Аслияб гьумералде

ШафагIат гьабулеб

ШафагIат гьабулеб

Къуръан цIали ккола Аллагь рехсеялъул къагIидабазул бищунго лъикIаб. Гьелъухъ БетIергьанас гьабулеб жазаъги кIудияб буго. Аллагьасул Расулас Къуръан цIализе гьесизаруна, гьелъие ТIадегIанав Аллагьас хIадур гьабураб кириялъулги бицун.

 

Хирияб Къуръан цIализе беццараб буго гьоркьоса къотIичIого, къасиги къадги, сапаралдаги рокъобги, мажгиталдаги, хIалтIудаги рес бугебщиналъуб. Гьедин гьабулаан нилъеда цере арал гIалимзабаз, табигIуназгун асхIабзабаз.

Аллагьасул Расулас ﷺ гьесизарулаан цо-цо хасал сураби, аятал батIа-батIайиса цIализе, гьезул гIемерал лъикIлъабигун ажру-кириги баян гьарун. Хирияб Къуръаналъул гьединал суратазул цояб ккола суратул «Мулк» (Табарака).

Гьеб сура цIаларасе кIудияб пайда щвезе буго. Гьеб ккола Къуръаналъул 67-абилеб сура. Гьеб рещтIана Маккаялда. Гьелдего абула «Мунжия» (хвасарлъи кьолеб), «МанигIа» (гьукъулеб) абураб гIадал. Гьеб сура цIалиялъ бусурбанчи цIунула дунялалда, хведал хабалъ ва Къиямасеб къоялъ ГIарасат майданалда талихIкъосиназдаса, квербакъула ризкъи цIикIкIинабиялъе.

«ТагIлимул мутагIаллим» абураб тIехьалда хъван буго ризкъи щвеялъе бищунго къуватал къагIидаби, гьезда гъорлъ рехсон буго суратул «Мулк» цIалиги. Жиндаса Аллагь разилъаяв ибну МасгIудидасан бицун буго: «Щибаб сордоялъ «Табарака ллази…» (суратул Мулк) цIаларав чи ТIадегIанав Аллагьас ﷻ хабал гIазабалдаса цIунула. Аварагасул ﷺ заманалда нижеца гьеб сураялда абулаан «ЦIунулеб» абун...». (Насаи)

Ибн ГIабдуллагьидасан бицун буго: «АсхIабзабазул цояс жиндир чадир чIван буго цо хабада тIад, гьеб бакI хоб букIинги лъачIого. Гьедин вугеб хIалалда гьесда циндаго рагIизе байбихьула гьениса, хабалъ вукъун вугес «Табарака ллази» цIалулеб, цIализеги гьес гьеб лъугIизегIан цIалула. Сура цIалун лъугIун хадуб, гьев асхIаб Аварагасухъе ﷺ уна ва абула: «Я Аллагьасул Расул ﷺ, дица дирго чадир лъуна хабада тIад, хабада тIад гьеб лъолеб букIинги лъачIого. Цинги дида рагIана гьенив вукъарас суратул «Мулк» лъугIизегIан цIалулеб», - абун. Гьесие жаваб гьабун Аллагьасул Расулас ﷺ абуна: «Гьеб сура буго жинца цIунулеб, хвасар гьарулеб, хабал гIазабалдаса инсанги хвасар гьавулеб», - абун. (Тирмизи)

Жеги Абу Гьурайратидасан бицараб хIадисалда буго Аллагьасул Расулас ﷺ абунин: «Къуръаналда жаниб буго лъеберго аяталдаса гIуцIараб сура, жинцаги инсанасул мунагьал чуризегIан гьесие шафагIат гьабулеб. Гьеб ккола «Табарака ллази биядигьил мулку...» («Ал-Мулк» сурат)». (Абу Давуд, Тирмизи)

ХIасил гьабун абуни, гьеб сура цIали гIицIав Аллагьасул ﷻ разилъиялъе гIоло щибаб къойил цIализе гIадатлъун гьабурав чиясе БетIергьанасул ﷻ рахIму-цIоб, ризкъиялъулъ гIатIилъи, хабал гIазабалдаса хвасарлъигун Къиямасеб къоялъ талихI бати ва шафагIат гьаби щвела, ин ша Аллагь ﷻ.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


Риидалил курсал байбихьана

ХIурматиял бусурбаби. Гьале исанаги байбихьана нилъер гьитIичазе Дагъистаналъул киналго мажгитазда риидалил курсал. Дицаго рикIкIуна лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб талихIлъун. Балагьеха гьанже, щивав эбел-эмен жиде-жидер лъимергун рокъор хIалтIизе ккун рукIаралани кигIан захIмат...


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...


ХIикматал махлукъатал

ГIанкъра, ичIкIал   ГIанкъра ккола унго-унги гIажаибаб рухIчIаголъи, цадахъго хIинкъиги хIикмалъиги бижизабулеб. Хъанхърабазул классалде гъорлъе унеб букIаниги, гьелъул хасаб сипаталъ гьеб кин букIаниги батIа гьабула хъанхърабаздаса ва цогидалги гьелда релъарал...