Аслияб гьумералде

Лъие дугIа гьабулеб?

Лъие дугIа гьабулеб?

Малаикзаби ккола ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ мунагь гьечIел рацIцIадал махлукъатал. Гьел руго нуралдаса рижарал, я кваналарел, я гьекъоларел, я кьижуларел, шагьват гьечIел, киданиги Аллагьасул ﷻ амру хвезабуларел, щибго ишкал гьечIого жидее гIоло рижарал жал тIуразарулел.

 

Гьел рукIуна кидаго гIибадаталда, Аллагьасул ﷻ тIадкъай тIубазабун, Гьев ﷻ рехсон. Гьез цIун руго зобал ва ракьал, гьезул рикIкIенги Аллагьасда ﷻ гурони лъаларо.

Аллагьасул ﷻ изнуялдалъун, Къиямасеб къоялъ, жидедаса БетIергьан ﷻ рази вугел муъминзабазе гьез нугIлъиги гьабула. Хирияб Къуръаналда буго (магIна): «Гьез (малаикзабаз) шапагIат гьабуларо жидедаса (Аллагь) разиязе гурони…», - абун (суратул «Анбияъ» 28 аят). Гьелъ, Аллагьасул ﷻ амруялдалъун малаикзабазда кIола муъминзабазе гIибадат гьабиялъулъ тавпикъ ва кумекгун дугIа гьабизе. Гьебги кIудияб нигIмат буго муъминчиясе, гьезул дугIаги Аллагьас ﷻ къабул гьабулеблъун бугелъул.

 

Малаикзабаз кидал дугIа гьабулеб муъминчиясе?

Малаикзабаз муъминчиясе дугIа гьабула гьев как базелъун тIоцебесеб мухъилъ чIедал. Бараъ ибн ГIазибидасан бицун буго, мажгиталде ракIарарал асхIабзабазда гьоркьоса Аллагьасул Расул ﷺ цояб рагIалдаса цогидаб рагIалде щвезегIан унаанин, гьезул гъажалдагун каранда кверги лъун ва абулаанин: «Нужеца (какилъ) кьерал рикь-рикьизе риччаге, риччани нужер ракIалги рикь-рикьула, хIакълъунго, Аллагьасгун ﷻ малаикзабаз салават битIула тIоцебесеб кьерда чIаразе», - абун (АхIмад, ибну ХIиббан).

Как бан лъугIидал муъминчи мажгиталда вугебгIан мехалъ. Абу Гьурайратидасан бицун буго Аллагьасул Расулас ﷺ абунин: «Малаикзабаз нужер бокьарав чиясде салават битIула, гьев как бараб бакIалда гIодов чIун вугебгIан заманалъ ва гьесул какичури биххизегIан малаикзабаз абула: «Я Аллагь ﷻ, гьасул мунагь чуре, я Аллагь ﷻ гьасда гурхIа», - ян абун (Бухари, Муслим).

Унтарасде ваккизе индал. ГIали-асхIабас бицун буго жинда рагIанин Аварагас ﷺ абулеб: «Радал унтарасухъе ваккизе арав бусурбанчиясде къасимех щвезегIан лъабкъоялда анцIазарго малаикас салават битIула (лъикIалдалъун дугIа гьабун Аллагьасде ﷻ гьардон), къаси заманалда ваккизе ани, рогьинегIан гьебго къадаралъул малаикзабаз салават битIула. Алжаналдаги гьев чиясе нигIматал данде гьарун рукIуна», - ян (Абу Давуд, Тирмизи).

ЛъикIаб жо гIадамазда малъулебгIан заманалда. Абу Умама ал-Бахилиясдасан бицун буго, Аварагас ﷺ абунин: «Аллагьасги ﷻ Гьесул малаикзабазги, зоб-ракьалъул агьлуялъги, хIатта картIиниб бугеб цIунцIраялъги, ралъдалъ бугеб хIутIалъги салават битIулеб букIуна гIадамазда лъикIаб жо малъулев чиясде», - ян (Тирмизи).

