Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

 

ОьрчI буллалисса хъамитайпалул чIаравсса инсаннал дуккайсса дуаь дуссарив?

ОьрчI ба́вайсса ягу буллалисса хъамитайпалул чIарав дурккуну хъинссар «Аятул-Курси» яла «Аль-Аъраф» тIисса суралул 54-мур аят ва «Фалакь», «Нас», хъирив укунсса дуаь:

 

لا إله إلا الله العظيم الحليم، لا إله إلا الله رب العرش العظيم، لا إله إلا الله رب السموات ورب الأرض، ورب العرش الكريم

 

«Ля илягьа илля Ллагьуль аьзимуль хlалим, ля илягьа илля Ллагьу раббуль аьршиль аьзим, ля илягьа илля Ллагьу раббу ссамавати ва раббуль арзи ва раббуль аьршиль карим».

(«ХIашия ат-Тармаси»)

 

 

 

ХIатталлив ягу зияратрай дуаь дуллалисса чIумал Кяъбалул чулинмайрив буруглан аьркинсса ягу гьаттал чулинмай?

Гьаттаву увччуманаха дуаь дуллалисса ягу Кьулгьу-Кьуръан ккалаккисса чIумал кьиблалул (Кяъбалул) чулинмай кIура баяву хъинссар.

Аммарив цаппара аьлимтурал увкуну бур гьаттавуманал лажиндарайн лажинну бацIаву хъинссар куну.

(«ФатхIуль-Муин ва ХIашия Иаьнат ат-Талибин»)

 

 

Бутта цамур билаятрай (ягу цамур шагьрулий) ухьурча, оьрчI байхту биххайсса аькьикьа чув бивххун хъинссар: ппу усса билаятрай ягу оьрчI бувсса кIанай?

Имам Ибну ХIажар Гьайтамил луттираву чивчумунин бувну, бувсса оьрчIал ппу цамур шагьрулий ухьурча, аькьикьа бивххун хъинссар ппу яхъанахъисса кIанай. Мунил мяънагу - оьрчI чув барчагу, хIайван биххаву буттал бурж бунутIий.

(«Фатава аль-кубра»)

 

 

ХIаж ягу оьмра (чIивимур ХIаж) буллалисса хъамитайпалул лаххан аьркинсса янналун ккаккан дурсса ранг дуссарив?

Имам Жамалуддин ибн Аьбдулбарил чивчуну бур: «ХIаж ягу Оьмра буллалисса арамтуннангу хъаннингу кIяласса янна лаххаву хъинссар», - куну.

Му бакъассагу, МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисраву увкуну бур: «Зу кIяласса янна лахлахи», - куну (Абу Давуд, Тирмизи).

(«Оьмдатул Муфти вал Мустафти», «Бушрал Карим»)

 

 

ЧIявусса халкь бусса кIанай, масала автобусраву, канийн цаманал ка ларну, га адиминал карив ягу хъамитайпалулллив мяйжанну кIулну бакъахьурча чаклин иссаву зияссарив?

Чаклин иссаврил хIакъираву щак бухьурча, мунийну иссаву зия къашайссар. Мунияту, ка щийн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу ивссуну ушиврий ацIан аьркинссар. Аммарив, аьдилшиву дусса инсаннал тасттикь буварча адиминал ка хъамитайпалуйн ларшиву, му чIумал иссаву зияссаннун ккаллиссар.

Иссаву зия къархьуссаннун ккаллиссар ка ссайн ларссарив мяйжанну къакIулсса чIумалгу (бурчуйн, янналий, чIарардай, михьирайн ва м.ц.). Мува куццуй, ка ларшиву мяйжанну кIулну, амма щийн ларссарив щак буну, га инсан махIрам икIан бюхъайсса иш бухьурчагу иссаву зия къашайссар.

(«Иаьнату-ТIалибин»)

 

 

Ттун бавссар Маккалив Кяъба чIалачIисса кIанай чак буллалини хьхьичIун къаурувгун, Кяъбалух уруглан аьркинссар тIий. Му тIайлассарив?

Чак буллалисса инсан цала хьхьичIун, суждалуву нентабакI лаяйсса кIанайн уругаву хъинссар, дакIниву хIузур (иминшиву, хIалимшиву) дугьаншиврул. Так аттахIиятулуву «Илла-Ллагь» тIисса чIумал яру буруган бувайссар урчIамур канил кIиссурах.

Шафии мазгьабрайн бувну, КяъбалучIа чак булларчагу, ялув чивчусса куццуй, сужда бувайсса кIанайн буругаву хъинссар.

(«Иаьнату ТIалибин»)

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Суал-жаваб

ЧIявуну баяй имам Магьди уккавай уссар тIисса хаварду. Му имамная кутIану бусарча ччива. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуссар: «Имам Магьдинал цIа ттул цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар, ганал буттал цIагу ттул буттал цIаниха лархьхьусса дикIантIиссар». Имам Магьди икIантIиссар Идавсил ﷺ...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...