бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

ТАРИХ

ТАРИХ

ТАРИХ

ДехIибайчив секьяйда пикриикIуси?

Гьаман хьарбиули бирар дехIибайчив Аллагьличилацун ﷻ пикриикIес секьяйда вирусил. ВегIла дехIибайчила, гIибадатличила илкьяйда кьакьавикIни дебали гапла саби, сенахIенну дехIибала нушала динна хьулчи саби, Кьиямала бархIира ил бегIлара гьалаб хьарбиуси баркьуди саби.

ХIядисуназиб буруливан дехIиба кирира, дехIибайчив Аллагьличила ﷻ пикриикIули калунсила кьадар саби лебси. Амма цацахIели, дехIибайчив мурталра Аллагьличила ﷻ пикриикIес хIейрули, журажурала пикруми бекIлизи дашули, цацахIели дехIибала секьяйда дарибалра гьанбиркули хIебирар, чум ракагIят дарибал хIебалули, бекIлизи жура-журала пикруми дашар. Ил шайтIа хIянчира саби, илини нушаб сегъуналра някъла зарал барес бируси ахIен, илини барес бируси нуша декIар-декIарти пикрумази душес, амма ил хIянчи сунечи Аллагьла ﷻ нягIна бакIла илбисли дебали чебетаахъили биру.

Имам Абу ХIянифала заманализивра ца адам вакIили, сунени жявти дусмазир урдихьибти арцла мер хъумкартнила децI буриб. Имамли илизи савлила дехIбайчив Аллагьличилацун ﷻ пикриикIули, гIурилти лерилра пикруми датахъес къайгъибарахъес хъарбариб. Илини Имамли хъарбарибси бариб ва дехIибайчиб арц дигIяндарибси мер гьанбикиб, дехIибала тамандарили гIергъи, къалабали ил мер ахтардибарес вякьун, ва илар сунела арц даргиб.

ГIур имамличи баркалла багьахъес вакIили, имамли илкьяйдали бетарни секьяйда багьурал хьарбаиб. Имам Абу ХIянифа викIар: «ХIуни дехIибала Аллагьличилацун ﷻ пикриикIули дирухIели, шайтIара хIу декIарти пикрумачивли чеввалкIахъес хьул бердибхIели, хIела арц дигIяндарибси мер балахъни нуни багьурра, хIура иличивлилра чеввухъахъес багьандан». Лерил дехIибайчив Аллагьличилацун ﷻ пикриикIес вируси ахIен, ил идбагунала хасият саби, амма вирар Аллагьличила ﷻ пикриикIуси замана имцIабарес:

1. Мурталра дехIибайчи хьуликIес, дехIиба замана баайчи хIерикIес хIяжатбиркур.

2. Чила гьалар дехIибала дирутил аргъес хIяжатбиркур, сунела гьалар дехIибала дирусила чевяхIдеш аргъес хIяжатбиркур.

3. Дунъяла гIямру сецад уряхIтил ва ахиратла гIямру сецад черяхIтил пикрибарес хIяжатбиркур. Адам селичилра пикрихIейкIалли, селичилра кьакьахIейкIалли, илала уркIи ит заманализибал декIарти пикрумани бирцIахъу.

4. ДехIиба дурхъадеш, кьадри-кьимат аргъес хIяжатбиркур.

5. ДехIибайзив Аллагь ﷻ уркIилав вихнилис бегIлара цIакьси сабаб саби, вегIли бучIусила мягIналичила пикриикIни.

6. РукугI (вайлавад гIяшиъни), сужда (ванзаличи анда кагахъни) духъяндирнили, илди паргъатли, къалабахIейкIули дирнилира Аллагь ﷻ уркIила уцахъес кумекбиру.

7. Чедетаахъили, багьлали, паргъатли дазала дирни, Аллагьличила ﷻ пикриикIули дехIибала дарнилис кумекли дирар.

8. ДехIибала дарес тIашизурхIели, дехIибайзи ухIнаухъес къалабахIейкIар. Паргъатли, сунела пикруми цаладяхъили, «Истигъфар» (астагъфируЛлагь), сура «ан-Нас» делчIи, гIур дехIибайзи ухIнаулхъан.

9. ДехIибайчив левалли, декIар-декIарти пикруми ляркьухIели, ит заманализирал илди гьадяхъили, Аллагь ﷻ уркIила урцу. Ишти дурибтачи даимвиалли, Аллагьла ﷻ уркIецIиличивли имцIати дехIибала Аллагь ﷻ уркIила уцили дарес вирар. Аллагьли ﷻ нушаб кумекбараб. («ХIашият ИгIанат атТIалибин», Ад-ДимьятIи. «Бидаятуль Гьидаят», Имам Аль-Гъазали).

