Чак бувайсса куц

Чак бувайсса куц

Чак бувайсса куц

Макьала ришлашиссар Ахъушиял райондалийсса буккултрал тавакъюрайн бувну

Аллагьнал ﷻ халкь ляхъангу бувну, оьрмугу буллуну, ризкьигу буллуну бур гьарцаннан ва дунияллий. Ми неъматру булаву бакъасса, жуйва ялув буржругу бивхьуну бур. Ца мукунсса, чара бакъа буван аьркинсса бурж хъанай бур кьинилун ххюва чак баву. Муниву цукунчIавсса захIматшивугу дакъар, цанчирча, ца чак буван ххюра-ацIра минутI диял шай. Жула буккултрал миннатрайн бувну, ришлай буру чак бувайсса куц лахьхьин буллалисса макьала.

Чаклил шартIру

ШартI учайссар чак буллай айишиннин ва буллалисса чIумал дуруччин аьркинсса затирттайн, мигу ххюра дуссар:

1) Чаклин ивссуну икIаву;

2) Чурх, янна ва чак бувайсса кIану марцIсса, нажас дакъасса бикIаву;

3) Аьврат (чара бакъа кIучI буван аьркинсса базурду) кIучI баву;

4) Чаклил чIун дуркIшиву кIул шаву;

5) Кьиблалин лажинну кIура аяву;

Ракааьтру

Гьарца чакливу дуссар цинна-цинна ккаккан дурсса ракааьтру: кIюрххил – кIира, ахттайннай – мукьра, ахттакьуннай – мукьра, маркIачIаннай – шанна, хъатIаннай – мукьра.

Чак баврил низам

Ялув чирчусса шартIругу щаллу дурну, Кьиблалул чулухунайгу урувгун ният дувайссар, масала: «На ният дував ахттайн чаклил фаризасса мукьра ракааьт дуван, Аллагьу акбар» – куну, кIирагу канил хъун кIисри вичIал лахъшиврийн бияннин гьазгу бувну, хъазамраяр чансса яларай куямур каний урчIамур дишайссар. «Аллагьу акбар» учайхту инсан чакливу уссар. Му куццуй авцIуну унува буккайссар сура «аль-ФатихIа» (АльхIам). АльхIамрал хъирив кIулманал «Кьулгьу» ягу цамур сура буккавугу хъинссар. Мунил хъирив гава куццуй кару гьаз дурну, «Аллагьу акбар» увкуну, хьхьичIунай кьус ивкIун, кару никирттай дирхьуну рукуъ дайссар. Рукуърай шамилва «СубхIана раббияль аьзим ва бихIамдигьи» учайссар. Ялагу гара куццуй каругу гьаз дурну «Самиаьллагьу лиман хIамидагь» увкуну тIайла ацIанссар (иътидаль). ТIайла авцIукун «Раббана ва лакаль хIамд» учаву суннатссар. Яла «Аллагьу акбар» увкуну цалчинмур сужда бувайссар, цал никру рирщуну, яла кару дирхьуну, яла ненттабакI бивхьуну. Суждалуву шамилва «СубхIана раббияль аъля ва бихIамдигьи» учайссар. Хъирив «Аллагьу акбар» увкуну кIилчинмур сужда буваннин чансса хIаллай никирттай щяикIан аьркинссар. Яла кIилчинмур сужда бувайссар, кIава куццуй «Аллагьу акбар» увкуну. Суждалуву чара бакъа ненттабакI, кару, никру ва ччаннал кIисри щяв лавну бикIан аьркинссар. КIилчинмур сужда баврийну цалчинмур ракааьт къурталссар. КIилчинмур ракааьт даншиврул «Аллагьу акбар» увкуну ивзун ччаннай ацIайссар. КIилчинмур ракааьтрал кIилчинмур сужда бувну махъ дуккайссар «АттахIийяту»: «АттахIиййятуль мубаракату-с-салавату-тI-тIаййибату лиллагь. Ас-саляму аьлайка аййугьа-н-набийю ва рахIматуллагьи ва баракатугь. Ассаляму аьлайна ва аьла эбадиллагьи ссалихIин.

Ашгьаду алля илягьа илляллагь ва ашгьаду анна МухIаммада-р-расулюллагь. Аллагьумма салли аьла сайидина МухIаммадин ва аьла али сайидина МухIаммадин ва саллим». АттахIийятулуву «илляллагь» тIисса мукъучIан ивукун, урчIамур канил кIисса чансса гьаз бувну бугьайссар, аттахIийяту дурккуну къуртал хьуннин сукку къабуллай. Мукунна дувайссар шамулчинмур ва мукьулчинмур ракааьтругу. Махъра-махъсса ракааьтраву «аттахIийяту» дурккуну махъ, щяивкIун унува ссалам булайссар цал бакI урчIа чулиннай кIура даен дурну, яла куя чулиннай кIура даен дурну, кIивагу чулухунмай «Ассаламу аьлайкум ва рахIматуллагь» увкуну. Ванийну чак къурталссар.

Магьдина

КIюрххил чакливу кIилчинмур ракааьтрай рукуърая гьаз шайхту, дуаь дуллалини кунна каругу хьхьичIун дургьуну дурккуну хъинссар дуаь «АльКьунут» («Магьдина»):

«Аллагьуммагьдини фиман гьадайт, ва аьфини фиман аьфайт, ва таваллани фиман таваллайт, ва барик ли фима аътIайт. Вa кьини бирахIматика шарра ма кьазайт, фаиннака такьзи валя юкьза аьляйк. Вa иннагьу ля язиллю мав-валяйт, ва ля яэззу ман аьдайт. Табаракта Раббана ва тааьляйт. Фалякяль-хIамду аьля ма кьазайт. Астагъфирука ва атубу иляйк. Ва салляллагьу тааьля ва салляма аьля хайри халкьигьи МухIаммадивва аьля алигьи ва асхIабигьи ажмаэн, раббигъфир вархIам ва анта хайру-ррахIимин».

ХIурмат лавайсса уссурвал ва ссурвал! Чак баву – хъинну агьамсса, гъалатI лях личIан битан къабучIисса аьмал хъанай бур. Чак бан ва макьалалува лахьхьирчагу, лавхьхьуну махъ диндалул элму думанал хьхьичI бувну, зува му тIайлану буллай бурув ххал бувара, тIайла бакъа буллай Ният. лякъирча – бакьин бувара!

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...