ТалихIаб хъизан

Хъизан ккола кидаго унеб букIунеб ва жинда хурхун гьабулелъулъ гIезегIан захIмалъаби дандчIвалеб нух. Гьелда тIад хIалтIи гьаби къотIизе тезе бегьуларо, тани - хадуб щвезе бугеб талихIалдаса махIрумлъизе рес буго. Хъизамалда гьоркьоб бугеб ишалъулъ гIадамазул букIуна батIи-батIияб хIалуцин ва дандеккунгутIаби. Цо-цо мехалъни абураб рагIи, гьабураб калам сабаблъун рачине бегьула дандеккунгутIиялде яги гьелъул гIаксалда, абураб рекIее гIун, цоцада гьоркьоб рокьи цIикIкIиналде.

Рехсей гьабила чанго рагIул, гьоркьоблъиялъе кумек гьабизе яги зарал гьабизе бегьулел:

Дуца киданиги рокъоб къваригIараб, бихха-тараб къачIан щибго жо гьабуларо.

Дур кумек гьечIого дида рокъосел хIалтIаби гьарун бажаруларо.

Дуего бокьараб гьабе, щиб дица абуниги мун гIенеккуларевлъи лъала.

Дие бокьула, щиб жо гьабизе батаниги, гьелъие нилъеца цадахъ ургъун хIукму гьабизе.

Дие бокьун гьечIо мунгун кIалъазе.

Гьанже гIемер гъира бугеб хIал гьечIо, бегьулеб батани, рачIа дагьаб хадуб гьабизе.

Щиб гьабулеб бугониги, дургун цадахъ гьабураб лъикI лъугьунаро.

Гьабе гьитIинабго кумек, мун аскIов (й) вукIун (йикIун), дуца малъун гьабураб лъикI лъугьуна.

Дуца гьеб ургъунгойищ гьабураб дир керен унтизелъун.

Мекъи кколарев чи вукIунаро.

Лъала гьеб тохлъукьего лъугьараб жо букIин, дуе бокьуларо дир ракI къварид гьабизе.

Дуца абула мун гуревги (гурейги) рукIунин, дун гьечIони лъие мун къваригIун вугев (йигей) абун.

Мун вуго (йиго) дие хIажатав (й), цогидазул кIвар гьечIо.

Дуда дун киданиги вичIчIичIо (йичIчIичIо).

РачIа цоцазда ричIчIизе хIаракат бахъизе. Дие бокьун буго, гьоркьоблъи лъикI букIине рекъелги гьабун, гьанжеялдасагIаги берцинаб къагIидалда рукIине.

Дун витIарав (йитIарай) вуго (йиго), киданиги мекъи кколаро.

ТIаса лъугьа, дун мекъи ккана.

Дун хIалтIулев (й) вуго (йиго), квалквал гьабуге.

Жакъа дир гIемераб хIалтIи буго. Щиб хIажат букIараб?

Дуда аскIоб киданиги рекIее парахалъи букIунаро.

Мун дие къиматав (й), хирияв (й), вокьулев (й) вуго (йиго), рачIа хиянат гьабунгутIизе.

Хъизан цIуни ва берцинаб гьоркьоблъи букIин мурад батани, рукIа цоцазе насихIатал гьарулеллъун, лъикIалде кантIизарулеллъун.

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-04-15 (Зул къагIида 1447 с.) №8.

ХIурматиял бусурбаби, гьаб гIагараб заманалда нилъер Дагъистаналъул бакI-бакIазде бачIана ракIалдаго букIинчIеб къварилъи. Гьелъие сабабалъунги ккана бараб чваххунцIад. Гьелъул хIасилалда Дагъистаналъул тахшагьар МахIачхъалаялда, Хасавюрт районалъул росабалъ ва цогидал бакIазда лъим рукъзабахъе...

«БисмиЛлагьалъул» чан хIарп бугеб? – 19. «ХIа» ва «Мим» - аздаса байбихьулел сураби чан ругел? – Анкьго. Щай гьезие ХIавамим абурал цIарал кьурал? – ХIа-мим абун Аллагьас ﷻ гьел сураби байбихьун рукIиналъ. Щал гьел...

Свакан вукIуна... Дун росасе ана цо жигарав чиясе. Ниж рукIана бищунго лъикIал рос-лъадилъун. Гьес рагIи кьун букIана цадахъ гIемераб заман базе, цадахъ сапар бухьине, тира-сверизе. Амма гьанже дир ракI буссунеб буго. Гьев кидаго свакан вукIуна. Сундулго интерес гьечIо гьесие. Дир цониги...

Нилъер диналда ритIухълъи ккола цIакъ къимат бугел тIабигIатаздасан. Гьеб ккола инсанасе къимат кьолел жалазул бищун кIвар бугездасанги. Гьеб ритIухълъиялъ жанире рачуна Аллагьасе ﷻ гIибадат гьабиялъулъ бацIцIалъи гIадал, цинги шаргIиял тIадкъаял тIубай гIадал, Аллагьасдехун бугеб...

Нилъер гIумруялъулъ рукIуна гIадатияллъун рихьулел, амма Аллагьасда цебе кIудияб кIвар бугел жал. Гьединал, кIочон тарал суннатазул цояб ккола как балеб мехалда мухъал ритIизари. ГIемерисез гьеб кIвар кьечIого тола, гьеб битIахъего нилъер какил даражаялда ва гIадамазда гьоркьоб бугеб цолъиялда...

ТалихIаб хъизан