ДурхIни разибариб

Мартла 21 - берхIила дурхIнала бархIилизи халбируси саби. Цараван буралли, илди адамти Даунна синдромличил акIубти саби. Илдас «берхIила» адамти бикIар, уркIи гьаргтили ва гIямруличи дигичебтили бирни багьандан. ИшбархIила манзил дунъяличиб бегIлара тIинтIбиубси хромосомтала хасдешла журализи Даунна синдром халбирули саби. Ил у бетаурси саби 1866 ибил дуслизиб илгъуна хасдеш дакIубарибси тухтур Джон Даунна хIялумцла хIясибли. ГIядатла адамтала 23 хромосомала пара дирути сари, илдигъунти адамтала генабазиб ца хромосома имцIахIели, илгъуна хасдешличилти дурхIни алкIути саби. Гьар дус ил бархIи декIарбарили жамигIятла организациябани кьасбирули саби илдала масъултачи пикри бяхIчиаахъес, сенахIенну илдачила къянала хабуртани илдала гIямру къияндирухIели.

Илдачи уркIи изути адамтала ва медицинала кумекличибли, гьаннала замана илди 60 дусличи бикайчи хIербиэс бирули саби, ХХ - ибил даршдусла бехIбихьудлизиб, ургабси хIясибли, 9 дусцун бирухIели. Илдигъунти биштIати Дагъистаннизиб 600 –личибра имцIали саби. Илдазибад 80 – йчибра имцIали биштIати республикала гIяхIбаркьла «Инсан» фондли чехIеруди бирули, къайгъиличил гIеббуцибти саби. Гьалабван «АС-САЛАМ» газетала, ISLAMDAG порталла, «Ватан» радиола, Islam.ru сайтла, ННТ телеканалла ва «Наследие» медиашколала ва «Инсан» фондла хIянчизарти илди дурхIначил гьунибаиб. Фондли хIядурбарибси халаси программа лебри, илала цаибил бутIа бетерхур ябнала спортла «Зебра» клублизиб. Иларти ябнала ва понибала кумекличил илди хасти журала дурхIнала кьаркьа арадешличи гIяхIлашал халаси асарбируси ва гьав ахъбируси саби. Илдигъунти занятиябас иппотерапия бикIар. Специалист иппотерапевт Наталья Соловьевани сунела кумекчибачил дурхIни ябначил тянишбариб, илди хIердируси мер чебаахъиб. ГIур цацали, халатигъунти ябначи, биштIати биалли, понибачи абатурли гьарилличил занятияби дурадеркIиб. Илдас иппотерапияла 15-25 минутла занятие дураберкIес чебси саби, дурхIнала хасдешуни хIисаблизи касили.

Ил журализиб ца-кIел ахIи, занятие гьаман даимдирни гIяхIси саби. ЦацабехIти дурхIначил рарх Наталья сарира ябуличи кариили рашар. МяхIячкъалализиб илдигъунти специалист хIябалцун саби лебти. ГIяхIбаркьла фондли илала дурабадра цархIил журала 20 бархIила реабилитацияла курсра дурабуркIуси саби. Илизи кадурхути сари массаж, ЛФК, цархIил журала арадеш къулайбирнила далдуцунира дархли. ГIяхIбаркьла фондла программала кIиибил бутIа биалли, Европа заллизиб дураберкIиб. Ила жибарилри 170 дурхIя ва илдала бегIтира бархли. Илдазибад имцIатигъунти бегIти ва дурхIни цаличил ца тяништи саби. ДурхIни-ургаб леб гIядатла школабази башутира, саби-бегIти страницаби дузахъули блогерти биубтира. 23 дус виубси Азамат биалли, кункси атлетикала журализив Россияла чемпион сай. Заллизиб дурхIнас аниматортани хIязани чедаахъиб ва илди-ургаб жура-журала конкурсуни дурадеркIиб. Ахирличиб бизити хурегуначилти кьумурти-алав бегIти ва дурхIни цалабикили ихтилатбариб. БегIталара дурхIналара разидешлис ахир аги. Илди чула илгъуна кьисматличи баришбиубли, гIядатла гIямруличил хIербирути саби. Нушаб лебтасалра илдала цархIилти адамтала агарси хасдешра хIисаббиуб – илдала хIулбазиб бекIлил чула гIямруличи ва декIарси кьисматличи гIясидеш аги. Дигеси баркьуди саби фондла хIянчизартани бируси, илдала бекIлибиубси мурад – кумекбарни

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...