Аллагьнал ﷻ чичру – халкьуннан неъмат

Аллагьнал ﷻ чичру – халкьуннан неъмат

Рязишиву – му Аллагьнал ﷻ нясив бувмунил хIакъираву дакI паракьатну дитавури. Муниятури Аллагь Тааьланал бувсса хIукмурдая рязисса инсаннан хъунмасса чири шайсса. Бувсун бур Кьиямасса кьини Аллагьнал ﷻ баян бувантIишиву: «Чув бур ттул марцIсса, язи бувгьусса лагътал?». Малаиктурал цIуххинтIиссар: «Цумири Вил язи бувгьусса лагътал?». Аллагьнал ﷻ учинтIиссар: «Ми На буллусса неъматирттайн щукрулий ва цанма нясив бувсса кьадардания рязину бивкIмири».

Идавсил ﷺ бувсун бур: «Аллагьнал ﷻ увкуну бивкIссар Муса u Идавсихь: “Вила кьадардания рязишиву даврил увайссаксса ина ТтучIан ссалчIав гъан къаувантIиссара”». Имам Абул-ХIасан Шазалинал васият бувссар: «Винма инава язи бувгьумуничIату лихъу Аллагь Тааьланал винма нясив бувмуничIан. Цанчирча, цанна ца зад язи дургьуманан къакIулссар му мяйжаннугу цала кIунттихьхьун дучIантIишиву. КIунттихьхьун дучIарчагу, цачIара личIантIишиву къакIулссар. Оьрмулухун личIарчагу, муниву мюнпат-хайр буссарив ягу зарал буссарив къакIулссар. Мунияту, хайр бусса так винма Аллагьнал ﷻ язи бувгьумунивури».

Аьлил арснахь ХIусайннухь ца инсаннал увкуну бур: «Абузарр тIий ур: “Ттун аваданшивунияр ххирар мискиншиву, цIуллушивунияр ххирар къашайшиву ”». ХIусайннул увкуну бур: «Абузаррдуй Аллагьнал ﷻ цIими бишиннав! Ттухь цIуххирча, на укун учинна: Аллагьнал ﷻ винма яла хъинмур нясив бувшиву дакI дарцIусса инсаннал язи бугьантIиссар Заннал язи бувгьумур». Оьмар ибн ал-Хаттаблул чивчуну бивкIссар Абу Муса алАшаричIан: «Циняв хъиншивуртту дуссар Аллагьнал ﷻ чивчусса кьадарданий рязишивруву. Бюхъавай рязишиву дува, къабюхъарча ссавур дува». Аллагьнал ﷻ хIукмурдай рязишиву – му Занная ххуйсса пикрилий икIаврил хIасилли. Мунияту Ибн Машишлул увкуссар: «Заннал бувсса хIукмурдай щак мабувара, гьарца ишираву ххуйсса пикрилий икIу. Аллагьнан ﷻ ччимунияр хьхьичIун винма ччимур буккан мабував».

Диндалул аьлимтурал кIицI лавгун бур кьадардания рязишиву – неъматсса, хъинсса иш бушиву, ва дакIниву рязишиву думанан оьсса аьмаллая зарал къабиянтIишиву. Яла миннал личIи бувну бур кIива зарал, ми бухьурча, чIявусса хъинбалардая хайр чансса бияйссар: Аллагьнал ﷻ нясив бувмуний рязи къашаву ва Заннал лагътурай зулму баву. Мукунма, буссар кIива неъмат-хъиншиву, му дусса инсаннан оьсса тIуллу чIярунугу, зарал къабияйссар: Аллагьнал ﷻ нясив бувмунищал рязину бикIаву, ялтту бучIаву ва Заннал лагъартуннащал хIалимшиву. Ялагу аьлимтурал кIицI лавгун бур Аллагьнал ﷻ бувсса хIукмурдая рязишиву – яла хъинмур хасият душиву. Цаппара аьлимтурал куну бур: «Буссар мукьра яла ххаллилсса хасият: Аллагь ﷻ ххирашиву, кьадардания рязишиву, дакIниву дунияллул хъуслихсса гъира бакъашиву ва гьарца ишираву Аллагьнайн ﷻ таваккал бутаву».

ХIакьну, Аллагь Тааьланал нясив бувмуний рязисса инсаннал дакIниву дикIантIиссар хъуннасса ххаришиву ва паракьатшиву. Гьарца цанма дакIнин багьсса куццуй буллан ччимарив уссар аварасса ва къащисса оьрму бутлай. Сагьл Тустурил увкуссар: «Сантру дичаврия ва дувансса тIуллу язи дугьаврия махъунай хьу , цанчирча ми хасиятирттал инсаннал оьрму захIмат бувайссар». Имам Ибн АьтIаиллагь Искандарил увкуссар: «Вила нафс бигьа лаган бити, сантру дичIаврия ва каялувшиву даврия тархъан хьу. Вихлува Цаманал дуллалисса давриха мазузра».

Бюхттулсса салихIинтурал ва масалалул хIакъираву куртIсса хъиривлаяву дурну дур. Инсаннай аьй дуллалима ккалли увну ур му ляхъангу увну, мунан кьадар чивчусса Заннай аьй дуллалиману. Имам Шяъранил увкуну бур: «Жуяту махъ лавсъссар балаллувун агьсса инсаннайн талихI бакъу къаучаван. Цанчирча, мукун учавриву дунутIий Аллагь Тааьланайн къарщи буккаврил лишан. Мукунсса инсан хIисав шайхту Аллагьнахь ﷻ ганан бигьашиву, цIими ва багъишла итаву чIа учин аьркинссар».

«СалихIминнал тIабиаьт»

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...