Аллагьнал ﷻ чичру – халкьуннан неъмат

Аллагьнал ﷻ чичру – халкьуннан неъмат

Рязишиву – му Аллагьнал ﷻ нясив бувмунил хIакъираву дакI паракьатну дитавури. Муниятури Аллагь Тааьланал бувсса хIукмурдая рязисса инсаннан хъунмасса чири шайсса. Бувсун бур Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ баян бувантIишиву: «Чув бур ттул марцIсса, язи бувгьусса лагътал?». Малаиктурал цIуххинтIиссар: «Цумири Вил язи бувгьусса лагътал?». Аллагьнал ﷻ учинтIиссар: «Ми На буллусса неъматирттайн щукрулий ва цанма нясив бувсса кьадардания рязину бивкIмири».

Идавсил ﷺ бувсун бур: «Аллагьнал ﷻ увкуну бивкIссар Муса u Идавсихь: “Вила кьадардания рязишиву даврил увайссаксса ина ТтучIан ссалчIав гъан къаувантIиссара”». Имам Абул-ХIасан Шазалинал васият бувссар: «Винма инава язи бувгьумуничIату лихъу Аллагь Тааьланал винма нясив бувмуничIан. Цанчирча, цанна ца зад язи дургьуманан къакIулссар му мяйжаннугу цала кIунттихьхьун дучIантIишиву. КIунттихьхьун дучIарчагу, цачIара личIантIишиву къакIулссар. Оьрмулухун личIарчагу, муниву мюнпат-хайр буссарив ягу зарал буссарив къакIулссар. Мунияту, хайр бусса так винма Аллагьнал ﷻ язи бувгьумунивури».

Аьлил арснахь ХIусайннухь ца инсаннал увкуну бур: «Абузарр тIий ур: “Ттун аваданшивунияр ххирар мискиншиву, цIуллушивунияр ххирар къашайшиву ”». ХIусайннул увкуну бур: «Абузаррдуй Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав! Ттухь цIуххирча, на укун учинна: Аллагьнал ﷻ винма яла хъинмур нясив бувшиву дакI дарцIусса инсаннал язи бугьантIиссар Заннал язи бувгьумур». Оьмар ибн ал-Хаттаблул чивчуну бивкIссар Абу Муса алАшаричIан: «Циняв хъиншивуртту дуссар Аллагьнал ﷻ чивчусса кьадарданий рязишивруву. Бюхъавай рязишиву дува, къабюхъарча ссавур дува». Аллагьнал ﷻ хIукмурдай рязишиву – му Занная ххуйсса пикрилий икIаврил хIасилли. Мунияту Ибн Машишлул увкуссар: «Заннал бувсса хIукмурдай щак мабувара, гьарца ишираву ххуйсса пикрилий икIу. Аллагьнан ﷻ ччимунияр хьхьичIун винма ччимур буккан мабував».

Диндалул аьлимтурал кIицI лавгун бур кьадардания рязишиву – неъматсса, хъинсса иш бушиву, ва дакIниву рязишиву думанан оьсса аьмаллая зарал къабиянтIишиву. Яла миннал личIи бувну бур кIива зарал, ми бухьурча, чIявусса хъинбалардая хайр чансса бияйссар: Аллагьнал ﷻ нясив бувмуний рязи къашаву ва Заннал лагътурай зулму баву. Мукунма, буссар кIива неъмат-хъиншиву, му дусса инсаннан оьсса тIуллу чIярунугу, зарал къабияйссар: Аллагьнал ﷻ нясив бувмунищал рязину бикIаву, ялтту бучIаву ва Заннал лагъартуннащал хIалимшиву. Ялагу аьлимтурал кIицI лавгун бур Аллагьнал ﷻ бувсса хIукмурдая рязишиву – яла хъинмур хасият душиву. Цаппара аьлимтурал куну бур: «Буссар мукьра яла ххаллилсса хасият: Аллагь ﷻ ххирашиву, кьадардания рязишиву, дакIниву дунияллул хъуслихсса гъира бакъашиву ва гьарца ишираву Аллагьнайн ﷻ таваккал бутаву».

ХIакьну, Аллагь Тааьланал нясив бувмуний рязисса инсаннал дакIниву дикIантIиссар хъуннасса ххаришиву ва паракьатшиву. Гьарца цанма дакIнин багьсса куццуй буллан ччимарив уссар аварасса ва къащисса оьрму бутлай. Сагьл Тустурил увкуссар: «Сантру дичаврия ва дувансса тIуллу язи дугьаврия махъунай хьу , цанчирча ми хасиятирттал инсаннал оьрму захIмат бувайссар». Имам Ибн АьтIаиллагь Искандарил увкуссар: «Вила нафс бигьа лаган бити, сантру дичIаврия ва каялувшиву даврия тархъан хьу. Вихлува Цаманал дуллалисса давриха мазузра».

Бюхттулсса салихIинтурал ва масалалул хIакъираву куртIсса хъиривлаяву дурну дур. Инсаннай аьй дуллалима ккалли увну ур му ляхъангу увну, мунан кьадар чивчусса Заннай аьй дуллалиману. Имам Шяъранил увкуну бур: «Жуяту махъ лавсъссар балаллувун агьсса инсаннайн талихI бакъу къаучаван. Цанчирча, мукун учавриву дунутIий Аллагь Тааьланайн къарщи буккаврил лишан. Мукунсса инсан хIисав шайхту Аллагьнахь ﷻ ганан бигьашиву, цIими ва багъишла итаву чIа учин аьркинссар».

«СалихIминнал тIабиаьт»

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Аьдатрайсса Исламрал ххуллур цанмагу, чингу мюнпатмур

Цалчинмур ЦIувкIратусса ХIажикьурбаннул ва Лайлил душ Эльмира (Ххадижат) Нуруттинова республикалий машгьурну бур Исламрал журналист ва динийсса жяматийсса ишккакку хIисаврай. Исламрал хъаннил мероприятияртту дачин дувангу чIярумур чIумал ванийн вихшала дувай. Дагъусттаннал Муфтиятрал просвещениялул...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Пикрирдал бакIщаращи

ДакI ва пикрирду аьркин бакъамуния дуруччиншиврул, буруччин аьркинссар чурххал базурду: яру, вичIив, маз, кару, ччанну.   ДакIнивун щугълурду буххайссар мукьва ххуллувух. Цалчинмур – нафсирал гьавасру. Масала, кIирисса кьини зума дургьусса инсаннан дяркъусса щин ккаккарча, му чIумал...