Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

Циванни кулпат баву агьамсса?

«Кулпат къабувминнан щар дуцияра (щар булара). Гай мискинсса бухьурча, кулпат байхту Аллагьнал ﷻ авадан бантIиссар цала Сахаватшивруйну…». Укунсса мяъна дусса аят бур Кьуръандалул «Ан-Нур» тIисса суралуву.

 

 

Гьарца кулпат бикIай цамуниха къалавхьхьусса, амма цукунсса бухьурчагу, жува гайннух буруган аьркинссару диндалул, Кьуръандалул ва Идавсил ﷺ амрурдал чулуха.

Цавай жагьилтал кулпат буллали бай нитти-буттал, вайминнал цала пикрилийну бучIай мукунсса хIукмулучIан. ДакIниву иман думиннал щар дуцай цивппа зуна баврия буруччиншиврул. Бур цала оьрмулувусса захIматшивуртту щаллу хьуншиврул кулпат баймигу.

 

Идавстурал ххуллу

Кьуръандалул ва хIадисирттал жунма мяълумну бувчIин бувну бур циваннив кулпат бан аьркинсса. Аллагьнал ﷻ тIайланма буюр бувну бур кулпат баврил хIакъираву (мяъна): «Кулпатру щаллу къабувминнан щар дуцияра ва щар булара» («Ан-Нур» суралул 32-сур аят).

Кулпат баву – идавстурал ххуллур (сунна). ХIадисирттаву тIий бур: «Кулпат баву ттул суннари. Ттул сунналия кIура авма – ттуяту кIура авмари». «Идавстурал сунна – мукьра задри: миск (аьтри) ишла даву, магьар бишаву (щар дуцаву), сивак ва хна ишла даву».

 

Бунагьрая мурахасшиву

Зуна баву – яла хъуними бунагьирттава ца бунагьри. Адимина ва хъамитайпа магьар къабивхьуну цачIу яхъанан цукунчIав къабучIиссар. Бунагьравун багьаву къагьану, миннал оьрмурдавугу барачат къабикIантIиссар, мукунми талихIрайн къабуккайссар.

«Кулпат щаллу бан каши думанал щар дуци́ча. Мунил зул яру ва чурх буруччинтIиссар (бунагьмуния). Щарсса дуцин каши дакъаманал зума дугьи́ча, цала шагьват лещан баншиврул», – тIий бур ца хIадисраву.

 

Дин дуруччаву

Анаслул бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «СалихIсса щарсса бакIрайн дагьманан Аллагьнал кумаг бувссар дачIи диндалуву (диндалул дачIи щаллу дурссар). Гамур дачIигу щаллу давриву Аллагьнаянигьа увсун икIуча».

Цамур хIадисраву тIий бур: «Ва дуниял дуллуссар чIумуйнусса. Дунияллий нясивну лякъин бюхъаймунива яла хъинмургу – ххуйсса щарсса бакIрайн дагьавур».

 

Уммат чIяву баву

МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Зу кулпатру буллай зула тухумру (нясав) хъуни бувара. Кьиямасса кьини на цайми идавстурал хьхьичI пахру банна ттула умматрал хъунмашиврия».

 

Питна хьун къадитаву

«Зула душ була тIий дин ва духIин дусса инсан учIарча, миннал дянив магьар бишияра. Зу мукун къабулларча, дунияллий питнарду ва духIиндакъашиву гьарза хьунтIиссар», – увкуну бур хIадисраву.

 

Аьли Мусаев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Арулва махъ

Хъунасса аьлимчу, дурккучу Абу-Лайслул увкуссар: «Цума инсаннал лавхьхьурив арулва махъ, му инсан икIантIиссар Аллагьналгу ﷻ малаиктуралгу хьхьичI даража лавайну, ва Аллагьнал ﷻ мунал бунагьру багъишла битантIиссар, гай бунагьру хьхьиривусса хьаманияр чIявусса бухьурчагума.   Вай...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...