Аслияб гьумералде

Хваразе кири щолеб гIамал

Хваразе кири щолеб гIамал

Бусурбабазда гьоркьоб кидаго лъугIулареб бахIс буго хабада Къуръан цIализе бегьиялъул суалалда тIасан. ГIадамал щакдаризе лъугьуна битIарабмекъаб лъаларого. Гьединал суалалги рорхизе бегьула жидерго мурадазе гIоло яги бусурбабазда данде. Кинаб мурад батаниги, хIакъикъат цо буго.

Имам Гъазалияс «ИхIъя гIулуму ддин» абураб тIехьалда хъвалеб буго хабада Къуръан цIалиялъул щибниги къварилъи гьечIин.

ГIали бин Муса ХIададица бицана: «Дунги имам АхIмадги ва МухIаммад бин Къудамаги жаназа букъулеб бакIалда цадахъ гIахьаллъи гьабулел рукIана. Жаназа букъун бахъиндал цояс вачIун хабада Къуръан цIалана. Имам АхIмадица абуна гьеб цIали бидгIаяб пиша бугилан. Хабадаса къватIире рахъиндал, МухIаммад бин Къудамаца имам АхIмадида абуна: «Мубшир ХIалабиясул хIакъалъулъ дуца щиб абулеб?» - ян. Имам АхIмадица абуна гьев божи бугев чи вугилан. Дуца гьесдасан щиб букIаниги хъванищ яги ракIалда чIезабунищин гьикъидал, имам АхIмадица абуна гьабунин. МухIаммад бин Къудамица абуна, Мубширица дида бицанин ГIабдурахIман бин ГIалаидасан ва гьесул инсудасан, гьес васият гьабунин жив вукъидал сура «ФатихIа» цIалеян.

МухIаммад бин АхIмад Марвазияс бицана имам АхIмадица абунин: «Хабаде щведал нужеца цIале сура «ФатихIа», Къулгьу ва Фалакъ ннас, гьелъул кириги кье хваразе, гьезие гьеб кири щола», - ян.

Ибну ГIумарицаги Къуръан хабада цIалеян васият гьабун букIана. Гьединго хабаде иналъе далиллъун чIола имам Бухарияс бицараб кьучIаб хIадис, гьелъул баян ибну ХIажар ГIаскъаланияс рехсана «ФатхIул Бариялда»: «ГIабдуллагь бин Маликатица бицана гьей йихьанин жиндирго вацасул хабада зиярат гьабулей. Гьелда гьикъана аварагас гьеб гьукъун букIинчIищин абун. Гьелъ абула букIанин, амма хадуб аварагас амру гьабунин зиярат гьабейилан.

Имам Загьабияс хъвалеб буго гьеб хIадис кьучIаб бугилан. Гьединго гьеб хIадис рехсана имам ХIакимицаги (№1392).

ХIафиз Макъдисияс «ХIикаяту Мансура» абураб тIехьалда хъвалеб буго: «ХIафиз ГIабдулгъани Макъдисиясул кверда бижаражо (фурункул) гIадинаб унти баккун букIана. Цин бачIун, хадуб нахъе ун букIана. Хадув гьев вахъуна Исфагьаналде, цинги Багъдадалде щола гьеб унтигун, уна имам АхIмадил хабаде. Гьеб квер гьесул хабада тIасан бахъула, унти нахъе уна ва тIокIаб унтизеги унтуларо». Гьадинал хIадисалги имамзабазулги асхIабзабазулги баянал тIахьазда гIемер руго. Гьез нилъее баян гьабула хабада Къуръан цIализе бегьулеблъиялъул, гьединго баракат тIалаб гьабизе бегьиялъулги Аллагьасул вализабаздаса, чIахIиял имамзабаздаса.

ШАМИЛ МУХIАММАДОВ

2026-08-15 (РабигIул аввал 1448 с.) №16.


ЧIаголъиялъе сабаб

Бищун лъикIаб цIоблъун букIиналдалъун Аллагьасги ﷻ нугIлъи гьабураб, инсанасе ва цоги ракьалда бугеб чIагояб жоялъе нигIматлъун кьураблъун ккола лъим. Къуръаналда буго (магIна): «Дица ﷻ лъимги гьабуна кинабго жо чIаголъизе сабаблъун», - абун, ай гьеб лъим гьечIого рухI бугебщинаб чIаго...


РабигIул аввалалда дандчIвай

ХIурматиял бусурбаби, гьале исанаги тIаде щолеб буго жинда жанив хирияв авараг ﷺ гьавураб РабигIул аввал моцI. Гьеб моцIалъ нилъеца кIодо гьавула авараг ﷺ ва гьесул хьвада-чIвади, сират ракIалде щвезабула. Авалалдаса байбихьун гьанжелъизегIанги, бетIералда чIахIиял гIалимзабигун, гIадатиял...


ГIаламалъего рахIмат

Дунял бижаралдаса нахъе ТIадегIанав Аллагьас ﷻ цониги инсан вижичIо, хирияв МухIаммад аварагасул ﷺ гIадин халкъалъ жиндир гIумру рагIа-ракьанде щун лъазеги гьабурав, халкъалда гьоркьоб гьеб тIибитIизеги гьабурав. Хирияв Авараг ﷺ ТIадегIанав Аллагьас ﷻ, халкъалдаго тIаса вищарав вуго. АсхIабазабаз...


Хириясул ﷺ насаб

Щивав чиясда тIадаб буго хирияв аварагасул ﷺ инсул ва эбелалъул наслуялъул рахъалъан гьабураб насабалъул сияхI лъазе.   Аварагасул ﷺ инсул рахъалдасан насаб ГIабдуллагь. Аварагасул ﷺ эмен вукIана къурайшиязул мисал босизе бегьулев инсан. Гьев вукIана ГIабдулмутIалибил анцIабилеб лъимер....


КигIан лъикI букIинаан…

Гьале тIаде щолеб буго хирияв МухӀамад ﷺ аварагасул моцӀ ва жиндилъ гьев гьавураб моцӀ. КигӀан лъикӀаб букӀинаан нилъее гьеб моцӀ цогидал моцӀаздаса цӀикӀкӀун хӀаракат бахъани гьесул гӀумруялъул, биографиялъул лъазабуни. Гьединлъидал жакъа байбихье гьал мухъаздасан.   Аварагасул ﷺ берцинаб...