Аслияб гьумералде

Хвалде хIадурлъи

Хвалде хIадурлъи

Цо къоялъ хоб бухъулел гlадамал рихьидал, магIуги чваххулаго, аварагас ﷺ абуна: «Ле, дир вацал, гьалда релълъаралде нуж хlадурлъе», - ян. (Бухари)

Хвалде инсан хlадурлъула лъикlал гlамалал гьариялдалъун, къабихlал гlамалаздаса рикlкlалъиялдалъун, тавбуялде хехлъи гьабун, мунагьаздаса вуссун, тlокlалъ гьелде вуссинарин къасд гьабун, зулму гьабун щвараб тlадбуссинабун, гъибат-бугьтан, рогьо баялдаса хlалаллъи тlалаб гьабун.

Унтарав чиясеги, гьев цIикIкIун хвалде гIагарав вукIиналъ, цlакъго кlвар бугеблъун ккола хвалде хlадурлъи. Унтуе сабру гьабила, гьелъул бицун цогидазе зигардиларо. Кинниги тохтурас, гьудул-гьалмагъас яги гlагарав чияс гьесул хlал, унтулеб бакl цlехани, гьединазда бицина сабру хвезе течIого, ахIвал-хlал лъазе бицунеб бугони. Къуръан гIемер цIалила, зикру бачина, лъикlал чагlиги гьезул хвалда аскlор рукlарал хlалалги ракlалде щвезарила, хасго Къулгьу, аятул-Курси, суратул-Хlашруялъул ахир цlалун. «Ла илагьа илла анта субхIанака инни кунту мина ззалимин» абураб дугIаги гIемер гьабизе лъикIаб буго.

«Фатхlул Мугlин» абураб тlехьалда буго: «Хвалил унтулъ вугес нусго Къулгьу цlалани, хабал питнаялдасаги хобалъ данде къаялдасаги цlунаравлъун вукIина, Сиратlги гьес малаикзабазул кодов вукlун бахина», - ян.

Хвалил гIаламатал загьирлъарасе Аллагьасе ﷻ рецц гьабизе, ракIбалагьи лъикI гьабизе рекъола. Аварагас абуна: «Холеб гIужалъ Аллагьасдехун ﷻ ракlбалагьи лъикl гьабе», - ян (Муслим).

Гьеб гlужалъ рекъараб буго хlинкъиялъул рахъалдаса хьулалъул рахъ бергьинабизе. Хlинкъи бергьиналъул унтарасе пайда гьечlелъул. Сахав чияс кlиябго бащад гьабила, хlинкъиялъ лъикlаб гьабиялде квешаб теялде тlамизе, хьулалъ Аллагьасдаса ﷻ хьул къотlиялдаса вацIцIалъизе.

Чlаго хутlиялдаса хьул къотlарав чиясе суннатаб буго гьал рагlаби абизе: «Я дир Аллагь ﷻ, хвалил мехтелазулъги балагьазулъги Дуца ﷻ дие кумек гьабе. Я дир Аллагь ﷻ, Дуца ﷻ дир мунагьал чуре, Мун ﷻ дидаги гурхlа, Дур ﷻ тlадегlанаб гьалмагълъиялдеги щвезе гьаве», - ян.

Гьединго лъикIаб буго жиндирго агьлуялде васият гьабизе жив къадаралде ккедал сабру гьабеян, гlодугеян ва гьеб гуребги шаргlалда данде кколарел жал гьаругеян. Жиндехун хурхен бугев чи рази гьавила: хъулухъчи вукlа, чlужу йикlа, вас вукlа, мадугьал вукlа, гlагарав, гьудул-гьалмагъ вукlа.

 

Жабир Мажидов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...


Караматалъул мисал

Халкъалда гьоркьор цIакъго кIвар цIикIкIарал ишаздасан ккола карамат бихьи. ХIатта цо-цоял камуларо, хIакъикъияв устарасда цевеги чIун, мун устар ватани дида карамат бихьизабеян нагIадала ккун чIолел. Гьеб буго хIакъикъияб къагIидаялда караматалъул магIна бичIчIунгутIи.   РабигIадул...


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Рогьалил суннат

Рогьалил как жамагIаталда бай ккола цIакъ хирияб гIибадат. Нилъеда лъала гьениб «Магьдина» цIалулеблъи. Гьелде кIвар кьечIогоги тола цо-цояз. КIиабилеб ракагIаталъул рукугIалдаса ворхидал, гьелъул тасбихI-дугIа цIалун хадуб «Магьдина»...