Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Махъсса ппурттуву гьарза хьуну бур телефондалувух оьвкуну, пулансса идаралий бомба буссар тIий, ягу хьхьувай лахъсса чIу бусса машинарттай занай ягу цамур куццуй халкь нигьал буллалисса ишру. Ххал банну мукунсса иширттал хIакъираву жула диндалуву цукунсса хIукму бурив.

 

Исламрал жуйнма буюр бувну бур лагмаминнай цIими, рахIму буллан, паракьатшиву, дакьаву дуруччин. Жула чулуха цайминнан я мукъуйну, я канийну зарал буван ихтияр дуллуну дакъар.

Шафии мазгьабрал цIа дурксса аьлимчу Ибну ХIажар Гьайтамил «Зава́жир» тIисса луттираву чивчуну бур бусурман ццаххандарал баву, нигьай бишаву – хъуни бунагьирттавасса, хIарамсса тIул душиву, муния чанссавагу зарал бухьурча.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:

  • «Бусурманчу ццаххандарал уллан къабучIиссар» (Абу Давуд, Тирмизи́, АхIмад).
  • «Зу бусурмансса инсан ццаххандарал маувари. Нигь дутаву – хъунмасса зулмур» (Аль-Базза́р, ТIабара́ни).
  • «Агьамсса багьана бакъанува нигь дутанну бусурманчунах урувгма Аллагьнал ﷻ Кьиямасса кьини нигьал увантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Бусурманчу нигьа усан увма Кьиямасса кьинилул ццаххандарая ххассал къаувантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Винма ххирамур диндалул уссурварангу ччан къабивкIманал иман камил къахьунтIиссар» (Аль-Буха́ри).
  • «Сайки хъярчиран дайлсса, мицI бусса зад инсаннайн дурган дурманайн Аллагьнал ﷻ нааьна хьунтIиссар» (Муслим).
  • «Яла чIявуми халкь Алжаннавун буххантIиссар цала иминсса, хIалимсса, салихIсса аьмал-хасият сававну». (Тирмизи, ХIа́ким)

Машгьурсса аьлимчу, муфассир (Кьуръандалул мяъна дурчIин дувайма) КьуртIуби тIий ур: «Бусурманчунан аьркинссар инсаннащал ихтилат хIалимну, аьчухну буллан, га ци диндалул ухьурчагу. Аллагьналгу ﷻ Мусайн  ва Гьаруннуйн  амру бувну бивкIссар Фиръаьвннущал иминну ихтилат бувара куну».

Аьлимтурал бувчIин бувну бур кIай хIадисру так бусурманнащалсса арардаву бакъасса, бусурман бакъаминнащалгу ишла буван аьркиншиву, жувагу Мусаяр  ва Гьаруннуяр  ххуйссагу бакъахьукун, жущалва ихтилат буллалими Фиръаьвннуяр оьккиссагу бакъахьувкун.

ХIакьину машгьур хьусса, халкьуннаву нигь дутлатисса, духIин дакъасса ишру МухIаммад Идавсил ﷺ ккаккан бувсса ххуллийн къаршисса, муттаэсса бур, диндалуву миннуй къадагъа дуссар. Бунагьрал кIушивугу хъуннассар, ганил хIасил кIуссаксса. Мукунсса тIуллу дуллалиминнайн Заннал танмихI биянтIиссар, хаснува школардай бомбарду буссар тIий, дуклаки оьрчIру ццаххандарал буллалиминнан.

 

Муслим Аьбдуллаев

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...