Аслияб гьумералде

Дагъистан

Дагъистан
Хошгелди, рекӀел дарман,
Дие гIагараб ватIан,
Дир гӀумру жаниб араб
Аваданаб Дагъистан.
Дур эркенлъи баркизе
Изну гьарулеб буго,
Уздaнaб гIумруялъул
ГӀолохъанаб Дагъистан.
Авлахъал харил цIураб,
Хъутаби гӀиял цIураб,
Халкъалъул бер гӀорцIараб
ГIажаибаб Дагъистан.
МагIарухъ ролъ бахьинаб,
Хьиндада пихъ гьуинаб,
Гьури, цIад, бакъ рекъараб
Къимат тӀокIаб Дагъистан.
Мугъ бечелъабаз цIураб,
Чехь магIданазул цIураб,
Щиб жо хIажалъаниги,
Жинца кьолеб Дагъистан.
Маххул чарма жемараб,
Чармил къолден ретIараб,
ТӀабигӀиял сангараз
Сверун къараб Дагъистан.
Ральдалье квер биччараб,
Керен рохьазда цураб,
Кутакал бечелъабаз
Рачел къараб Дагъистан.
Россиялде керен кьун,
Кавказалда мугъ чIвараб,
ЧlахIиял къуватаца
Къвал жемараб Дагъистан.
Жанив лъугьарав тушман,
Туртида лъун гурони,
ТалихI-рохалидалъун
НахъвуссинчIеб Дагъистан.
ВачIунесул гурони,
Унесул лъалкI лъалареб,
Лъиего рокьи кьечIеб,
КьучIаб рагӀул Дагъистан.
Миллатал цIикIкIаниги,
РакIазул мурад цояб,
Хвалчада хӀал бихьараб,
ХӀинкъи гьечIеб Дагъистан.
ХIалтIуде гъеж гурараб,
Гуллие керен кьураб,
Кидаго тушманасда
Мугъ бихьичIеб Дагъистан.
МугӀрузул кьер маххулаб,
Кьурул сиртал чармилаб,
Шамилица куцарал
Героязул Дагъистан.
Рагъул кӀкӀуйдулъ белъараб,
Кьалул кордухъ бежараб,
Бидул лъаразда жаниб
Лъадарараб Дагъистан.
Бакъбаккул пачалихъал
Чурхъарал гьужумазул
Гьанал мачIаби къараб,
Къуркьи гьечIеб Дагъистан.
Татар, гIараб, хазараз
Хадур цIарал аскараз,
Жанире лъугьарабго,
Лъим гьарараб Дагъистан.
Тарихиял рагъазда
Гъеж гурун гӀахьаллъанин,
Гьанже квартIаги нилъги
Кодоб босе, Дагъистан.
Нижер кинабго халкъалъ,
Херазги бахIаразги
Дуй гIоло рyx1 бичизе
РагӀи кьола, Дагъистан.
Тушманас дур рагъида
Ярагъ бухьинегӀан, ниж,
Бихьиналгун руччаби
Цадахъ хвела, Дагъистан.

1947

ЦIалдохъан

Воре, цIале,
ЦIале, цIале,
Дир цӀодор,
ЦӀияб ватIан
ТӀегьазабе,
Берзул нур.
БецIлъиялде
Данде рагъ бай,
Багьадур,
РакIги мацIги
БацIад цIуне
ЦӀалдохъан.
Эбел-инсул
ХIурмат гьабе,
Дир лачен,
Учительгун
Рекъон хIалтIе,
Дир хӀерен,
Тlахьаздехун
Хурхен гьабе,
Дир гьитIин,
Гьунар тӀокIав
Вокьулин дий
ЦIалдохъан.
ЦIикIкIаразул
Адаб цIуне,
Дадал тIинчI,
Дандиявгин
Недегь вукIа,
РекIел хIинчI,
РакIалдасан
Лъазе гьабе
Гьаб дир кечI,
Культурияб
Нух гӀуцIулев
ЦIалдохъан

1947

Херлъиялдехун

Дуца дир гьаб гьодалъе
Гьабулеб жогIаги щиб?
Гьакил авари гIадин,
КIичІван къулулеб бугин.
КъваригIараб жо бице
Дир гарбил щук дуздаса?
ТIад гьанги бакъвазабун,
КъватIир рехулел ругин.
Дуца дир махIабазда
ХIатIихьинищ бан бугеб?
ХІал-зулмуялъ гурони,
Гали боссе кIоларин.
КIалдиб жанибги лъугьун,
Лъида дур ццин бахъараб?
Лъеда лъурал жал гIадин,
ГIусал рагъарун ругин.
Дуца дир гIинда жаниб
БугIараб жогIаги щиб?
ГIадамал кIалъалелъул,
ГьакIкIан кIалгун хутIулин.
КIиябго бадиса квер
Кида дуца бахъулеб?
Канлъи бихьуларого,
Руз гIадин хутIун вугин.
Дуца xlетlе лъураб лъалкI
ЛъачIого хутIуларо,
ХаратIалъдай рахъула,
Лугби ругин тIеренлъун.
Хъачаб дур квер лъураб бак
Кидаго къосунаро,
Къосел ккараб чол гIадин,
Чорхол къуват буго хун.
РукIа-рахъин сурараб,
Сабаб-дарман тIагIараб,
ТIабиб гIажиз гьавураб
ГIузру букIун буго мун.
БачIун рещтIин гурони,
ТIадбуссине лъалареб,
ТIокIаб дир агьлуялде
Гьоболлъухъ ккогеги мун.
Аман, цо гIолохъанлъи
Нахъе буссунебани,
Дуца гьарулел ругел
Гьагал ишал рицине.
Пайда щиб анищазул,
Ихтияр духъе кканин,
Дуйго бокьухъе хIалте,
ХIамзат дудаса къунин.

1948

ЦIАДАСА ХIАМЗАТ

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Аллагьас ﷻ кьола ризкъи

Имам Загьидияс бицана: «Цо нухалда дун, дие бугеб ризкъи Аллагьас ﷻ азалалдаго хъвараб бугинги абун, гьелъул хIалбихьизелъун гIалахалде валагьун къватIиве вахъана.   Авлахъалде щведал кIудияб мегIер бихьун, гьелде аскIове индал, гьениб батана нохъо. Жаниве лъугьун, бищун чIегIераб...


Мунапикъасул гIаламат

ТӀадегӀанав Аллагьас лагъзадериде амру гьабуна хасал къанунал цӀунеян.  Гьезда гьоркьоса, ай кӀвар бугел къануназдасан ккола къотIаби цIуни.   Нилъер диналъ щивав бусурбанчиясдаса тӀалаб гьабула кьураб рагIи кквей ва гьабураб къотIи тӀубай. Гьебги ккола Аллагьасукьа хӀинкъулев чиясул...


Аварагасул ﷺ мажгиталда моцIрол игIтикафалдасаги хирияб

ХIурматиял диналъул вацалгун яцал. Халкъалъул жамгIият гIуцIун буго БетIергьанас цоцазда бараблъун, ай цоцазе кумек гьабиялда хурхинабун.    Хирияб Къуръаналъул аяталда буго (магIна): «Муъминал бихьиналги руччабиги цоцазе кумекчагӀи ва гьудулзаби руго. Гьез битӀараб жоялдалъун...


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...