ЧIюлу хьун та аьркинссар?

ЧIюлу хьун та аьркинссар?

Ца-цавайннал пикри бикIай чIюлу хьун ягу ххуйсса янна-ка лаххан аьркиншиву так кьатIув буккайни, чил халкьуннал яруннилун агьайни. Хъаннил щала хIарачат бур мудан чIюлусса яннарду лаххаван: даврий, кьатIув сайр бувайний, личIи-личIисса кIанттурдай. Шаппай бувкIукуннив, ми гьарзад даххана дай, ликкай, шюшай. Ласнал хьхьичI тIурча, лаххай яла куц дакъамур янна.

 

Мукуннив мяйжаннугу иш бикIан аьркинсса? Цукунсса чIалачIин дикIан аьркинссар хъамитайпалул цила ласнал хьхьичI?

Ва масалалул хIакъираву хъаннил цукунсса пикрирду бурив кIул буваншиврул на бувхра интернетравусса хъаннил форумрайн. Шикку бур цаппара бусурмансса хъамигу, амма чIявуми бур бусурман бакъасса. Форумрайсса хъаннил пикрирду хъинну жура-журасса бия. Къатта – му бигьалагайсса, чIюлу яннарду лирккун, шардах янна лаххайсса кIанури тIий бия цавай. Вайми рязину бур ласнал хьхьичIгу чIюлу хъанан, лас цувагу хIарачат буллай ухьурча щарссанин ххуй изан. Амма, цуксса махIатталнугу, форумрайсса чIявумийннал пикри бия хъамитайпа цила ласнал хьхьичIгу мудан чIюлуну бикIаван аьркинссар, тIисса. ДакIнин бутан ччай бура кIай хъами чIявумий бусурмансса къабивкIшиву, ва цала пикрилийну, диндалийн чул къабивщуну чичлай бивкIшиву.

Бусурмансса хъами ласурча, му масалалул хIакьиравугу диндалуву дур аьямсса, тIайланнасса низам. Микку мяълумну бувчIин бувну бур хъамитайпалухь душиву ихтияр так цила ласнал хьхьичI чIюлу хъанан. Так ласнал хьхьичI! Му тасттикь буллалисса хIадисгу бур: «Хъаннин къабучIиссар цила янна ликкан, так ласнал къатлуву бакъа» (АхIмад, ат-Тирмизи).

ХIакьинумур тагьар цукунсса дур? Гьарзад ухчIинларай дур. Бусурмансса хъами ва душру бур чIюлу хьун хIарачат буллай так шаппату буккайни, чил арамтурал яруннилун багьайсса кIанттурдай. Шаппай бувххукуннив, ласнал яру ххари буван кIанттай, духсса шарда лаххай яннарду лахлай бур.

Му тIайла бакъасса ишри, цанчирча, гьарцаннан кIулсса зад бур арамтуран «ярунних» ххирашиву. Лас ва щар архIал ялапар хъанай цими шин хьуну духьурчагу, хъамитайпалун аьркинссар ласнаву цичIанмасса гъира лекъащансса хIарачат буван. «На укунмагу ласнан ххирара» тIисса хъаннил хъунмасса гъалат ита бакьлакьиссар, лас циятува арх уллалиссар. Хъамитайпалул буржри ласнан ххуй бизанмур баву, адимина цува мукун буллай акъахьурчагу. Цанчирча, Аллагьнал ﷻ дурну дур щарсса ласнал яруннансса ххаришивуну.

На шикку къабусланна бусурмансса щарсса ласнал хьхьичI цукун чIюлу хьун аьркинссарив, зунмагу ттуяр хъинну кIулхьунссар. Амма ттун бусан ччай бур ласнал хьхьичI цукун бикIан къабучIиссарив: чапалсса, шюкъаршусса, зекъарххусса чIарардащал, куц дакъасса, духсса янналувух, тIааьн дакъасса кьункьащал, лахъи хьусса михьирттащал ва м.ц.

Хъамитайпалун вай задру биттур буван захIмат къахьунтIиссар. Хъама битан къабучIиссар лас рязисса щарссания Аллагьгу ﷻ рязину ушиву. Ва иш бувчIусса щарссанил лякъинтIиссар цила ялув бацIансса чIунгу, гъирагу, хIалгу.

 

Муслимат ХIажиева

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...