ОьрчIахь тикрал дуллан къабучIисса 4 калима

ОьрчIахь тикрал дуллан къабучIисса 4 калима

– Вил кару дарккусса дурив?

– Щилли мукун тахIни-кIичIу шюшайсса?

– Кьарити, мадувара, вища цичIав дуван къашайча!

Укунсса ихтилатру цимилгу баяй тамансса кулпатирттаву. Жува бувххун, сси бивзун буну, жуйва бияла бакъанма оьрчIащал ссавур дакъа буллалисса ихтилатирттайну миннал дакIниву хъама къабитансса тIааьн бакъасса асарду хIасул шайссар. Мунийн бувну, оьрчIру цавунма цивппа лавгун, инсантураву хьхьичIунмай хьун, итххяххан нач хъанай личIайссар.

ОьрчIал дакIнил илгьам ццах учин буван, нигьа бусан буван бигьассар. ЦIуницIа ми цайнма цивппа кIура баян бан тIурчарив хъинну захIматссар. Жунма цинявннан ччан бикIай жула оьрчIру ва душру талихIрайн бувккун. Мунийн бувну аьркинссар жула зуматусса жуаврал хъирив бавцIуну, оьрчIал дакIнийн щунсса калима итххяххан къаритан хIарачат буллан.

1. «Вища къашайссар!», «Вища цичIав дуван къабюхъайссар!», «КъахьунтIиссар вища!» тIисса ва цаймигу вайннуха лархьхьусса калимарттал оьрчIал цанма цалва бищайсса кьимат ялавай шайссар ва миннаву цичIав лахьхьинсса гъира къаличIайссар. Нажагьлий, оьрчIал цалчин ужагъ лакьлай, бюкъавхъуну лавкьуну бухьурчангума, аькьилшиву дусса нитти-буттал миннан кумаг бувну, бусантIиссар тIайлану даву дувансса куц. «Вища къашайссар!» тIисса калималун кIанайгу «Нану на вин кумаг буваннача!» учин аьркинссар.

2. «Вил масъала – му масъала бакъар». Дуснал цаманащал дусшиву дурну, цанна ххирасса игрушка гъагъан дурну, сурат дишин къархьуну… Вай бакъа цаймигу личIиличIисса аьрзри буллай бучIай жучIанма оьрчIру. Жувагу буру миннахь: «Тти ина ссал цIанийра аьтIисса…», «Мурив буруккин?». ОьрчIан укунсса жавабру дуллай бур цала къайгъурдаха бувххусса, оьрчIалсса бувансса чIун дакъасса нину-ппу. Мукун, мудан нитти-буттал оьрчIру нигьал буллай, къулагъас къадуллалиний минная цавунма цивппа бувххусса, цимурца кьюлтI буллалисса оьрчIру шайссар. Кулпатирттал психологтал маслихIат ккаклай бур, оьрчIал мукунсса аьрзри буллалини «Буси, на вин ссал кумаг бави?», «Ина ссал пикрирдай ура?», «На вил чIарав уссара!», «Ина пашманну циван ура?» учин аьркинссар тIий. Чара бакъа аьркинссар кIул буван оьрчIру ссал пикрирдай буссарив ва миннавусса буруккин буккан бувансса ххуллу-чаран лякъинсса хIарачат буван.

3. «Бат хьу шичча!» ОьрчIру мютIий бакъашиврул ччя-ччяни жулла нерварду сукку дувай. Ци бухьурчагу, жулва жува бувгьуну ссавурданий бурган аьркинссару мюрщиминнал чулухунмай. Нажагьлий, сси бивзуну, гьалак бувккуну бухьурчагума жува хIарачат буван аьркинссар хьусса иширава паракьатну буккан. «Ттун ина ккавккуну къачча!», «Бат хьу шичча!» - тIисса анавар бувккун увкусса мукъурттил бигьану гъагъан дувайссар оьрчIал психика. Мунийну хъунисса зараллу бияйссар оьрчIал психикалун, ми ягу цавунма цивппа лагайссар, ягу гьужумру буллали шайссар.

4. «Ттун ина къаххирара!». БувчIингума захIматсса иш бур, хъунасса инсаннал духIиндарал цукунни мукунсса махъру оьрчIахь учаву кьамул бувайсса тIий. Инсаннал оьрмулул практикалуву тIурча мукунсса ишру цикссагу тикрал хъанай бур. «Ттун ина къаххирарара!» – вай инсаннал дакI гъагъан дувайсса махърури. Мукунсса калималийну, яни нитти-буттан цивппа къаххирашиву исват хъанай, оьрчIал психологиялул гьану гъагъайссар.

Мукунсса мукъурттилли оьрчIал психика зия дувайсса ва дакIниву тачIав хъамаритайсса аьш кьаритайсса.

САЛИМАТ ХIАЖИЕВА

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Къумасса мусиват

Аллагьу Тааьланал дуниялгу ляхъан дурну, дунияллий инсанталгу ляхъан бувну, миннаву ляхъан бавугу, литIун бавуну нани дурсса миннал хIал ккакканни. Уттарашиву ляхъан дурссар миннаву мютIийма цумарив, аьсивма цумарив кIул хьун. БивкIугу ляхъан бувссар Кьиямасса кьини бизан бувну, хъинманан хъинсса...