Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Халкь нигьай бишаву – хъун бунагь

Махъсса ппурттуву гьарза хьуну бур телефондалувух оьвкуну, пулансса идаралий бомба буссар тIий, ягу хьхьувай лахъсса чIу бусса машинарттай занай ягу цамур куццуй халкь нигьал буллалисса ишру. Ххал банну мукунсса иширттал хIакъираву жула диндалуву цукунсса хIукму бурив.

 

Исламрал жуйнма буюр бувну бур лагмаминнай цIими, рахIму буллан, паракьатшиву, дакьаву дуруччин. Жула чулуха цайминнан я мукъуйну, я канийну зарал буван ихтияр дуллуну дакъар.

Шафии мазгьабрал цIа дурксса аьлимчу Ибну ХIажар Гьайтамил «Зава́жир» тIисса луттираву чивчуну бур бусурман ццаххандарал баву, нигьай бишаву – хъуни бунагьирттавасса, хIарамсса тIул душиву, муния чанссавагу зарал бухьурча.

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:

  • «Бусурманчу ццаххандарал уллан къабучIиссар» (Абу Давуд, Тирмизи́, АхIмад).
  • «Зу бусурмансса инсан ццаххандарал маувари. Нигь дутаву – хъунмасса зулмур» (Аль-Базза́р, ТIабара́ни).
  • «Агьамсса багьана бакъанува нигь дутанну бусурманчунах урувгма Аллагьнал ﷻ Кьиямасса кьини нигьал увантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Бусурманчу нигьа усан увма Кьиямасса кьинилул ццаххандарая ххассал къаувантIиссар» (ТIабара́ни).
  • «Винма ххирамур диндалул уссурварангу ччан къабивкIманал иман камил къахьунтIиссар» (Аль-Буха́ри).
  • «Сайки хъярчиран дайлсса, мицI бусса зад инсаннайн дурган дурманайн Аллагьнал ﷻ нааьна хьунтIиссар» (Муслим).
  • «Яла чIявуми халкь Алжаннавун буххантIиссар цала иминсса, хIалимсса, салихIсса аьмал-хасият сававну». (Тирмизи, ХIа́ким)

Машгьурсса аьлимчу, муфассир (Кьуръандалул мяъна дурчIин дувайма) КьуртIуби тIий ур: «Бусурманчунан аьркинссар инсаннащал ихтилат хIалимну, аьчухну буллан, га ци диндалул ухьурчагу. Аллагьналгу ﷻ Мусайн  ва Гьаруннуйн  амру бувну бивкIссар Фиръаьвннущал иминну ихтилат бувара куну».

Аьлимтурал бувчIин бувну бур кIай хIадисру так бусурманнащалсса арардаву бакъасса, бусурман бакъаминнащалгу ишла буван аьркиншиву, жувагу Мусаяр  ва Гьаруннуяр  ххуйссагу бакъахьукун, жущалва ихтилат буллалими Фиръаьвннуяр оьккиссагу бакъахьувкун.

ХIакьину машгьур хьусса, халкьуннаву нигь дутлатисса, духIин дакъасса ишру МухIаммад Идавсил ﷺ ккаккан бувсса ххуллийн къаршисса, муттаэсса бур, диндалуву миннуй къадагъа дуссар. Бунагьрал кIушивугу хъуннассар, ганил хIасил кIуссаксса. Мукунсса тIуллу дуллалиминнайн Заннал танмихI биянтIиссар, хаснува школардай бомбарду буссар тIий, дуклаки оьрчIру ццаххандарал буллалиминнан.

 

Муслим Аьбдуллаев

 

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Шанна бигьасса эбадат

МухIаммад Идавсил ﷺ хIадисирттаву увкуну бур:   «Циняв бусурманнал бунагьру багъишла битаннав тIий дуаь дурманан буссар гьарца бусурманчунахсса чири»   «Кьуръандалувасса ца хIарп дурккуманан хъинбала чичинтIиссар. Гьарца хъинбалалул чиригу ацIлийнуссар. «Алиф,...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...