Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

ОьрчI буллалисса хъамитайпалул чIаравсса инсаннал дуккайсса дуаь дуссарив?

ОьрчI ба́вайсса ягу буллалисса хъамитайпалул чIарав дурккуну хъинссар «Аятул-Курси» яла «Аль-Аъраф» тIисса суралул 54-мур аят ва «Фалакь», «Нас», хъирив укунсса дуаь:

 

لا إله إلا الله العظيم الحليم، لا إله إلا الله رب العرش العظيم، لا إله إلا الله رب السموات ورب الأرض، ورب العرش الكريم

 

«Ля илягьа илля Ллагьуль аьзимуль хlалим, ля илягьа илля Ллагьу раббуль аьршиль аьзим, ля илягьа илля Ллагьу раббу ссамавати ва раббуль арзи ва раббуль аьршиль карим».

(«ХIашия ат-Тармаси»)

 

 

 

ХIатталлив ягу зияратрай дуаь дуллалисса чIумал Кяъбалул чулинмайрив буруглан аьркинсса ягу гьаттал чулинмай?

Гьаттаву увччуманаха дуаь дуллалисса ягу Кьулгьу-Кьуръан ккалаккисса чIумал кьиблалул (Кяъбалул) чулинмай кIура баяву хъинссар.

Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур гьаттавуманал лажиндарайн лажинну бацIаву хъинссар куну.

(«ФатхIуль-Муин ва ХIашия Иаьнат ат-Талибин»)

 

 

Бутта цамур билаятрай (ягу цамур шагьрулий) ухьурча, оьрчI байхту биххайсса аькьикьа чув бивххун хъинссар: ппу усса билаятрай ягу оьрчI бувсса кIанай?

Имам Ибну ХIажар Гьайтамил луттираву чивчумунин бувну, бувсса оьрчIал ппу цамур шагьрулий ухьурча, аькьикьа бивххун хъинссар ппу яхъанахъисса кIанай. Мунил мяънагу - оьрчI чув барчагу, хIайван биххаву буттал бурж бунутIий.

(«Фатава аль-кубра»)

 

 

ХIаж ягу оьмра (чIивимур ХIаж) буллалисса хъамитайпалул лаххан аьркинсса янналун ккаккан дурсса ранг дуссарив?

Имам Жамалуддин ибн Аьбдулбарил чивчуну бур: «ХIаж ягу Оьмра буллалисса арамтуннангу хъаннингу кIяласса янна лаххаву хъинссар», - куну.

Му бакъассагу, МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Зу кIяласса янна лахлахи», - куну (Абу Давуд, Тирмизи).

(«Оьмдатул Муфти вал Мустафти», «Бушрал Карим»)

 

 

ЧIявусса халкь бусса кIанай, масала автобусраву, канийн цаманал ка ларну, га адиминал карив ягу хъамитайпалулллив мяйжанну кIулну бакъахьурча чаклин иссаву зияссарив?

Чаклин иссаврил хIакъираву щак бухьурча, мунийну иссаву зия къашайссар. Мунияту, ка щийн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу ивссуну ушиврий ацIан аьркинссар. Аммарив, аьдилшиву дусса инсаннал тасттикь буварча адиминал ка хъамитайпалуйн ларшиву, му чIумал иссаву зияссаннун ккаллиссар.

Иссаву зия къархьуссаннун ккаллиссар ка ссайн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу (бурчуйн, янналий, чIарардай, михьирайн ва м.ц.). Мува куццуй, ка ларшиву мяйжанну кIулну, амма щийн ларссарив щак буну, га инсан махIрам икIан бюхъайсса иш бухьурчагу иссаву зия къашайссар.

(«Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

Ттун бавссар Маккалив Кяъба чIалачIисса кIанай чак буллалини хьхьичIун къаурувгун, Кяъбалух уруглан аьркинссар тIий. Му тIайлассарив?

Чак буллалисса инсан цала хьхьичIун, суждалуву нентабакI лаяйсса кIанайн уругаву хъинссар, дакIниву хIузур (иминшиву, хIалимшиву) дугьаншиврул. Так аттахIиятулуву «Илла-Ллагь» тIисса чIумал яру буруган бувайссар урчIамур канил кIиссурах.

Шафии мазгьабрайн бувну, КяъбалучIа чак булларчагу, ялув чивчусса куццуй, сужда бувайсса кIанайн буругаву хъинссар.

(«Иаьнату ТIалибин»)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...