Дагъусттаннайн дурксса кьини

Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал хьунни Новостройрайсса ЦIуссаккуллал шяраваллин.

 

Хъусращиял шяраву сайки 80-хъул къатрал магъив ва тамансса къатрал чIиртту левкьунни. Ялгъузсса тагьардануву ливчIунни мащайсса ризкьи. Зунттаву, машиналул ххуллу бакъасса кIанттурдайсса мащайсса инсантал кIирахъул нюжмардий связьрайн буккан къахъанай ливчIунни. ВайнначIан генераторду, ччуччия, дуки-хIачIия ва аьркинмур диян дансса цукунчIавсса тагьаргу дакъая. Балчантрайвагу бачин бюхълай бакъая. ЧIявусса балчант марххалттанивун кьувтIуну, сукку хьун къахъанай ливтIуну бур. Зунттаву марххалттанил ясир бувсса инсантал ва ризкьи цукун буссарив кIул бан къахъанай ливчIун бия вайннал мачча-гъанми ва жямат. Шяраву ва мащайсса инсантурачIа лазуни духларгун дия. Инсантурал хъунмур буруккин бия ризкьилун атркинсса лазуни дакъашиву. ЗахIматсса тагьарданувун багьсса ппурттуву, Хъусращиял жяматран хъинну бусрав хьунни Дагъусттаннал Виваллил иширттал министерствалул чулухасса кумаг. Ххалал ккипирдал бувцIусса камазращал бувкIунни МВД-лул зузалт. Мукунма, Бабаюртуллал райондалийсса Хъусращиял къутандалий зузисса инсантуралгу ккипру гьан бувну бия.

СсахчIав къабурувгун цащава шайсса кумаг буллай бия шагьрурдая шяравун бувкIмигу, кIиккувасса жяматгу. Дуки-хIачIиялул тIурча, вайнначIа иш багьний дукансса луртан дакъа къабикIайшиву кIулсса зат бур. Амма, цукун бухьурчангу, инсантал барчаллагьрай бур Хъусращиял жямат ттукI бакъа, связьрайн къабуклай бур тIий бавну, «Чистое сердце» ихIсандалул фондращал, гуманитар кумагращал бувкIсса уссурвал РахIимовхъайн, ризкьилун ххулув гьан бувсса Бабаюртливсса Хъусращиял шяравасса инсантурайн ва цинявппагу ка-кумаг буллай, чIарав бацIлай бивкIминнайн. Мукунма жямат барчаллагьрай бур марххала бувния шинмай шяравухсса ва мащайнсса ххуллурду марцI буккан бувансса техника щаллу дуллай ивкIсса Ккуллал райондалул администрациялул бакIчинал бигарду биттур буллалисса Ажуб ХIусмановлуйн, жяматрал леххаву ппив дуван кумаг бувсса телеканал ННТ-лул зузалтрайн. Мащайсса инсантурачIан МЧС-рал вертолётрай аьркинмур диян дуван кумаг хьунни телевидениялувух ккаккан дурсса сюжетрайхчIин.

Тай гьантрай Ккуллал райондалий хIасул хьусса тагьар ххал дигьин ва тIабиаьтрал апатIирттая бивсса зараллан кьимат бищун увкIунни ДР-лул Халкьуннал Мажлисрал хъунаманал хъиривчу Камил Давдиев. Хъусращиял шяраву къатта-къушлин зараллу хьусса инсантуран бувчIин бунни кумаг хIисаврайсса компенсация ласунсса куц.

Хъуни марххалттал зунттурдайгума хъякрурду хьун дурну, агьалинал къатрал ялун зунттул лекьрурду дуккан кунмасса кIанттурдугу бур.

Хъинну къабигьасса тагьар хIасул хьуну дия Ккуллал шяравугу. Агьали, зунттуйсса хъякру ххишала хъанай душиву буслай, чичлай бия. Амма Ккуллал агьали, бала бучIавривухва, кIунттил дургьуну чIатIригу, бувккуна лахIунтту хIуен дуллай, гьагълийн кIура даен дуллай.

