Аслияб гьумералде

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Кумекалъе ратарал

Аварагасул асхIабзабазул 14 асхIаб вукIана чIегIераб тIомалъул. Гьезулги Аварагасде бищун гIагарал рукIана:

 

Билал - исламалда тIоцевесев будун. Исламалъул нухда мушрикиназдаса гIемераб гIакъубаги бихьана гьесда. Абубакар-асхIабас тархъанги гьавуна. Билалица какал ахIана хирияб Маккаялдаги, Мадинаялдаги ва Иерусалималдаги. Аварагасда ﷺ цадахъ ва гьев ﷺ ахираталде накълулъидал гIемерал гъазаватаздаги гIахьаллъана. Цо къоялъ Аварагас ﷺ гьесда абуна: «Дур хIатIазул хьвадиялъул сас дида ﷺ Алжаналъуб рагIана», - ян. Билалил хоб Дамаскъалда буго.

Нажаши (Негус) – цевехун Авараг ﷺ вихьичIониги ва гьесул асхIаблъун вукIинчIониги, ХIабашиялъул пача Нажаши ккола Мадинаялда аварагасдасан ﷺ жаназалъул как барав чи. Мушрикиназул рахъалдасан тIаде кIанцIи цIикIкIун Аварагас ﷺ ХIабашиялде ритIарал бусурбабазе жанир чIезе бакIги кьуна Нажашица. Гьелгун дандчIваралдаса исламги босана гьес.

Усама ибн Зайд – Зайд ибн ХIарисатилги ва Аварагасﷺ хахизаюрай Умму Айманилги вас ккола гьев. Аварагасе ﷺ гьев кутакалда вокьулаан. 15 сон байдал, жиндиего бокьун, Хандакъалъул гъазаваталдаги гIахьаллъана. 20 сон барав Усама, византиялгун рагъулел рукIарал бусурбабазул цевехъанлъунги тана Аварагасﷺ.

ВахIши – гьев вукIана хIабашиязул лагълъун. Ислам къабул гьабизегIан УхIудалъул гъазаваталда Аварагасул ﷺ имгIал ХIамзат чIвана гьес. Аварагас ﷺ гьесул шагьадат къабул гьабуна, амма имгIал чIвай кIочене кIвечIого, вихьулев бакIалде вачIунгеян абуна. Авараг ﷺ ахираталде накълулъидал Абубакар-асхIабас, Халид ибн Валидил бетIерлъиялда бугеб бусурбабазул бо битIана Ямамалде мутIигIлъуларел тухумал мукIур гьаризе. Аварагасул ﷺ имгIал чIвараб хочоца гьенив гьересияв авараг Мусайламаги чIвана ВахIши ибн ХIарбица.

СагIд ал-Асвад – гьес Аварагасда ﷺ абуна тIом чIегIераб букIиналъ цонигияс яс кьолей гьечIин абун. Цинги Аварагас ﷺ жиндирго асхIаб ГIамрихъе витIана гьев яс гьарун. Гьесул яс йикIана кутакалда берцинай. ЧIегIераб кьералъул СагIд вихьидал, ГIамрил ццин бахъана ва гьес гьариялъе жаваб гьабичIо. Цинги ясалъ Аварагасул ﷺ гьариялъе жаваб гьабичIого теялдаса хIинкъун, инсуда абуна жий гьесие инилан. Цинги бусурбаби гъазаваталде ахIизе байбихьана. Аварагас ﷺ нахъе витIичIого вукIине гьумерги бахчун вагъулев вукIана СагIд. Гьеб гъазаваталда СагIд шагьидлъана. Гьевги кодов ккун Аварагас ﷺ абуна: «Дун гIодулев вукIана вокьулев асхIаб нилъедаса ватIалъанин абун, амма Аллагьасда ﷻ аскIоб гьесул даража бихьидал дун гьимана», - ян.

 

Жабир Мажидов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Эбелгун кIалъалев гьечIо     Нижер вацасул эбелгун кIалъаларого чанго сон буго. Гьес гIагарлъиялъулгунги бухьен гьабуларо. Цоги шагьаралдеги гочун, телефоналъул ахIиязеги жаваб кьоларо. Гьесул хIакъалъулъ нижеда лъала социалиял гьиназда ругел гьурмаздасан. Яц хIисабалда дие бокьун...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


Сундуего дару

Садакъа ккола бищун лъикIал гIамалазул цояб. Гьеб кьеялдалъун инсан ТIадегIанав Аллагьасде гIагарлъула ва дунялалдаги ахираталдаги кири щола. Аварагас ﷺ абуна: «Бащдаб чамасдакIалдалъунгIаги цIуне цIаялдаса», - ян. ЧамасдакIалъул гьитIинабго кесекалъ чи жужахIалъул цIаялдаса хвасар...