Аслияб гьумералде

ГурхIел-рахIму

ГурхIел-рахIму

Нилъер иманалъул къиматаб жавгьаразул цояб ккола гурхӀел-рахӀму. Гьеб цIакъ беццараб тIабигIатги буго.

Иман щулалъиялъе, рухӀияб рахъ цебетӀеялъе, напс квегъизе гьарулел аслиял жалазул цояблъун ккола гурхӀел-рахӀму.

 

Гьеб ккола инсанасул цогидал гIадамаздехун бугеб хинлъи-рокьи, лъикIаб ният загьир гьаби, хIатта хIайваназдехун. ГурхӀел-рахӀмуялъул кьучӀ ккола адаб-хӀурмат ва тIалаб гьаби. Гьеб гӀицӀго гӀадамазулгун гуребги, сверухъ бугеб дунялалдеги, хӀайваназдеги, тӀабигӀаталдеги тӀибитӀула.

ХӀакъикъияб гурхӀел-рахӀмуялъ чи вачуна жиндирго напсиял жал тун цогидазул хIажат, гьезие къваригIараб тIубаялде. Гьелъ малъула цогидазул цIикIкIун ургъел гьабизе.

ТӀадегӀанав Аллагьасул ﷻ гурхIел.

ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда чанго нухалъ рехсана Жиндирго сифатал, гьезда гьоркьоб буго мунагьал чуриги гурхӀелги. Аллагьас ﷻ гьениб баян гьабуна Жив ﷻ вукIин бищун гурхIулев.

Гьесул ﷻ гурхӀел-рахӀмуялъ кинабго жо сверун ккола. Аллагьасул ﷻ рахӀмат байбихьула гӀурхъи гьечӀеб рахӀмуялдасан, гьеб буго муъминзабазе кьучӀаб аслулъун.

Нилъер рахӀму-цӀоб бугев БетӀергьанасе бокьула жиндирго лагъзадерицаги цоцазда гурхӀел-рахӀму гьабизе.

Аварагасул ﷺ мисал.

МухӀаммад авараг ﷺ вукӀана бищун гурхӀел-рахӀму бугев чи. Гьеб букӀана гьесул аслиял хаслъабазул цояб. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ гьев ракьалде витӀана «рахӀму бихьизабиялъул» тӀадкъайгун. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ нилъер Аварагасе ﷺ кьуна Жиндирго «Рауф» ва «РахӀим» абурал хасал сифатал.

ГурхӀел-рахӀму гьечIев чи цӀорораб жаназаялда релълъуна. Жарир ибну ГӀабдуллагьица бицана Аварагас ﷺ абунин: «Цогидасда гурхӀичӀесда гурхӀуларо», - ян. (Имам Бухари, 6013)

Муъминзаби цо черх гIадин.

МухӀаммад аварагас ﷺ тӀадчӀей гьабуна муъминзабазда гьоркьор ругел бухьеназул кӀваралда ва гьел релълъинаруна цо черхалда. Ан-НугIман ибн Баширица бицараб хӀадисалда буго Аварагас ﷺ абунин: «Цоцаздехун бугеб рокьиялда, гурхӀел-рахӀмуялда муъминзаби цо черхалда релълъуна: гьелъул цояб лага унтани, тӀолабго черх макьу гьечӀолъиялдалъун ва цӀа-кан бахун зигардула», - ян. (Бухари)

ГурхIел-рахIмуялъ бусурбабаздаса тӀалаб гьабула гӀадамазда гуребги, хӀайваназдаги, сверухълъиялдаги, тӀабигӀаталдаги гурхӀел ва ургъел гьабизе.

МухӀаммад аварагас ﷺ лъурал гьал адабал исламалда жаниб яхӀ-намусалъулаб хьвада-чӀвадиялъул кьучӀлъун ккола.

 

 

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...