Диналъул вацасухъе гьоболлъухъе щведал. Аварагас ﷺ абун буго: «Пуланаб къоялъ цояв ун вуго цоги росулъ гIумру гьабун вугев жиндирго вацасухъе гьоболлъухъ. Гьеб заманалда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ малаикасде амру гьабун буго гьев унеб нухде, гьесухъ балагьун чIезе айилан. Гьев чи аскIове щведал, малаикас гьикъун буго: «Мун киве унев вугев?» - абун. Гьес жаваб кьола: «Дие бокьун буго гьаб росулъ гIумру гьабун вугев вацасухъе щвезе», - ян. Малаикас нахъеги цIехола: «Дуца гьесие кинаб бугониги лъикIлъи гьабураб къагIида, гьанже дуеги гьелдаса пайда босизе бокьун батила?» - абун. Гьес жаваб гьабула: «Щибго мурад гьечIо, кинниги дие гьев Аллагьасе гIоло вокьула (гьелъ унев вуго гьесухъе щвезе)», - абун. Цинги малаикас абула: «Дун вуго духъе БетIергьанас ﷻ витIарав расул, дудаги абизе Аллагьасе ﷻ гIололъун гьев чи дуе вокьарав кинниги Жиндиеги ﷻ мун вокьанин бицине», - абун (Муслим).

Диналъул вацасе, гьев гьечIеб бакIалда дугIа гьабулелъул. Абу Дардаица бицун буго Аварагас ﷺ абунин: «Диналъул вац гьечIеб бакIалда гьесие гьабураб дугIа Аллагьас ﷻ къабул гьабула. Гьесул бетIералда аскIовги вуго малаик, щибаб нухалъ гьес вацасе лъикIалдалъун дугIа гьабунщинахъе «Амин» ва «гьелдаго релълъараб дуеги» абун данде гьаризе вакил гьавун тарав», - ян (Муслим).

Какичуриялда кьижидал. ГIабдуллагь ибну ГIумаридаса бицараб хIадисалда буго: «Какичуриялда кьижарав чиясул ратIлилъ малаикас сордо рогьуна. Гьев макьидаса вигьанщинахъе, малаикас абула: «Я Аллагь ﷻ! Дур пуланав лагъасул мунагь чуре, гьев кьижизе вахана какичуриялда», - абун (ибну ХIиббан).

ТIадехун рехсарал хIадисазул цо-цоялда абулеб буго малаикзабаз салават битIулин абун ва гьелъул магIнаги ккола, малаикзабаз муъминчиясе дугIа гьабулин абураб. Щайин абуни, малаикзабаз чиясде салават битIи буго гьесие лъикIаб гьарун, Аллагьасде ﷻ гьел руссин. Аллагьас ﷻ Жинцаго битIиги буго рахIму-цIоб, баракат гьесде цIикIкIинаби. Гьебги кIудияб нигIмат буго. Аллагьас ﷻ цIикIкIинабеги нилъеде битIулеб салават ва дугIа! Амин!

 

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Аварагасул ﷺ гIамал-хасият

ТавазугI-хIели абураб сипат буго чиясулъ ругел тIабигIатазул хирияб ва тIадегIанаб. Гьеб тIабигIаталъе баян гьабулаго хIакъикъиял, Аллагь ﷻ лъаялде рахарал гIалимзабаз хъвалеб буго, гьеб бугин: «Лагъасда жиндирго напсалъе щибго къадру-къимат, тIадегIанлъи, гьабулеб ишалъулъ цебетIей, вугеб...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Эбелгун кIалъалев гьечIо     Нижер вацасул эбелгун кIалъаларого чанго сон буго. Гьес гIагарлъиялъулгунги бухьен гьабуларо. Цоги шагьаралдеги гочун, телефоналъул ахIиязеги жаваб кьоларо. Гьесул хIакъалъулъ нижеда лъала социалиял гьиназда ругел гьурмаздасан. Яц хIисабалда дие бокьун...


ХIалалаб гьанал нигIматал

ДРялъул муфтияталда тӀоби-тӀана Дагъистаналъул Росдал магӀишаталъул ва кванил нигӀматазул министерствоялъул вакилзабазулгун данделъи. Гьениб бицана гIи-боцӀул къадар гӀемер гьабизе ккеялъул ва гьеб гӀезабиялъул рахъалъ цадахъаб хӀалтӀи гьабиялъул хIакъалъулъ, гьединго, базаразда хӀалалаб гьан...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Аварагасул ﷺ мажгиталда моцIрол игIтикафалдасаги хирияб

ХIурматиял диналъул вацалгун яцал. Халкъалъул жамгIият гIуцIун буго БетIергьанас цоцазда бараблъун, ай цоцазе кумек гьабиялда хурхинабун.    Хирияб Къуръаналъул аяталда буго (магIна): «Муъминал бихьиналги руччабиги цоцазе кумекчагӀи ва гьудулзаби руго. Гьез битӀараб жоялдалъун...