Заралсса хасият

Заралсса хасият

Гьарца аькьлу бусса инсаннан бувчIин къабувнува чIалай бур къалиян учаву заралсса зад бушиву, цанчирча, мунил инсаннал диндалун, кулпатран ва цIуллу-сагъшиврун зарал биян буллай бунутIий. Му чIалачIисса зад бур.

Кьуръандалуву Аллагь Тааьла чIявусса кIанттай жунма лахьхьин буллай ур, нитти-буттал цалва оьрчIан лахьхьин бувайсса кунма, жулва чурххан, кулпатран ягу лагма-ялттуминнан зарал биян буваймур, марцI дакъамур, мюнпат биян къабуваймур дуллан къабучIишиву. Инсаннан хайр биян буваймурдив – хIалалссар куну бур. Кьуръандалуву увкуну бур: «Зулва зува литIун мабулларди!». Инсаннаща дукра къаканай яхьун къабюхъайссар, амма цири мунан хьунтIисса къалиян учаву кьадитарча?

Аллагь Тааьланал инсан цала цува ивчIан улланшиврул ляхъан увссарив? Къалиян учавриясса заралунния тIурча, хьхьичIва-хьхьичI мунил бусурманчунан Аллагь ﷻ хъама итан уллалиссар. Къалиян учайманан чакэбадат дуван захIматссар. Мукунманан салихIсса, ххуйсса инсантуравух хIала уххан захIматссар. Паракьатну, рахIатну къалиян учин бюхъайсса кIантту язи бугьлан икIайссар. Мунал дусталнугу бугьантIиссар цува кунмасса къалиян учин ххирами. Таммакулул чурххал цIуллусагъшиврунгу хъунмасса зарал биян буллалиссар: чурххал гуж-кьувват чан шайссар, яруннин чани чан шайссар, къюкIлин зарал бувайссар, хъугьу буккан бувайссар, ракрал цIуцIаву хьун бюхъайссар. Къалиян учаврил инсаннал хъуслингу зарал биян буллалиссар, га мискиншиврувун кIункIу уллалиссар. Идавстураву, имамтураву, шайхтураву ва аьлимтураву акъассар цаягу къалиян учайсса ягу учин ихтияр дуллусса.

Шариаьтрайн бувну къалиян учаву карагьатссар (къахъинссар), амма бунагь бакъассар тIиссагу буккай. Амма жунма кIулну бикIан аьркинссар, шанма карагьатмур буварча, му ца чIивисса бунагьрайн кIура баяйшиву, шанма чIиви бунагьгу ца хъун бунагьран ккалли шайшиву. Тти пикри бувара къалиян учайманал кьинилун цими бунагь буллай урив, ахирданийгу оьрмулухун тIий ивкIманал къинттуллух цими хъун бунагь бикIантIий бурив!?

ДАВУД КЬУРБАНОВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...