ХъахIаб ретIел

Къутайбат ибну СагIидица бицана Бишр ибну Муфаззалидасан, гьесги бицана ГIабдуллагь ибну ГIусман ибну Хусаймидасан, гьесги бицана СагIид ибну Жубайридасан ва гьесги ибну ГIабасидасан, Аварагас ﷺ абунин: «Нужеца ретIе хъахIаб ретIел. Нужер чIагояз тIадчIей гьабе хъахIаб ратIлида ва гьединго хваралги жеме хъахIаб ратIлилъ. Нужер ратIлил гьеб бищун лъикIаб буго», - ян.

ХъахIаб ретIел ретIизе суннатаб буго. Гьелъ хъахIаб ретIел ретIизе лъикIаб буго малаикзаби рачIине рес бугеб бакIалда. Масала, рузман ва гIидалъул каказда, зикруялъул мажлисазда ва гь. ц.

Имам Бажурияс абуна хварал чагIи хъахIаб ратIлилъ жемиги суннатлъулин. Щай абуни, гьеб заман ккола малаикзабигун дандчIвалеб ва гьесие суннатлъула берцинаб ретIел ретIине.

МухIаммад ибну Башарица бицана ГIабдурахIман ибну Магьдиясдасан ва гьесги - Суфянидасан, гьесги - ХIабиб ибну Абу Сабитидасан ва гьесги - Маймун ибну Абу Шабибидасан ва гьесги - Самурат ибну Жундубидасан Аварагас ﷺ абунин: «Нужеца хъахIаб ретIел ретIе. ХIакълъунго гьеб бацIцIадаб ва лъикIаб буго. Нужерго хваралги жеме гьелда жанир», - ян.

Цебесеб хIадисалъ хъахIаб ратIлил хиралъи гIилла гьечIого баян гьабун батани, гьаб хIадисалъ баян гьабуна гьеб ратIлилъ бацIцIалъи ва лъикIлъи бугилан.

Ибну ХIажар Гьайтамияс абуна хъахIаб ретIел кколин бацIцIалъиялъул кьер, гьелда жаниб гьечIин щибго чороклъиялъул гIаламат. Гьелъин кидаго хъахIаб кьералъ баян гьабулеб рацIцIалъи ва ритIухълъи.

Ибну ХIажар Гьайтамияс баян гьабуна муъминчиясе суннатлъулин гIидалъул къоялъ бищун багьаяб ретIел ретIине, хъахIаб батичIониги. Щайгурелъул гьеб къоялъул мурад кколин бищун лъикIаб ретIел ретIи.

ГIемерисел хIадисаз тIоритIел гьабула Аварагас ﷺ учузаб ва хъачIаб ретIел ретIунеб букIиналде. Гьелъ тIоритIел гьабула Аварагасул ﷺ дунял теялде (зугьдалде). Амма гьелъ тIоритIел гьабуларо Аварагас ﷺ киданиги багьаяб ретIел ретIичIин абиялде. Цо нухалъ гьесие багьаяб ретIел сайгъаталъе кьола ва цо нухалда ретIула.

Багьаяб ретIел ретIине гьукъун гьечIо, амма Аварагас ﷺ тIаса бищана учузаб, гIадатияб ретIел.

Кин батаниги нилъеца ретIулеб ретIел букIине ккола нилъ ругеб бакIалда машгьураб, гIадатияб ва шаргIалъ гьукъичIеб.

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...

ДРялъул муфти, шайих АхӀмад-афандил «ЛъикӀал тIабигIатазул ах» абураб тӀехь буссинабуна татар мацIалде. Таржама гьабуна Апанаевская мажгиталъул имам, «Иман» басмаханаялъул директор, тарихиял гӀелмабазул кандидат Нияз-хӀазрат Сабировас. Татар мацӀалде буссинабураб тIехьалъул...

Гьал къоязда магIарул мацӀалда бахъулеб «Ас-салам» казияталъул редакциялъул хӀалтӀухъаби щвана МахIачхъалаялъул ЦIияб Хушет поселокалде. Редакциялъул хӀалтӀухъаби дандчӀвана поселокалъул имамгун ва жамагIатчагIазул цоцоялгун. Гьезулгун гьабураб чара-чӀвариялъулъ нижеца...

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...

ХъахIаб ретIел