Аслияб гьумералде

ХIежалъул хиралъи

ХIежалъул хиралъи

ХIежалъул хиралъи

Ибрагьим Аварагас КагIба бан бахъиндал Аллагьас гьесде амру гьабуна гIадамал хIеж гьабизе ахIеян. Дицани ахIилин, гьезда кин гьеб рагIилебин абун Ибрагьимица гьикъидал, Аллагьас абуна: «Дуца ахIе, рагIизе дица гьабила,» - ян. Гьеб мехалъ Ибрагьим аварагас ахIана: «Ле, гIадамал, Аллагьас нужеда хIеж тIад гьабуна, нужеца хIеж гьабе!» - абун. Ибрагьимил гьеб ахIи рагIаралщинал заррабаз гьесул ахIиялъе «Лаббайка» абун жаваб гьабуна ва жаваб гьабиялъул къадаралда дунялалде рачIун хадуб гIаламалъ хIежги гьабуна.

 

ХIеж ккола цересел аварагзабазги гьабураб, нилъер умматалдаги, гIумруялда жаниб цо нухалъ гьабизе тIад гьабураб исламалъул щуабилеб рукну.

«Ресги букIаго хIеж гьабичIев чи бокьани жугьутIавлъун, бокьани насраниявлъун хва», - ян абун буго Аварагас ﷺ. ХIежалъул хиралъиялъул бицун Аварагас ﷺ абун буго: «Къабулаб хIежалъе кири алжан буго», - ян.

Гьединго Аварагас ﷺ абуна: «КагIба-рукъалде хIеж гьабун щив чи вугониги, гьев эбелалъ гьавураб къоялъ гIадин мунагьаздаса вацIцIалъила», - ян.

Цоги хIадис буго: «ХIажизабиги гIумра гьабизе рахъаралги Аллагьасул рукъалде зияраталъ бачIунеб къокъа буго, гьез гьарани гьезие Аллагьас кьола, тавбу гьабуни мунагьал чурула, гьабураб дугIаги, гьезул шапагIатги къабул гьабула», - ян.

ГIумар-асхIабас абун буго: «ХIеж гьабурав чиясулги, гьес мунагьал чурагиян гьарарасулги мунагьал чурула зулхIижат, мухIаррам, сафар моцIаз ва рабигIул аввалалъул къого къоялъ. Гьединлъидал, цере рукIаразул гIадат букIун буго гъазаваталде унел чагIи тIоритIулел, хIажизабазда дандчIвай гьабулеб, гьезул надалда убачги гьабун, жидер мунагьал чуреян Аллагьасда гьареян гьезда гьарулеб, хIажизаби мунагьаздаса рацIцIадго рукIаго, мунагьаз гьел чорок гьарилалде.

ХIежалде вахъине къасд гьабурав чиясе рекъола тавбу гьабизе, чияр хIакъал тIад ратани, рецIун яги тIаса лъугьин гьарун, хIакъаздаса вацIцIалъизе, тIадвуссинчIого хутIизеги бегьулелъул. Жив хIежалдаса вуссинегIан гIураб хIалалаб боцIи-малги тезе ккола жинца хьихьизе кколел эбел-инсуеги хъизамалъеги. Нухда босизе хIадуризе ккола хIалалаб боцIи, хIажалъани цадахъ ругезеги кумек гьабизе гIураб къадаралда, хIежалъул нухда кьураб боцIи гъазаваталъе кьуралда бащалъула, садакъаде кьураб цо диргьамги азаргоялде бахуна.

ЛъикIал, Аллагьасукьа хIинкъарал, кумек гьабулел гьалмагъзабиги ралагьизе рекъола.

Рокъоса къватIиве вахъиналде цебе суннатаб буго кIиго ракагIаталъул как базе. ТIоцебесеб ракагIаталда «АлхIамалда» хадуб «Къул я аййугьал кафирун», кIиабилеб ракагIаталда - «Къул гьува ллагьу ахIад» цIалила. Гьеб бан хадуб, квералги цере ккун, Аллагьасда гьарила сапар бигьа гьаби, сапаралъул хIал баччизе кумек, агьлу-хъизан цIуни.

Сапаралъул адабаздасан ккола какил ратибатал ва цогидал суннатал каказда тIадчIей гьаби, гьезул хиралъи суннатаб хIежалъулалдасаги цIикIкIине бегьулелъул.

ХIеж тIалъула балугъав, гIакъилав, узденав, боцIулги черхалъулги рахъалъан хIалкIолев бусурбанчиясда, гIумруялда жаниб цо нухалда гьабизе. Черхалъул рахъалъ хIалкIоларев чиясул боцIи бугони, гьесда тIалъула жиндасаго хIеж гьабизе цоги чи вакил гьавизе. ЧIагояв чиясдаса хIеж яги гIумра гьабизе бегьуларо гьесдаса вакиллъи босун гурони. Хварав чиясдаса бокьарав чияс хIеж гьабизе бегьула. Цогидасдасан хIеж гьабулев чи вукIине ккола жиндасаго цо нухалъ хIеж гьабуравлъун. Рес бугев чи хIеж гьабичIого хвани, гьес нахъе тараб боцIудасан, гьесдасан паризаяб хIеж бецIизе тIадаб буго.

 

МухIаммаднаби АхIмаев

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Риидалил курсал байбихьана

ХIурматиял бусурбаби. Гьале исанаги байбихьана нилъер гьитIичазе Дагъистаналъул киналго мажгитазда риидалил курсал. Дицаго рикIкIуна лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб талихIлъун. Балагьеха гьанже, щивав эбел-эмен жиде-жидер лъимергун рокъор хIалтIизе ккун рукIаралани кигIан захIмат...


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...