Гьикъизе нечараб бицине намусаб
Эбел...
Дица гIумру гьабулеб буго херай эбелалда цадахъ. Гьелъие бачIунеб пенсия сундуего гIоларо. Кинабго жоялъухъ гIарац дицаго кьола: коммуналиял хъулухъазухъ, квен-тIехалъухъ, тохтурзабазухъе ине ккедал, ретIел-хьиталъухъ. Амма эбелалъе гьеб гIоларо. Гьелъул хьул букIуна кинабго дица гьабураб гIарац гьелъие бокьухъе хIалтIизабизе. Дие гьеб захIмалъулеб буго. Щиб дица гьабилеб?
Шамил, МахIачхъала
ГIалимчиясул жаваб
Къуръаналда абулеб буго (магIна): «Дица инсанасе васият гьабуна, гьес эбел-инсуе лъикIлъи гьабеян абун. Гьеб лъикIлъи гьабизе цIакъго мустахIикъай йиго эбел. Эбелалъ инсан чохьонив ваччана, щибаб къоялъ жиндир черхги загIиплъулаго, захIмалъиги цIикIкIунаго, гьеб лъимер гьабизегIан…». (Сура «Лукъман», аят 14)
Аллагьас ﷻ тIоцебе бицунеб буго эбел-инсул адаб-хIурматалъулаб бербалагьиялъул, хадуб эбелалъул хасаб ролалъул, лъимералъе гьабулеб хIалтIул ва хъулухъалъул кIваралъул, гьелъул лъикIлъиялъул, лъимадуе гIоло гьелъ баччулеб захIмалъиялъул.
Эбелалда цебе бугеб налъи гIарцудалъун ялъуни кинаб бугониги хIалтIудалъун бецIизе нилъехъа бажаруларо.
Цо къоялъ МугIавиятица, Аварагасухъеги ﷺ вачIун, абуна: «Я Аллагьасул Расул ﷺ, дие бокьун буго рагъулаб сапаралъ вахъине. Дун вачIун вуго дуда гьелъул хIакъалъулъ дандбазе», - ян. Аварагас ﷺ гьикъана: «Дур эбел йигищ?» - абун. Гьес жаваб кьуна: «Йиго», - ян. Цинги Аллагьасул Расулас ﷺ абуна: «Дуца гьелъул ургъел гьабе, гьелъул хIатIазда гъоркь алжан бугелъул», - ян (ан-Насаи).
Цо къоялъ ГIумар-асхIабасул васасда, эбелги яччун, КагIбаялда тIаваф гьабулев чи вихьана. АскIовеги вачIун гьев чияс ибну ГIумарида абуна: «Хорасаналдаса вахъарав эбелги мугъзада яччун гIумра гьабизелъун дун вачIана. Гьелъ дие гьабураб жо дица гьелъие нахъе бецIиялъе жого гьабунадай дица?» - ян. Ибн ГIумарица жаваб кьуна: «ГьабичIо, дуца гьелъие лъимер гьабиялъул унтул цо лахIзатцин бецIичIо. Кинниги дуца беццараб иш гьабуна. Аллагьас ﷻ бищунго гьитIинаб гIамалалъухъцин кIудияб кири кьезе бегьула», - ян.
Гьединлъидал, щиб кканиги, сабру гьабе. Эбелалъулгун лъикIаб гьоркьоблъи цIуне. Херлъараб мехалъ эбел-эмен гьитIинал лъимал гIадин лъугьуна. Гьез суалал кьезе ва ургъел гьечIел жалазул цIехезе бегьула. Гьезул мурадал тIуразеги разилъи тIалаб гьабизеги хIаракат бахъизе ккола. Щайгурелъул гьеб буго Аллагьасул алжаналде битIахъе нух рагьулеб пиша.
Психологасул жаваб
Гьаниб кинаб букIаниги чIванкъотIараб малъа-хъвай гьабизе захIматго букIуна, ахIвал-хIал гIемер гIадатияб букIиналъ. Бищунго асар бугеб хIалбихьи ккола гьеб ишкалалде сверизабичIого тей.
Кинабго дудаго тIад цIаге яги эбелалда мун кIудияйлъун йиихьуларин ракIалде ккоге. Гьелъул тIалаб-агъаз гьабизе бугеб гъира букIине бегьула гIадаталъул, инсанасул хасияталъул яги ургъел цIикIкIиналъул хIасил. Кинабго мухъилъан букIине бокьулел гIадамазул гьеб гIадатияб жо ккола.
Ццим бахъинчIого къабул гьаби кIвар бугеб жо ккола. Щайгурелъул разилъи гьечIолъиялъ гьелъул тIалаб-агъаз гьабизе бугеб гъира цIикIкIун гурони дагьлъизе гьечIо. Гьелда ракIалде ккезе рес буго мун цо жо бахчулей йигин абун. Гьединлъидал эбелалъе берцинаб хабар бице, мун гьитIинай мехалъ кин гьелъ берцинаб калам дудехун гьабулеб букIарабали ракIалде щвезабун дуцаги гьелъие бокьараб гьабе.
