Аслияб гьумералде

Чорхое рахIатги парахалъиги бачIинабулеб

Чорхое рахIатги парахалъиги бачIинабулеб

Чорхое рахIатги парахалъиги бачIинабулеб

ТIоцебе хIамамалъуве арав чи ккола Сулайман авараг. ЧIунтараб, хIалтIизабураб мина-рукъ хIамамалъе лъикIаб букIуна цIияб баралдаса.

 

ЧIунтараблъун рикIкIуна бан хадуб анкьго сон араб рукъ. ХIамамалъул ва бассейналъул къадазда берцинаб тIабигIаталъул суратал рахъизеги лъикIаб буго, масала, рохьил, тIугьдузул, мугIрузул ва гьелда релълъараб. Гьединал суратаз чорхое рахIатги парахалъиги бачIинабула.

Имам Гъазалияс хъван буго: «Шамалда рукIарал хIамамазде ун хадуб Аварагасул ﷺ асхIабзаби Абу Дардаица ва Аюб Ал-Ансарияс абуна: «Гьаб бакIалъул лъикIлъиго щиб: черхги бацIцIад гьабула, жужахIги ракIалде щвезабула», - ян. Цо-цо асхIабзабаз абуна: «Квешаб бакI буго хIамам. Гьениб инсанасул гIавратги загьирлъула, ничги тIагIуна», - абун.

Ибну ГIабасидасан бицана Аварагас ﷺ абунин: «ХIамамин цIар бугеб рукъалдаса нуж цIуне», - ян. АсхIабзабаз гьикъана: «Я Бичасул Расул ﷺ, хIамамалъ унтарасе кумек гьабула, чороклъи тIаса инабула», -ян. Цинги Аварагас ﷺ абуна: «Гьедин батани, гьенив унес гIаврат бахче», - ян. (Абу НугIайм)

Гьединлъидал хIамамалъуре унаго гIаврат бахчиялде кIвар кьезеги цогидазул гIавраталъухъ балагьиялдаса цIунизеги ккола. Гьединал хIарамал жалаздасаги цIунун хIамамалъуре ин пайда цIикIкIараб жо буго.

ЧIобогояб кванирукъгун хIамамалъуве ине лъикIаб гьечIо. Гьелъ ботIрол унтиги загIиплъиги тIаде бачIинабизе рес буго. ЦIураб кванирукъгунги ине лъикIаб гьечIо. Гьелъ гIемерал унтаби тIаде рачIинарула, масала, ракI хисарди, чехь пунцIой, хIенсей гIадал.

ХIамамалъуве лъугьиналде лъикIаб буго цин хинаб бакIалда гIодовги чIун, къаркъала хIадур гьабизе. Чорхол цIа-кан хехго хисардиялъ зарал гьабизе рес буго. Чорхол цIа-кан рукIалида бугесе хIамамалъуса къватIиве вачIиндал цIорораб лъим тIаде тIезе бегьула. Кьваризабураб чаран лъеца лъадарулеб гIадин, цIорораб лъеца черхги лъадарула.

ХIамамалдаса хадуб цIорораб лъим гьекъезеги лъикIаб гьечIо. Гьениб жаниб берцинал махIал гьаризеги беццула, масала, къаранпилалъул (гвоздика), къистIалъул, ладаналъул.

Парилкаялъуса рачIиндал дагьабго жо кваназе лъикIаб буго. Имам ШафигIияс абуна: «Парилкаялъусаги вачIун кваначIого чIаго хутIарасда дица гIажаиблъи гьабула», - ян.

Риидал парилкаялъуса къватIиве лъугьиндал цIорораб лъеца квералгун хIатIал чуризе лъикIаб буго, хасго гIолохъабазе. Аварагас ﷺ абуна: «ХIамамалдаса хадуб цIорораб лъеца хIатIал чуриялъ ботIрол унтиялдаса цIунула», - ян. (Абу НугIайм)

Абула, парилкаялдаса хадуб кьижи дарабаздасаги пайдаяб бугин. Гьединлъидал лъикIаб буго кьижилалде цебе, къасимехалда, хIамамалдеги ун, гьелдаса хадуб кьижизе. Гьединго хIал щвезабизеги лъикIаб гьечIо гьелдаса хадуб.

 

Жабир Мажидов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Бакъ: гьудулищ, тушманищ?

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола.   Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Хиралъи тIадегIанав

МухIаммад авараг ﷺ ккола ТIадегIанав Аллагьас ﷻ тIаса вищарав ва бищунго Гьесие вокьулев авараг. Гьев ﷺ вуго Къиямасеб къоялъ инсанияталъулго сайид. Киналго аварагзабаз Къиямасеб къоялъ, хIатта кIудиял аварагзабазцин гьесухъе айилан абула. Гьев вуго Къиямасеб къоялъ киназего шафагIат гьабулев...


Аллагь ﷻ рехсей

Аллагь ﷻ гIемер рехсеялда хурхун рачIарал цо-цо хIадисазул магIнаби.   Аллагьас ﷻ абулеб буго, лагъас Дун рехсани, Дица гьевги рехсезе вугин. Цояс гьикъана Аварагасда ﷺ, кидаго гьабизе лъикIаб гIамал бицейилан. Аварагас ﷺ абуна Аллагь ﷻ рехсолаго мацI бакъвазе биччангутIи бугилан...