Хатын-кызның иренә булган хаклары

Әнәс бине Мәликтән (Аллаһ аңардан разый булсын) риваять ителде: “Пәйгамбәр галәйһиссәләмнән: “Иман йөзеннән кайсы мөэмин камилрәк? – дип сорадылар. Пәйгамбәр галәйһиссәләм әйтте: “Өй җәмәгате белән мөгамәләдә күркәмрәк холыклысы”.

Хәсән Басридан (Аллаһның рәхмәтендә булсын) риваять ителә, Пәйгамбәребез галйәһиссәләм әйтте: “Хатыннарга изгелек кылыгыз. Чөнки ул хатыннар сезнең каршыгызда бернәрсәгә дә хуҗа түгелләр. Аллаһ Тәгалә сезгә аларны әманәт итеп бирде”.

Фәкыйһ әйтте: “Хатынның ире өстендә хаклары бар. Хатынны өйдән ят кеше күрми торган урында хезмәт иттерү. Өйдән чыгып хезмәт итәрлек итмәс, чөнки ул гаурәт, хатынның чыгуы гөнаһ. Янә хатынга карата шәфкатьне ташлау булыр. Хатынына кирәк кадәр намаз, тәһарәт, ураза кебек дин эшләрендәге хөкемнәрне өйрәтү. Өченчесе, ул хатынга хәләл нигъмәт ашату. Чөнки хәрамнан үскән ит ут белән эри. Дүртенчесе хатынга золым кылмау, чөнки хатын ире өчен Аллаһның әманәте. Бишенчесе, әгәр ул хатын ир өстенә тиешсезлек кылса, хатын кылган эшкә караганда да начаррак эшкә төшмәсен өчен үгет йөзеннән ул хатынның кылган хаксызлыгын ир күтәрер”.

Риваять ителде, бер кеше хатыныннан зарланыр өчен Гомәр бине Хәттаб разыяллаһү ганһүгә килде. Ул кеше Гомәрнең ишеге янына җиткәч, хәзрәти Гомәрнең Өмме Гүлсүм исемле хатынның Гомәргә тиешсезлек эшләгәнен ишетте. Үз-үзенә: “Мин Гомәргә хатынымнан зарланырга килдем, хәлбуки, аның да минем кебек бәласе бар икән”, - дип өенә кайтып китте. Икенче көнне Гомәр разыяллаһү ганһү аны чыкрып хәлен сорашты. Ул кеше: “Мин сиңа үз хатынымнан зарланырга теләгән идем. Синең хатыныңның да зарлануын ишеткәч, кайтып киттем”, - дип җавап бирде. Гомәр аңа: “Аның минем өстемдәге хаклары өчен мин хатынымны гафу итәм. Ул хакларның беренчесе, ул хатын минем белән тәмуг арасында пәрдә, аның сәбәпле минем күңелем хәрамнан туктый. Өемнән чыксам, ул минем хәзинәче, малыма сакчы була. Керемне юа, баламны имезә. Минем өчен ашарга пешерә”, - дип җавап бирде. Бу кеше: “Минем дә шундый хезмәтләрем хатыным өстендә. Син кичерсәң, мин дә аны кичердем”, - дигән.

Пәйгамбәр галәйһиссәләм әйтте: “Бәндә дүрт төрле чыгымнары сәбәпле Кыямәт көнендә хисап кылынмас. Берсе, ата-анасы өчен тоткан чыгымнары, икенчесе, ифтар өчен кылган чыгымнары, өченчесе, сәхәрләренә кылган чыгымнары, дүртенчесе, йорт әһелләренә, балаларына кылган чыгымнары”. Пәйгамбә галәйһиссәләм әйтте: “Акча дүрт төрле булырга тиеш. Бер төрлесен, Аллаһ юлына сарыф итәсең. Икенчесен мескеннәргә бирәсең, өченчесен кол азат итүгә сарыф кыласың, дүртенчесе, гаилә өчен сарыф итәрсең. Ул дүрт төрле акчаның әҗере йөзеннән иң зурысы – гаиләңә тоткан малың”.

Әбү Ләйс Сәмәркандинең

“Тәнбиһүл-гафилин”

(гафилләрне уяту) китабыннан