Аслияб гьумералде

Исламалъул кIиабилеб далил

Исламалъул кIиабилеб далил

Къуръан ккола жиндаса хIукму босулеб ва жинда нахърилълъунеб тIоцебесеб далил. КIиабилеб далиллъун ккола аварагасул суннат. ГIалимзабаз гьелде цIакъ кIвар кьуна ва хъвана гIемерал тIахьал.

 

ХутIарал далилал - ижмагI ва гIалимзабаз рахъарал хIукмаби Къуръан-хIадисалде руссуна. Гьебги гьениса босула. ЦIакъ кIвар бугеблъунги ккола аварагасул ﷺ суннат тIубай ва гьелда нахърилълъин.

Имам Равасица абуна: «Аллагь лъарал гIалимзабаз абуна аварагасул ﷺ суннаталда гIамал гьаби кколин бищун кIудияб сабаб ладунияб гIелму щвеялъе (Аллагьасдасан щолеб гIелму). Гьелда гIамал гьабиялъ рагьула Къуръаналъул балъголъаби (Къуръан лъикI бичIчIула). Гьединлъидал аварагасул суннат ﷺ ккола Къуръаналъул хазина рагьулеб кIуллъун», - ян.

Амма ратула Къуръан гурони къабул гьабуларел гIадамалги, гьез суннат нахъчIвала. Гьелъие гIиллаги бачуна хисизабизе рес бугин аби. Гьеб мекъаб нух буго. ТIолабго исламалъул гIалимзаби тIадрекъана суннат цIунун нилъехъе щванин абун, гьелда инкар гьабизе бегьуларо.

Абу ИсхIакъ Ракъияс абуна, ТIадегIанав Аллагьасе ﷻ мун вокьиялъул гIаламатлъун кколин Гьесие ﷻ тIагIат гьаби ва аварагасул ﷺ суннаталда нахъвилълъин.

Аварагасул ﷺ гIумру нилъеца кколеб къагIидаялъ лъазабуни ва гьелда гIамалги гьабуни, нилъее пайда щола. Жакъайин абуни нилъеда цо-цо жал гурони аварагасул ﷺ гIумруялъул хIакъалъулъ мухIканго лъалел гьечIо. ЦIалулеб жоги буго тарихалъул, маргьабазул тIахьал гIадин, щибго пикру гьабичIого, гъираги гьечIого цIалулеб. Гьелъ буго нилъее дагьаб гурони пайдаги щоларого. Щайгурелъул цебе рехсараб куцалъ ният, къасд, гъира гьечIого букIун. Гьедин баян гьабуна шайих Юсуф Набгьанияс жиндирго тIехьалда.

Абу ГIусман Нисабурияс абуна: «Аллагьгун ﷻ мун вукIине ккола берцинаб адабалда, щибаб мехалда хъаравуллъи ккун, Гьесда ﷻ мун вихьулин абун. Авараггун ﷺ цадахъ вукIин ккола суннат тIубай. Рокъов - берцинаб адабалда. Авлияалгун цадахъ - хIурмат гьабун», - ян.

Ибну ГIатаица абуна: «Жиндирго нафс суннаталъул адабалда куцарав чиясул ТIадегIанав Аллагьас ﷻ гьесул ракI гвангъизабула магIрифаталдалъун (Аллагь лъаялдалъун)».

Балагьеха, кигIанасеб кIвар суннаталъул бугебали.

 

Шамил МухIаммадов

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.


ХIикматал махлукъатал

Морж   ЧIахIиял рухIчIаголъабазул цоял ккола моржал. Гьел руго тIом биццатал ва гьелъ кумек гьабула гьезие квачалдаса цIунизе. Габуралъул тIасияб рахъалъул тIом  букIуна 10 сантиметралъ биццатаб.   Гьезда кIола рекIел кьабиялъул хехлъи-хIинцIлъи жидеего бокьухъе бачине. Лъим...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Свакан вукIуна...   Дун росасе ана цо жигарав чиясе. Ниж рукIана бищунго лъикIал рос-лъадилъун. Гьес рагIи кьун букIана цадахъ гIемераб заман базе, цадахъ сапар бухьине, тира-сверизе. Амма гьанже дир ракI буссунеб буго. Гьев кидаго свакан вукIуна. Сундулго интерес гьечIо гьесие. Дир цониги...


Цоги аманат

Аллагьас ﷻ аманат гьабун кьуразул цояб буго чиясул сахлъи, къаркъала. Диналъги чи ахIула аманат гьабураб цIуниялде. Сахлъи цIуни ккола аманат гьабураб тIубазаби гуребги, чиясул гIумру сах-саламатаблъун букIиналъе сабабги. Аманат абураб жоги ккола нилъехъе кьураб жо кьураб куцалда нахъбуссинаби....


Суал-жаваб

Гамида рекIун сапар гьабулев чиясул сапар киб байбихьулеб? Шагьар бугони ралъдал рагӀалда бугеб, ракьалдасан гьенире щвезегIан рекIун ине кколелги гьечIони ва гамидал ралъдал рагӀалде бачIинеги кIолеб бугони, сапаралъул байбилъун лъугьуна (гьес как къокъ гьабизе ва тIаде росун разе гIадал...


Аварагас ﷺ течIеб как

Тагьажуд ккола боголил какдаса хадуб рогьалил как ахIизегIан балеб суннатаб как. Гьеб цIакъ кIвар бугеб какги буго. Гьеб базе бихьизабун буго рогьалил как базегӀан. КигӀан заманалъ кьижаниги, ворчӀун хадуб ва рогьиналде бараб как ккола тагьажуд.   Нагагьлъун, сапаралъ вугев чияс маркӀачӀул...