бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

БегIлара гIяхIти - адабчебти саби

Бахъалгъунти бусурмантас гьанбиркули саби, дубра бурцули, гьар бархIи шудехIелра дехIибалара дирули, закатра лугули, хIяжлизира башули биалли, чучи хъарти секIал иличирли тамандиубти сари или. Амма анцIбукь илкьяйдали ахIен. Исламла хьулчни нушани чекадизурли тамандирули гIергъира, нушала Идбаг жиикIусири нуша адаб-хIяяла бегIлара гIяхIти къиликъуначил дегIдирахъес.

 

Сунела хIядисунала цализиб бурни хIясибли, илини иб: "Гьарли-марли, хIушазибад бегIлара гIяхIтигъунти - илди адаб-хIяяла бегIти саби".

ЦархIил хIядислизибра бурули саби: "Кьиямала бархIи динничи кайзурсила умцантачиб адаб-хIяяличиб декIси селра хIебирар. Гьарли-марли, Аллагьлис ﷻ лайикьагарти ва вайти гъай дуруси хIейгахъу".

Сай Идбагра ﷺ бегIлара черяхIти адаб-хIяяла къиликъуни лерси вирусири, илини адамтала уркIбала диги сархутири гIяхIти хIял-тIабигIятличил ва умути адаб-хIяяличил, пергер баркьудлумачил.

Кьудратла ВегIра сунела дурхъаси Жузлизив викIули сай: "Гьарли-марли, хIу МухIяммад ﷺ чебяхIси адабла вегI сайри" (68:44).

Идбагла ﷺ шаликартанира кумекчибанира иличила дебали гIяхIти пикруми дурутири. Анас ибн Малик викIи: "Аллагьла Расул ﷺ бегIлара черяхIти адаб-хIяяла адам сайри".

Нушала Идбагли ﷺ галгала удиб бамсриихъуси замана иличи ца бедуин някълизиб шушкаличил ил кавшес кьасличил гъамиубли ибсири: " Ва МухIяммад, гьанна чили сайри хIу набзи валтахъуси?"

Нушала Идбагли ﷺ иб: "Ну Аллагьли ﷻ валтахъура!"

Ил замана ЖабрагIил малаик вагьарвиуб ва бедуинна някълизибси шушка кабикахъиб. ИлхIели нушала Идбагли ﷺ иб: "Гьанна хIу набзи чили валтахъури?" Аги-кьяйда илкьяйда дарсдиънили тамашавиахъубси бедуинни ишгъуна жаваб бедиб: "Чилилра хIелтахъара". ИлхIели нушала Идбаг ﷺ иличивад чевкерхур ва сай кавшес вализурси адам ватур. ИлхIели бедуинни Ислам кьабулбарибсири, Идбагла ﷺ илдигъунти черяхIти адамдеш кьиматладарили.

Нушала Идбаглизирти ﷺ черяхIти адаб-хIяяла къиликъуначила бурули саби Жабирли нушачи баахъибси Идбагла ﷺ ишгъуна хIядислира: "Гьарли-марли, хIушазибад наб ва Кьиямала бархIи дила мякьлаб къаршибикибтас бегIлара дигутили бирар бегIлара гIяхIти адаб-хIяя лерти, Кьиямала бархIи набчибад гьарахъли бирар хамти, имцIати гъай-мезли биркьути, дахъал гъай дирути".

Сегъунтилра васвасъала агара нушазибад имцIатигъунтас Кьиямала бархIи саби Идбагла ﷺ мякьлаб биэс дигули биъниличи. Кьиямала бархIи чула дурхIнира, гъамтира чучи хIерти гIязабтачи кьакьабикIес гIягIнити саби ва ил багьандан Идбагличи ﷺ гъамли уббухъес багьандан илдазирра диги адикьес чебиркур.

Кьудратла ВегIли нуша Кьиямала бархIи лебтасалра дигуси Идбагличи ﷺ гъамтили детаахъаба ва ил нушаб шафагIятли виахъа. Амин!

 

Билал Шарипов

 

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


ТаравихIла дехIибала

ТаравихIла дехIибала дехIдирхьути сари дуббуцарла Рамазан базла цаибил бархIилис гьалабси дуги, тамандиру Хала БархIилис гьалабси дуги (Хала Дугилизир хIедиру ).   ТаравихIуни мижитлизир жамигIятличил дарни къулайси ва дебали дурхъаси саби, амма имкан агара биалли, хъулир даресра асубирар....


Дурхъаси Лайлатуль Кьадрила дуги

Бусурмантала умматлис Лайлатуль Кьадрила дуги хасси тяхIярла шабагъат саби, чусра УркIецIила ВегI Аллагьли ﷻ пешкешбарибси. Кьуръайзиб бурули саби: «Лайлатуль Кьадрила дуги азир базличиб дурхъаси саби» или. Илала мягIна – 1000 баз, чузибра Лайлатуль кьадрила дуги агарти. Ил дуги...


Ахиратлис дугIя

Кьиямала бархIи хIисаб-суал дирухIели кункдеш акIахъес бучIуси саби, гьар бархIи 25 – йна бучIни гIяхIси саби: «Аллагьумма барик ли филь-мавти ва фи ма багIд-аль-мавти». МягIна: «Я Аллагь ﷻ, ну убкIухIели баракат ва кункдеш га, илкьяйдали вебкIили гIергъира». Кьиямала бархIи лебилар идбагунала...


Редакциялизи суал

- Нушани 90-ли ибти дусмазир сарри дехIдихьибти дазала-дехIибала дирули ва нушала дахъал чеблуми учидикили сари дуббуцарира дархли. Кьабулбарибси хIяжли илди хIедарибти дехIибала ва уркалунти дуббуцарла бунагьуни ицутив? - Чараагарли уркIи-уркIилавад тавба дарес чебиркур калунти дехIибала ва...