Уручуллал ХIажимурад

Уручуллал ХIажимурад

20-мур ттуршукулул дайдихьулий Уручлав ивкIун ур ХIажимурад тIисса хъунасса аьлимчу. Му ци шинал увссарив мяйжанну кIулну бакъар. Мунал уссил арс ХIабибуллаев Оьмардул бусаврин бувну, ХIажимурад дуклай ивкIун ур Багъдадлив ва Дамасклив. Ахьтта хIажливгу лавгун ур.

ХIажимурад ивкIун ур Аллагьнал ﷻ дуллусса караматирттал заллу. Ца чIумал бивтсса бургъилух ххулу буцлацисса кIанай ХIажимурадлул увкуну бур цащаласса агьалинахь: «Зулва ххулу батIияра, цIана гъарал лачIунтIиссар, ххулу зия хьунтIиссар», - куну. Мунащал цулуй ивкIсса уссу АхIмади ивкIун ур ссавруннайнгу урувгун: «Ттурлуй, ина чу дура, ХIажимурад зун ччай акъархха?» - тIий, махсара буллан ивкIун ур. Амма ХIажимурадлул цалва ххулу бакIу бувну батIайхту, марч бишлан бивкIун бур, лухIисса ттуруллул ссав дургьуну дур. Тайннал ххулу мурчал ва гъарал зия бувну бур. Гичча шаппай бавчукун, циняв бивкIун бур мурчаха бачин къахъанай, цивппагу гъарал чят хьуну, ХIажимурадрив цавагу кIунтI къавщусса куна, кьавкьун ивкIун ур, цувагу паракьатну, дирисса шаттирай най ивкIун ур. Миннал ххуллий диркIун дур нех. Гъарал га нех зумардава дуккан дурну, чартту, кьунтту лавсун най бивкIун бур. ХIажимурадлул цала аьсав неххай дирхьукун, щин паракьат хьуну, чIугу кьабагьну бур. «Анаварну тий чулин лахъияра», – куну бур ХIажимурадлул, миннал хъирив цувагу лавхъун ур. Миккува чансса ялавай нех лахълай ивкIун ур ца бурттигьу. Неххал лавсун нанисса чарттал ганал чал ччанну гъагъан дурну дур, муксса гужсса мугьали бивкIун бур. Яла вайннал танал чу бивххун, бурчу ликкан кумаг бувну бур, чапур къахьуншиврул.

– Уручлав уссия Хъис-МахIаммад тIисса адимина», – буслай ур Оьмар. Ца чIумал му ивкIссар хъу ттихIин най. Ххуллий цала хьхьичI мунан хьуна авкьуну ур ХIажимурад. МахIаммад авчуну ур левчуна кIанал хъирив лаян ччай. ХIажимурадрив най ивкIун ур паракьатсса шаттирай. Цуксса хIарачат буварчагу, ца шаттиралвагу кIаначIан гъан къавхьуну ур, цува нанисса кIанайн ияннин. «Ва ци ишрикьай, ХIажимурад, на левчуну най вичIан ца шаттиралвагу гъан къавхьунна, ва ци ишри?» - махIаттал хьуну ур Хъис-МахIаммад. ХIажимурадлулгу хъярчирахун бивхьуну, увкуну бур: «Ина ттул шагу вила шагу ца буллай урав, хIазран бакъархха вин «Хъис» учайсса», - куну. Му куццуй ХIажимурадлул цавурасса караматру кьюлтI дувайсса диркIун дур.

Ца чIумал ХIажимурад лавгун ур Ахъушав Аьли-хIажиначIан. Му чIумал ХIажимурадлул бутта бивкIулул шаний ивкIун ур. Уручлату ХIажимурадлул хъирив гьан увну ур яла анавармур чугу буллуну Чавтара тIисса жагьил. Ахъушав ивукун, Чавтарал увкуну бур: «ХIажимурад, ма ва чу буца, вил бутта ивчIавай урча, ваний насу шяравун!», - куну. «Ттун кIулли, ина насу, нагу учIаннача», - куну бур ХIажимурадлул. «Укун анаварсса чу щил буссар, дирину ачу, вила ппу ивчIавай урча!», - ялагу куну бур Чавтарал. «Насу, на шиккусса къуллугъругу къуртал бувну учIаннача», - увкуну бур ХIажимурадлул. Чавтара балчаннуй буртти ивкIун: «На ххал банна ванияр анаварсса чу щил бурив», – куну, мархьгу бишлай, махъунайгу уруглай, ххяххан бувну бур. Гьаннилухччи тIисса кIанайн ивукун, гикку Чавтаран ккавккун ур ХIажимурад чакгу бувну, усру лахлай. «Шиччавагу буртти икIу!», - куну бур Чавтарал, амма ХIажимурад ялагу рязи къавхьуну ур. Чавтара шяравун ивукун, мунан лявкъуну ур ХIажимурад цала буттаха Ясин ккалай бачIиннуйн ивну. МахIаттал хьусса Чавтарал гиккун бавтIминнахь: «Ттун ца аьламатшиву ккарккунни, амма буслай зу вих къахьунссару!», - куну бур. ХIажимурадлулгу цала караматру бюхъавай щинчIав кIул къадувайсса диркIун дур.

20-ку шиннардий Ахъушату увкIун ур райкомрал секретарь мизит лакьин. «Мизит зул бакъар, ва Аллагьнал ﷻ къаттар, ина Аллагьнащал ﷻ циван бяст буллай ура?» - куну бур мунахь ХIажимурадлул. «Аллагь ﷻ щин ккавкссар, вин ккавкрив? Аллагь ﷻ акъассар!» - тIун ивкIун ур секретарь. Микку ХIажимурадлул: «Уттигу гъалгъа тIутIу», - куну, ца дуаь дурккуну, мунал маз бавхIуну бур. Маъ-муъ тIий, ци банссарив къакIулну, Ахъушав Аьли-хIажиначIан лавгун, мунал маз ита бакьин бувссар тIар. Яла му лавгун милицанал начальникначIан, ХIажимурад увгьуну дуснакь ува, куссар. Начальник лавгун ур Уручлав ХIажимурадлучIан. «Вин кIулссара на, ттунгу ина кIулла, амма на гьан увунна райкомрал секретарьнал ина угьан», - увкуну бур. «Вин кIулссар на чунчIав къалихъантIишиву, ацIния шанма гьантлийсса ити ттула ишру къуртал буван, ацIния мукьилчинмур кьини ухьхьу», – куну бур ХIажимурадлул. Милица махъунай лавгун, бувсун бур секретарьнахь цалва ХIажимурадлун ацIния шанма гьантлийсса манзил буллушиву. АцIния мукьилчинмур кьини, ХIажимурад цала къатлува уккан чIал хъанай урхха тIий, гъан-маччами мунал къатлувун бурувгсса, суруравунгу ахьлавгун, рухI дуллуну лявкъуну ур. Му уччин кьатIув уккан уллалисса чIумал хъинну аьжаивсса, хъунисса кIунтIру бусса гъарал ларчIун дур, бивтусса бургъилух ссурулккурттагу бувккун бур. ХIажимурад гьаттаву ивхьукун, гъаралгу кьадагьну дур.

И. ОЬМАРОВ

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...