Аслияб гьумералде

КIиго кири щолел

КIиго кири щолел

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ  лагъзадерида тIадкъан руго батIи-батIиял гIамалал ва щибаб гIамалалъухъ кири кьезе къотIиги гьабун буго. Гьелда тIаде, цо-цо гIамалал ва хасал тайпаби руго жидер гIамалалъухъ кири цIикIкIун кьолел.

 

Абу Гьурайратица бицараб хIадисалда буго: «Адамил лъимадул гьабураб щибаб лъикIаб гIамалалъухъ кири цIикIкIинабула бищун дагьаб анцIго нухалде щвезегIан, амма гьеб (Аллагьасе бокьиялдалъун) анкьнусгоялдеги бахине бегьула. ТIадегIанав Аллагьас абун буго: «КIал кквей хутIизегIан, гьеб (лагъас) Дие гIоло гьабула, гьелъухъ кириги Дицаго кьела гьесие», - абун (ибн Мажагь). БетIергьанас ﷻ  лагъасул гIамалалъе кири цIикIкIинабула, хIатта цо Жиндаго гурони лъалареб къадаралде бахинабунги.

Гьединго руго жидер ишазухъ ва гIамалазухъ кIиго нухалъ кири щолел гIадамазул тайпаги. Имам Ас-СуютIияс данде гьарун руго гьединал гIадамазул баян ва кIиго нухалъ кири кьезе рагIи кьурал гIамалазул хIакъалъулъ биценал.

Аварагасул руччаби. Гьездехун хитIаб гьабун ТIадегIанав Аллагьас ﷻ  абулеб буго (магIна): «Нужер Аллагьасе ﷻ  ва Гьесул Аварагасе ﷺ мутIигIлъарал, цинги лъикIал гIамалалги гьарурал, Нижеца гьелъухъ нужее кьела кIиго нухалъ цIикIкIун ажру», - абун (суратул «АхIзаб», 31 аят).

ТIехь жидехъе рещтIарал, цинги Ислам къабул гьабурал. Гьезул хIакъалъулъ ТIадегIанав Аллагьас ﷻ  абун буго (магIна): «Цебе Нижеца жидехъе тIехь кьурал, гьелда (Къуръаналда) цебеккун, (цинги) жидеца гьелда иманги лъурал», «Гьел руго жидее (гьабураб гIамалалъухъ) ажру кIиго нухалъ цIикIкIун кьезе ругел», - абун (сура «ал-Къасас», 52 ва 54 аятал).

ЗахIмалъаби раччун Къуръан (гIелму) бичIчIарал чагIи. ГIаишатидасан бицун буго Аллагасул ﷻ  Расулас ﷺ абунин: «Къуръан лъикI лъалев чи (ахираталда) къадруял, рацIцIадал малаикзабигун вукIуна. Къуръан цIалулев чиясе, (гьеб лъазабулелъул) захIмалъаби хIехьон, кIиго нухалъ кири букIине буго», - ян (Бухари, Муслим).

БитIараб хIукму гьабулев чи. ГIамр ибну ГIасидасан бицун буго Аварагас ﷺ абунин: «ХIакимас, ижтигьадги гьабун хIукму къотIараб мехалъ, гьабураб хIукмуялъулъ витIунги ккани, гьесие кIиго кири щола. Амма жиндирго ижтигьадги хIалтIизабун хIукму къотIулелъул мекъи ккани, (гьеб мехалъги) гьесие цо (бугониги) кири щола», - ян (Бухари, Абу Давуд).

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


ХIикматал махлукъатал

ГIанкъра, ичIкIал   ГIанкъра ккола унго-унги гIажаибаб рухIчIаголъи, цадахъго хIинкъиги хIикмалъиги бижизабулеб. Хъанхърабазул классалде гъорлъе унеб букIаниги, гьелъул хасаб сипаталъ гьеб кин букIаниги батIа гьабула хъанхърабаздаса ва цогидалги гьелда релъарал...


Аварагасул ﷺ мажгиталда моцIрол игIтикафалдасаги хирияб

ХIурматиял диналъул вацалгун яцал. Халкъалъул жамгIият гIуцIун буго БетIергьанас цоцазда бараблъун, ай цоцазе кумек гьабиялда хурхинабун.    Хирияб Къуръаналъул аяталда буго (магIна): «Муъминал бихьиналги руччабиги цоцазе кумекчагӀи ва гьудулзаби руго. Гьез битӀараб жоялдалъун...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...