бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ТIабигIятла дармунти

ТIабигIятла дармунти

Нар

Жяв замунтазиб ил цIедеш давлачебтала цIедешлизи халбирусири, цакьадар дурхъахели ва илала хъар пачала кьапIаличи мешухIели. Гьанна биалли ил чинабалра баргес вирар. Ил хIи камдиънила изала лебхIели имцIали пайдалабирусири. Хургьри изухIели (бронхит ва пневмония) нарли илди умудирули сари. Хаслира чейхъути излумала манзил, бикIуливан, хIи умударес кумекбирули саби. ХъехI биаллира, кьаркьа температура ахъси манзилра иличила хъуммартидая. Илизирад шин дакIахъили дужес вирар, яра бархIилис ца гранат букес. Шинничил гъудурдарили илала сокли сурс-кьакьари баргаресра вирар. Илкьяйдали илала сок набдарила сокличилра гъудурдарили дужес вирар чимхъа узутачи халаси асар хIебиахъес багьандан.

Нарли беркала ашбирахъес кумекбирни багьандан диъличил барх илизибад соус пайдалабиру. Сунезир дахъал В ва С кьукьнала витаминти, железо , кальций, калий, магний лер. Илдала кумекличил гемоглобин ахъбуцес вирар бахъхIи зягIипли калунтала ва операция чекасибтала. Илизирти калийла ва магнийла асарличил уркIила тумала хIянчи къулайбирули ва уркIила гъяж балбиркахъули саби. Нарла кам руржути шиннизиб камси замана батурли илди шин держалли, биштIатала чяхIикIнила изала сагъбарес вирар.

Хрен – ЦIакьси кьар

Хреннизир А, В, Е кьукьнала дахъал витаминти, аскорбиновая кислота, эфирла гIявадеш, ми-нералти ва аминокислотаби лерти сари. Ил багьандан халкьла медицинализиб, гриппли зягIипикибхIели, гьаман пайдалабирули бирар. ХъехIличи къаршили: хренна мякьи дибгIяндарили, горчичникунала мерлаб, михъирличи кадирхьу. Илкьяйдали илини дягIла изалара сагъбиру. ХIи умудируси, микробуни дубкIахъуси, гьими дурайуси сабливанра, балуси саби хрен. Илизирад шин дарили, сурскьакьари изухIели, ангина ва фарингит диубхIели, пайдаладарес вирар, гIя-хIил кумекбиру.

БегI гьалаб ил пайдалабирес бехIбихьибтири Египетлизиб, кIинайс – лебил дунъяличиб. Гьанна ил нушала улкализиб имцIали пайдалабирули саби. Илра, итан жерши кьяйда, микробуначи къаршиси тIабигIятла дармайзи (антибиотиклизи) халбируси саби. Илала кIапIрира мякьира цаван дарма сари. ИмцIаливан, ил дуцIрумла манзил хIядурдирути консервабази гъудурбирули бирар, илкьяйдали – янилис хIядурдирути хиярти ва помидорти зеладирнилизибра. Ил бибгIянбарили зеличил, чакарличил, кьанцIаличил гъудурбарили пайдалабирути анцIбукьунира къаршидиркур.

БибгIянбарибси хрен буртличил гъудурбаралли, салатуназиб майонезла мер бурцу. Хрен чархла камлизирти дибгIянти тIярхъубазирад (поры) кьаркьайзир учидикибти зе дурадилтIуси кьар саби. Ил барес багьандан кIел хренна кIапIи руржути шиннизи къуждарили дурасая ва, хъябличирад дехIдихьили, къакъличи кадихьая. Шаладикайчи чIянкIили кIапIдарили датирая, савли урасая. Кьаркьайзир зе дахъал диалли, кIапIри тIутIудирар. Зе тамандиайчи, илкьяйда чуйнара тикрарбарес вирар.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Игитуни – гьар бархIила гIямрулизиб

Хьунул адам ва биштIати берцахъиб   Ишди бурхIназир Дагъистайчи чедакIибти тIабигIятла гьанагарти анцIбукьуни къячхIедикибти цалра дагъистанлан кахIелун ургар илини гьанбикиб. Дигалли шагьуртазир, дигалли шимазир, дахъал заб-марка дарили, гьар бархIила гIямрулизир, бекIахъудила шуртIразир...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Бархьдеш

ГIярабиялизиб кIел гечликьяна сафарличи дурабухъири. Илди башули бамсурхIели, тIашбизурли бамсриахъес кьасбариб. Илдазивад цала шел бехIцIари лерри, кIиибилла биалли хIябал. Илди букес или кабиибхIели, ца шалгIевулхъуси гьункья къаршиикиб. Илдани илра живариб чучил варх кьацIли укахъес. Илдани...


ХIяжла рукнурти

ХIяж динна рукнуртала ца саби, гIялам халкьла вегI Аллагьлис ﷻ бируси гIибадатуназибад халасигъуна. ХIяж адамличи гIямрулизиб гьачам баресцун саби чебси, сунени назру баралли ахIенси.   ХIяж чеббиънилис шел шартI лер: бусурман виъни, балугълавиъни, дагьричевси виъни, азадси виъни, хIяжбарес...


Кьурбан-байрам

ГIид аль-АдхIа—бусурмантала бекIлибиубси байрам саби. Ил Зуль-ХIижжа базла 10-ибил бархIи, ГIярафала бархIилис гIергъиси бархIи бехIбирхьуси саби. ГIид аль-АдхIалис гIергъити хIябал бархIи (11, 12, 13) «ташрикьла» бурхIни сари.   ГIид аль-АдхIала бархIилис гьалабси бархIи...