Аслияб гьумералде

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

Аварагас ﷺ макьу хвезабичIо

ХIайваналги ккола Аллагьасул махлукъатал. Гьезие зарал гьабугеян ва гьездехун гурхIел-рахIму гьабеян шаригIаталъги малъула нилъеда.

Исламалда хасаб кIвар кьола кутузде. Гьел рикIкIуна рацIцIадал рухIчIаголъабилъун ва мажгиталъурецин риччала. МухIаммад аварагас ﷺ абуна: «Кету нажас гуро, гьелъ нужеда цадахъ гIумру гьабулелъул», - ян (Тирмизи, АхIмад).

 

Аварагасул ﷺ бищунго бокьулеб кету букIана МугIизза абун цIар бугеб. Биценазда рекъон, гьеб букIана гIазухъахIаб, кIиго батIияб кьералъул берал ругеб кету. Аварагас ﷺ цIакъ хIеренаб бербалагьи гьабулаан кутузде, хIатта гьезул макьуцин хвезабулароан. ВагIза гьабулаго гьесул ﷺ наказбазда тIадги бегун, кьижунцин букIунаан кету.

ХIайваназул ихтиярал хвезари рикIкIуна такъсирлъун, гьелъие гIоло Къиямасеб къоялъ жавабги кьезе ккола.

МухIаммад аварагас ﷺ абун буго: «Цо пуланай чIужугIадан жужахIалде ине йиго, гьелъ кету кваназабичIого ва жинцаго квен балагьизе биччачIого бакъуца хвезабуралъухъ», - ян. Щивав бусурбанчиясда тIадаб буго жинцаго хьихьарал яги аскIор ругел рухIчIаголъабазда гурхIел гьабизе.

Аварагас ﷺ нилъеда малъана Аллагьас бижанщиналде лъикIлъи гьабизе. ТIадегIанав Аллагьас инсан тIолабго махлукъаталдаса тIадегIан гьавуна, гьединлъидал, нилъедаса загIипазда гурхIел гьаби ккола нилъеда тIадаб борч.

Цо риваяталда буго, Аварагасул ﷺ ратIлиде жаниб борохь лъугьун букIиналъул бицун. Пуланаб катида гьеб бихьана ва гьелъ гьеб чIвана. Аварагасда ﷺ гьеб бихьидал, баркалаялъул гIаламат хIисабалда, катида квер бахъана.

Аллагьасул Расуласул ﷺ кутуздехун бугеб рокьи бихьун, гьесул ﷺ сверухълъиялъги босана. Масала, ГIабдуррахIман ибн Сагър Ямани асхIабасе щвана Абу Гьурайрат абураб тIокIцIар, ай «кутузул эмен» абураб магIнаялда бугеб. Щайгурелъул, киве унев вугониги гьес цадахъ катил тIинчI бачунеб букIиналъ. Гьес ургъел гьабулаан мадугьалихъ ругел кутузулги, кваназарулаан ва рукIине бакI чIезабулаан.

Исламалъ кIудияб кIвар кьола киналго чIаголъабаздехун гурхIел-рахIму гьабиялде. Гьаб мисалалъ нилъеда ракIалде щвезабула бусурбанчиясул жавабчилъи Аллагьас бижараб бищунго гьитIинаб махлукъаталдехунцин тIибитIун букIин.

Жидерго рацIцIалъиялъул ва лъикIаб тIабигIаталъул рахъалъ машгьурал рукIиналъ кутул гIемеразе рокьулеллъун лъугьана. МухIаммад аварагасги ﷺ рокьи бихьизабуна гьел рухIчIаголъабаздехун. Кутузул хIакъалъулъ ругел хIадисазги нилъеда малъула гьезул адаб-хIурмат гьабизе.

 

Жабир Мажидов

2026-08-15 (РабигIул аввал 1448 с.) №16.


ЧIаголъиялъе сабаб

Бищун лъикIаб цIоблъун букIиналдалъун Аллагьасги ﷻ нугIлъи гьабураб, инсанасе ва цоги ракьалда бугеб чIагояб жоялъе нигIматлъун кьураблъун ккола лъим. Къуръаналда буго (магIна): «Дица ﷻ лъимги гьабуна кинабго жо чIаголъизе сабаблъун», - абун, ай гьеб лъим гьечIого рухI бугебщинаб чIаго...


Къурайшиязул кIалгIа

ХIурматиял бусурбаби, гьаб нухалда нижер редакциялъул сапар букIана Дагъистаналда ва гьеб бахун къватIибги машгьураб Къалакъурейш абураб бакIалде. ГьабсагIаталда гьеб ккола Дагъистаналде рачIунел туристазеги цIакъ бокьулеб бакI.    Нижее цебехъанлъи гьабуна гьеб росулъа умумузул вас...


ХIикматал махлукъатал

ГьитIинаб веретенник   ГьитIинаб веретенник абураб рухIчIаголъи ккола халатбахъун боржиналъулъ бищун тIоцебесеб кьерда бугеб хIанчIазул цояб. Гьеб гIажаибаб хIанчIил гьунар буго Тихий океан къотIун, 11 къоялде щвезегIан гьаваялда кьижизе, кваназе яги хIухьбахъизе чIечIого боржине...


Имамзабаз дандбана

Дагьал церегIан къоязда Хунзахъ районалъул имамзабаз тIобитIана данделъи. Гьениб бицана районалда бугеб хIалалъул ва рорхана районалъул динияб гӀумруялда хурхарал масъалаби. Хасго кӀвар буссинабуна баракатаб рабиул аввал моцӀ байбихьиялда хурхарал суалазде, гьединго, гьеб заманалда тӀоритӀизе...


Аварагасухъ ﷺ гIашикъав

Увайсул Къарани ккола табигӀиназул цояв. Цо-цояз абула гьев гьезда гьоркьоса бищун тIадегIанав вукIаниланги. ГӀемерисел гӀалимзабаз гьев хириявлъун рикӀкӀуна ХӀасанул Басридасаги, ГӀумар бин ГӀабдулгӀазизидасаги, ГIа-тIаъ бин РабахӀидасаги, СагӀид бин Мусайибидасаги.   Увайсул Къарани...