Жагьилталгу, бугьарамигу, цала тIийкун, чIатIа дугьансса хIал бума увккун, ххюва-ряхва гьантлий зий бивкIунни, пяплил аьтартту къумасса кIичIиравух лувсса ратIничIан бурган буллай.

СунбатIуллал шяраваллия арх дакъа, Бюхттул-сунув зунттулусса «КунцIалу» тIисса агрофирмалий ябуллай буссар 200-нийн бивсса ризкьи.

– ФермалучIансса ххуллийн ххяли леркьуну, бахьтта гьанссавагу ххуллу бакъа ливчIуну буру. Ризкьилун лазуни дичин занай буру километра ва дачIи манзилданийх неххамачIуйхчил шяравунмай буклакисса ххуллийн. Гиккун лавсун бувкIсса ххалал ккипру бичару ризкьилун. Аллагьнайн щукру, ризкьилун зарал къавхьунни, цинявппа сагъ-саламатну бур. Так лазуни лавсун бучIансса ххуллу бакъар. Жун кумагрансса ххулув бувкIунни Ваччав. Ххуллу буссаксса кIанайн бияннин ризкьи бувцуну бучIару, – тIий, буслай ия Насруллагь Адамов.

 

Жяматрал чIарав бавцIунни

Цалчинмур ЦIувкIуллал жяматгу кьини дуркминнал чIарав бавцIунни. КIива-шанма гьантлий чиваркI занай бивкIунни Мамедкъалаливсса, къатри щинавун дюркьсса шяраваллил агьалинан кумагру буллай. Мамедкъалалив мадарасса цIувкIул буссар. Шанмайва кулпат буссар чIаххуврай яхъанай. Щинал аьтарттал вай шанмагу кулпатрал къатри гьалакIу дурну, думуницIа бувну личIан бунни.

Шяраваллил имам МахIаммад-Рамазан Кьурбановлул каялувшиврийну бригадартту бувну, занай бивкIунни кумаг буван. КIицI лаган аьркинни ва даврия тинайну къаавцIушиву машгьурсса пагьламан Камил Маммаевгу. Ванал бакIрайн лавсшиву зузиминнангу, ялун бучIайминнангу ххуйсса ахттайнсса дувангу.

ЦIувкIуллал жяматрал захIмат буваврийнусса кумаграй гьашиву къадунни. ДартIунни 500 азарунничIан дирсса арцу. Вайгу дарчIунни шанмагу кулпатрайх.

«ЦIувкIул ЦIувкIуллачIа чIарав къабавцIуну къашайссар, укунсса чIумал аякьа къадурну, къулагъас къадурну цукIуй итан къабучIиссар. Гьавалул прогнозгу уттигу жува ххари бувансса дакъахьувкун, жущава гьарнаща шайсса кумаг буван аьркинсса чIун дур», – увкунни шяраваллил депутатътурал вакил ХIажи-Мурад Исяевлул.

«Жува кьини дуркминнан кумаг буван бучIи шаву – бусравсса даву душивруцIун, жунмасса тIайлабацIугур. Укуннийри инсантурая мюнпат бу-бакъашиву чIалан бикIайсса», – увкунни МахIаммад-Рамазан Кьурбановлулгу.

Зунттавуми цIувкIуллал жяматгу кьини дурккун къабивтунни. Шяраваллил активист МухIаммад Юнусовлул предложение дуллуна, лазундарал хъирив буккансса ххуллу бакъа гъаттара, дучри ккашил литIлай битан къабучIир, ххулув уква булунми лякъинну, транспортрах багьа буллуну тIайла букканну тIисса. ВанацIун бавкьуми, шяраваллил бакIчи МахIаммад-Расул Илдаровлущал цивппа Бабаюртуллал къутаннайх бувккун, ххулувгу лявкъуну, машинардайн лахъангу кумаг бунни.

