Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ цIарал

Аварагасул ﷺ цIарал

Ахиралда вахъарав вугониги нилъер авараг ﷺ  ккола, Адам авараг хIащудаса гьавизегIанго авараглъун вукIарав. БетIергьанас ﷻ жив нужер БетIергьан вугищ абун заррабазда цIехараб къоялъ, тIоцебе «Мун вуго нижер БетIергьан», - абун жаваб гьабуравги ккола нилъер авараг ﷺ . Гьаб дунял-гIалам жиндие гIоло бижаравги вуго МухIаммад ﷺ .

Аварагасул ﷺ  «МухIаммад» абураб цIар хъван буго Аллагьасул ﷻ ханлъиялда гъоркь бугебщиналда, ГIаршалда, анкьабго зобалазда, Алжаналда ва гьениб жаниб киса-кибего. Малаикзабазги гьеб цIар кидаго такрар гьабулеб букIуна. Адам аварагасул какде ахIиялъулъги гьеб цIар хIалтIизабулеб букIун буго. Аллагьас ﷻ рагIи босарабги букIана Адамидаса байбихьун киналго аварагзабаз гьесда ﷺ  иман лъелин ва гьесие ﷺ  кумек гьабилин абун. Нилъер умматалде щвезегIан церехун рукIаразде рещтIарал тIахьазулъги МухIаммад ﷺ  авараг вахъине вукIиналъул, гьесул ﷺ  сипатазул, асхIабзабазул, халипзабазул умматалъул биценги букIана. 

Аварагасул ﷺ  цIаралдаса ккола «Гьуда» абураб. Гьелъул магIна буго битIаралде тIоритIел гьабулевин абураб. «МагIсум» - мунагьаздаса цIунарав, «Халифату» - Аллагьасул ракьалда вугев халифа. «Важигь» - къадруяв, «Василат» - Аллагьасде щвезарулев гьоркьохъан, «ал-ГIафувву» «ас-СафухIу» - (кIиялъулго магIна) тIаса лъугьунев, «ал-ГIатIуфу» - гурхIулев, ургъел-къварилъи гIахьал гьабулев, «Гьади» - битIаралде тIоритIулев, «Мукъаддис» - гIайибаздаса вацIцIадав, «Бургьан» - хIужа, «ал-ХIанифу» - цоги мекъал диназдасаги вуссун, вацIцIадго Аллагьасда ﷻ божулев.

«Халил» - (Аллагьасул ﷻ) гьудул, «Макин» - гучав, къвакIарав, «Сафвату» - тIаса вищарав, лъикIав, «Садикъ» - ритIухъав, «Масдукъ» - жив ритIухъ гьавулев, «СахIибу хIавзил мавруд» - къиямасеб къоялъ жинда тIаде чагIи рачIунеб хIавзалъул бетIергьан, «СахIибу макъамил махIмуд» - беццараб макъамалъул бетIергьан, «СахIибу ливаъ», - байрахъалъул бетIергьан, «СахIибул мужизат» - мужизаталъул (гIадаталдаса бахъараб иш лъугьинабиялъул) бетIергьан.

«МифтахIул жаннат» - Алжаналъул кIул, «Расулу ар-рахIмат» - рахIматалъул авараг, «Набию тавбати» - тавбугун вачIарав авараг, «Имамул хайри» - лъикIлъиялъул цевехъан, «Имамул муттакъин» - Аллагьасдаса ﷻ хIинкъаразул имам, «Имаму ан-набийин» - аварагзабазул имам, «Акраму а-наси» - гIадамазул бищун хирияв, «ХатIибул анбияъ» - аварагзабазул вагIзачи, «Хайрул барият» - халкъалъулго лъикIав, «Хиратуллагь» - Аллагьасул ﷻ тIаса вищарав.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Министерствоялда дандчIвана

ДРялъул ЗахӀматалъул ва социалияб цебетӀеялъул министерствоялда тӀобитӀана гьеб идараялъул ва муфтияталъул вакилзабазул данделъи. Тадбир нухда бачана хасаб рагъулаб операциялъул гӀахьалчи ва МахӀачхъалаялъул Централияб мажгиталъул имам ГӀиса Салимсултановас. Гьес бицана иманалъул аслиял рахъазул...