Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ калам

Аварагасул ﷺ калам

Аварагасул ﷺ калам

Аллагь ﷻ разилъаяй ГIаи-шатидасан бицун буго: «Аварагасул ﷺ кIалъай букIунароан гьоркьоса къотIулареб ва хехаб. Гьесул ﷺ кIалъай букIана баянаб, гIенеккарасда кинабго ракIалда чIолеб», - ян (Тирмизи).

 

Жабир ибну ГIабдуллагьица бицана: «Аллагьасул Расуласул ﷺ кIалъай букIана чвахун бачIунеб», - абун (Абу-Давуд).

«Ал-Явму ва лЛайлату» абураб тIехьалда имам Насаияс рехсон буго ГIаишатидасан бицараб цоги хIадис: «Аллагьасул Расуласул ﷺ кIалъай букIана роцIцIараб, гIенеккарав щивасда (вукIа гьев гIарабияв яги гIажамияв) ракIалда чIезабизе кIолеб гIадаб», - абун.

Анас ибну Маликица бицана: «Аллагьасул Расулас ﷺ, сундул бугониги бицунеб мехалда, калам лъабго нухалда такрар гьабулаан (гIенеккаразда гьоркьор ратизе бегьулин цо нухалъ рагIараб захIматго гурони ракIалда чIезабизе кIоларелин абураб пикруялда), щивасда бигьаго ракIалда чIезабизе кIвезе букIине бицараб жо (бицаралъулъ гьезул ишкал хутIиларедухъ). ГIадамазда гьоркьове къватIиве вахъиндал гьес лъабго нухалъ тахIият (салам) гьабулаан (гьезда гъорлъе жувазе изну тIалаб гьабулеб кинниги)», - ян (Бухари).

ГIабдуллагь ибну Саламица бицана: «ГIадамалгун кIалъазелъун Авараг ﷺ гьезда гьоркьов гIодов чIедал, гьес ﷺ гIемер балагьи гьабулаан зодобе (Аллагьасдасан ﷻ вахIю бачIине хьулгун)», - абун (Байгьакъи).

ГIаишатидасан бицун буго гьесул ﷺ кIалъай букIанин кутакалда пасахIатаб, гIенеккаразе бокьани гьесул рагIабазулъ ругел хIарпал рикIкIине, гьеб бигьаго кIоледухъ. (Муслим)

КIалъай пасахIатав вугониги гьев ﷺ вукIана кутакалда калам къокъав, вуцIцIун чIезе бокьулев, Аллагьасул ﷻ махлукъатазул ва Гьесул ﷻ хIалкIвеялъул кIодолъиялъул пикру халгьаби гIемерав. МацI цIунулаан хIажат гьечIелдаса, кIалъай гьабулароан жиндилъ чара гьечIелъул гурони. ГIадада кIалъан хабар-хочI гьабулезеги насихIат гьабулаан жиндилъ пайда гьечIеб бицунгутIиялдалъун.

Имам ШагIранияс «Кашфул гъумма» абураб тIехьалда хъвалеб буго Авараг ﷺ дагь гурони кIалъалароанин, гьебги хIажат ккараб мехалъ гурони букIунароан, бицунебги гIенеккарав щивасде щоледухъ (ракIалда чIезелъун) кIиго-лъабго нухалъ такрарги гьабулаанин абун.

Кидаго Аллагь ﷻ рехсолевлъунги вукIунаан, нухда унелъул щибаб гали тIамун хадуб гьесдаса ﷺ рагIизе кIолаан тасбихI тагьлил гьаби, БетIергьан ﷻ рехсей.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...


Аллагь ﷻ рехсей

Аллагь ﷻ гIемер рехсеялда хурхун рачIарал цо-цо хIадисазул магIнаби.   Аллагьас ﷻ абулеб буго, лагъас Дун рехсани, Дица гьевги рехсезе вугин. Цояс гьикъана Аварагасда ﷺ, кидаго гьабизе лъикIаб гIамал бицейилан. Аварагас ﷺ абуна Аллагь ﷻ рехсолаго мацI бакъвазе биччангутIи бугилан...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...