Шяравуми ЦIувкIуллал жагьилтуралгу яхI бунни хьхьувай шану къалавхъуну Ваччиял ламуха, Лахъи-Къурату ххулув шяравун ххилай. ЦIувкIравсса ххуллу бакIлавайсса буну, чIивисса марххала бувнийвагу машина лахъан шайсса бакъар, цукуннугу бульдозерданул кумаграцIух бувккунни чIивисса машина гьан шайсса ххуллу.

Шикку кIицI къалавгун битан къахьунссар, къатравун щин дурххуну кьини дурксса, Мамедкъалаливсса Мавраева Загьидатлул цинна кумагран дуллумуния, 10 000 къуруш шяраваллил имамнахьхьун ххулув ЦIувкIрав биян буван дуллушиву. Цуппа кьини дурккун бунувагума, цайминнал балаллийгу бушиву ккаккан бунни.

Ххуйсса кумагру буванссагу бувккунни, вайннал цIарду кIицI къалагланна. Цаятува биллай битаннав! Кумаг чIивисса, хъунмасса къабикIайссар, дакIнийхтуну бувсса кумаг чирилунссар.

Укун куннан кув кумагру буллай, буккантIиссару жува балаллува. Ин ша Аллагь, ххассал хьунтIиссару, хъуни марххалттал ва чявхъа-гъараллал ххутIаща.

 

Жагьилтурал ккурандалул кумаг

Лакрал районнал имамтурал сипталийн бувну, жагьилтурал ккурандалущал уртакьну (ДРОО «Лакское молодежное общество»), вай гьантрай къатравун щин дурхминначIах буклай, кумаг буллай бивкIунни лакрал жагьилталгу.

Апрельданул 8-нний, вай зий бивкIунни МахIачкъалаллал зумакъирагърайсса Газораспределитель поселокрай, хъирив кьини Дарбантуллал райондалий Мамедкъалалив.

«Жу зараллу бивсса, анаварсса кумаг аьркинсса кулпатирттачIан бивну, цуминнан цукунсса кумаг аьркинссарив ххал бувну, шаймур буварду.

Укунсса чIумалли гъанми, чIаравми, шяравуми чIарав бацIан аьркинсса, ва иширал чIалачIи бунни кумаг буван ччими чансса бакъашиву. Агар жува укун цачIу, куннал кув бувгьуну зурча, куннан кув кумагру буллай, ялун дирсса захIматшивурттава буккантIиссару ччяни», – увкунни кумагчитуравасса Арсланаьли Сулаймановлул.

 

Лакрал райондалий

Хъунисса марххалттал ттукIрал тталлу кьат бувну, ххаллу руцари дурну, мукьра метралийн бивсса зунчардиха уккансса чарангу бакъа, архсса Буршиял шяравалу лирчIун дия дунияллущалсса дахIаву дакъа.

Ва тагьарданий гьан-бучIансса сант дакъа зун бюхълай бакъая ххуллул ва электросетирдал зузалтраща.

Ххуллул техникалущал бувкIсса полициялул зузалтрал кумаграцIух зунчардицIа марцI буккан бунни ххуллу. Му бакъассагу, вайннал кумаг бунни лахъа-учIан захIматсса кIанай ттукIрал тталагу цIакь бувну, ххаллу дарзуну, шяраваллил агьалинан чани булун.

Буршиял шяраваллил жямат барчаллагьрай бур захIматсса шартIирдаву зий бивкIсса ххуллурдал, электросетирдал пишакартурайн ва вайннан кумагран бувкIсса полициялул зузалтрайн.

Кьини дуркминнан чялишну кумагру буллай бия ихIсандалул фондругу.

 

АхIмад МухIаммадов

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...


Ккурандалул юбилей

Уттигъанну МахIачкъала-ливсса «Центр» тIисса ресторандалуву «Лакрансса диндалул кумаг» группалул 5 шинал юбилей кIицI лаглагисса мероприятие хьунни. Ва группа хасну лакрал миллатрансса хъиншиврул, хъинбалдарал ххуллийсса давуртту дуллан хIасул бувну бур ЧиркIайннал...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...