бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Идрис Идбаг

Ил ахъси кьаркьа вегI, дягIути хъуцIрумар, жагати дяхI-сипатличилси, цIябти гъезла, цIябти лямцIдикIути хIулбала вегI сайри. Сабурчевли, ряхIятли ва паргъатли гъайикIуси, пикричевси ва камти гъай дируси сайри. Илала тIулекаличи белкIири: "Имайчил бархли сабурли чедибдеш сарху".

 

Идрисла гьарли-марси у Ахнун саби. Идрис ибси у бихьибсири илини Адам Идбагла ва Шис Идбагла дурхъати белкIани гьаман дучIухIели. ГIярабла мезлизиб бетаурси "дарс" ва "дирас" ибси девла "бучIни" ибси мягIна лебси саби. Ислам диннизив бегI гьалав дурхъаси калам белчIунси ил сайри.

Дурхъаси Кьуръайзиб Адамла ва НухIла ургав бегI гьалав гьануршуси Идрис Идбаг сай. Ил багьанданра имцIати хIялумцIанти-гIялимтала пикри хIясибли, Иракьлизиб ва Египетлизиб бегI гьалаб бусурман дин кабизахъурси ил сайри. Ил Вавилоннизивад Палестинализибси Хеврон (Халиль) шагьарлизи ваиб, сунечилра бахъал идбагунала гIямру дархдасунти. ГIур Синайла чIянкI авлахъличивад Египетлизи ваили, гьаннала Каирла мякьлабси Мемфис (Менфе) шагьарлизив тIашизур. 5 азир дус гьалаб ил Египетла тах шагьар бирусири.

Кьуръайзиб Идрисличила "сиддыкь" - бархьдешгIевси, бархьдеш диган белкIи саби. Кьуръайзиб хIяйнацун саби идбагуначил бархбасахъи "сиддыкь" дев гьанбушибси: Ибрагьим Идбаг , Юсуф Идбаг , Ирис Идбаг ва цацахIели Марьям (р.гI.) гьанбуршухIели.

 Идрисли гIяхIти баркьудлумицун дирусири, бархьдешчевси ва адабчевси адам сайри. Илини имцIаси манзил гIибадатлизиб буркIусири. ЧевяхIсилис булгахъес бегI гьалар мижитуни Идрисли тIашдатурсири ва илар ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ дезни дирусири. Идрис Идбагла гIибадат Аллагьлис ﷻ лебил инсаниятла гIибадатличиб дурхъаси саби. Илала гIибадат чебаили малаикунира бархли хIяйранбирутири.

ЧевяхIсини Идрисличи 30 дурхъати белкI дархьибти сари. Идрис Идбагли халкь жибирутири дехIибала дирахъес, кадизахъурти бурхIназиб ва бузразиб дуббурцахъес, закат бедлугахъес, гушти, мискинти гIеббурцахъес. Илкьяйдали илини хъарбарибсири чархла умудеш бирахъес, эмхIела ва хяла диъ букахъес къадагъабариб, хасси тяхIярличил держла гьарил журабира къадагъадариб ва дусла духIнар дахъал байрумтала бурхIни кадизахъур. Илини сунела халкьлизи баянбариб сунес гIергъи бахъал идбагуни лябкьниличила ва бегIлара гIергъиси Идбаг МухIяммад ﷺ виъни ва илала дин.

Гьачам Идрис Идбагличи бебкIала малаик ИзрагIиль вакIиб. Илини замана сабаибхIели адамтала рухI айсути сари. Идрисла рухIли дунъя батурли гIергъи, Аллагьли ﷻ хъарбариб рухI чардарахъес ва Идрис мицIирвариб.

ГIур Идрисла тилади хIясибли ИзрагIиль малаикли илис Жагьаннаб чебаахъиб. Адамтачи сегъунти гIязабти хIерлил чедаили, Идрис аргъайзивад ухъун. ИзрагIилли ил ахъуцили хъули киб. ИлхIейчивад Идрисли хурег,шин, гьанкI хъумартурли, мурталра гIибадатлизив вирусири. Идрислис сунела ахир гъамбикIни гьанаурхIели, илини ЧевяхIсилизи тиладибариб Алжана чебаахъес. Алжанализи ацIили илис иларти лигIматуни чедаиб ва дигуцадхIи илаб бамсриахъиб.

ЧевяхIсини ил ахъдешличи ахъуциб, Идрис Идбаг гьаннара мицIирсилизи халируси сай ва ил 4 - ибил зубрачив Аллагьлис ﷻ гIибадатлизив сай. ЦацахIели ил Алжанала унхъразира вашар.

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


Пачас савгъатуни

Гьалабла замана левли уили сай ца пача. Илала биштIати аги, ил багьандан илини кьасбариб ятим урши варгили кIялгIялизив халаваахъес ва сунела мас-мулкла ва лебдешла букьур ветаахъес. Илини аргъиб ца биштIаси шагьарлизиб шел ятим урши хIербирули биъниличила ва илдазивад чи-биалра сунела букьур варес...


Дурхъати дугьби

Савлила суннатла кIел ракагIятла дехIибайс гIергъи балуй шайчи кайхьи кьиблаличи дяхIчили белчIес гIяхIси саби: «Алагьумма рабба ЖабрагIиля ва МикагIиля ва Исрафиля ва ГIизраиля, ва МухIяммадин ﷺ аджирни мина ннари» - 3-йна.   МягIна: «Я Аллагь ﷻ, Аллагьли ﷻ вируси...


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


Адамдешлизиб ахъти

Дунъяличиб вайтачибра гIяхIти адамти дебали имцIали саби. Сен илдигъунти пикруми дакIиба?   СенахIенну алавчарли кадиркути, гьарилла уркIиличи кьакьадешла ва децIла хIялани дихути анцIбукьуначи хIерхIеили, къияйзи бикибтас кумекла някъ гьабатес къалабати адамти чебиухIели. Тяп илкьяйда биъни...