЦIияб Хушет  поселокалде. Редакциялъул хӀалтӀухъаби дандчӀвана поселокалъул имамгун ва жамагIатчагIазул цоцоялгун. Гьезулгун гьабураб чара-чӀвариялъулъ нижеца...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...