бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мавлидла пайда

Мавлидла пайда

Мавлидла пайда

Нушала Идбаг ﷺ дурхъавирули, Аллагьли ﷻ сунес ахIенти чисалра хIедедибти сипатуни, тIабигIятуни, гIяхIти гIямалти гьандуршули, нушара илцад дурхъаси Идбагла ﷺ умматлизирад дарниличи разидеш дурабуркIули дирути мажлисунас (адамти цалабиркути мерани) нушала заманализиб – мавлид или бикIути саби.

Идбагла ﷺ асхIябтира ил тяхIярличил цалабиркутири, Идбагличила ﷺ хабурти дурутири, амма илдала мажлисунас мавлид или бикIуси ахIенри, илизиб биалли ахIенси гьатIи секIайзиб асхIябтала мажлисличибад декIардеш лебси ахIен. Сецад хIяжатагарти ва дугIла детарулил мавлид барес асухIебирар бикIути гъай? Идбагли ﷺ Маккализибад Мадинализи гьижра барибхIели, Мадинала халкь машгьурси «ТIала гIяль бадру гIялайна» бикIуси назмура бучIули, разили гьала дурабухъунтири, Идбаглира ﷺ ил белчIниличи къаршидеш хIедариб. Илра мавлид асубирнила цагьатIи мисал саби. Идбаг ﷺ акIубси базлизиб мавлид дебали дурхъаси саби. Мавлид бирни – исламлизиб дебали гIяхIси ва хIяжатси баркьуди саби. Мавлидлизиб Идбагла ﷺ гIямруличила назмуртала тяхIярли баянбируси саби, сунезира истигъфар (тавба), зикру (Аллагь ﷻ гьануршни), салават (Идбаг ﷺ дурхъавирни) ва Кьуръан бучIни дархдиркути сари.

БегIла гьалар илдигъунти мажлисуни Ибриль бикIуси дебали Аллагьлизивад ﷻ урухкIуси бусурма бекIдешлиубси мерличир тIинтIдиуб. Илдигъунти мажлисуни дирнира къабулдариб дебали машгьурти гIялимтани, илдазибад альхIяфиз Ибн ХIяжар Аскьалани, альхIяфиз ас-СуютIи ва цархIилти. Мавлид бирнилизирра халаси пайда леб – Идбагличи ﷺ диги дакIубирни, вегIла разидеш чебаахъни, бусурман узбала ургабси диги цIакьбирни, садакьа бирни, Идбагличила ﷺ багьуди имцIабирни ва дахъал цархIилтира. Аль-ХIяфиз ас-СуютIи шаригIятла мавлидла бархьдешличила викIар: «Мавлидлизир бекIлидиубти – адамти цалабяхъни, Кьуръа аятуни дучIни, Идбагла ﷺ гIямрулизир кадикибти декIардулхъути анцIбукьуни гьандуршни сари. Илдазиб шаригIятличи къаршили кабизурси секIал агара. Илала дурабадра Идбагла ﷺ хIядислизиб леб: «Исламлизиб гIяхIси гьуни кабихьибсилис, ит гьунчи кабизуртала керира Кьиямала бархIи бакIайчи сунечи башар. Амма илдигъунти мажлисуначи къаршитира леб.

Чули вайтIа аргъибти хIядисуначи хъарахъили мавлид ва цархIилти ил журала мажлисуни дирес асубируси ахIен или кабизурти. ХIядислизиб леб: «Христиантани ГIиса Идбаг u дурхъавируси тяхIярли хIушани ну дурхъамайраба». Вархьси бусурман адамлис нушала Идбаг ﷺ Аллагьла ﷻ дурхIя сай или аргъес хIяжатхIебирку, Идбаг виаб ва цархIил виаб Аллагьла ﷻ дурхIя яра кIиэсил Аллагь ﷻ сайниличила пикри бакIалли, ит адам капур ветаруси сай, бусурмандешлизивад, исламлизивад дураулхъуси сай ва ил секIал гьариллис дакIуси саби. Сегъуналра бусурма илгъуна пикрира биэс хIебирни ашкарси саби, сенахIенну хIядислизиб леб: «Ну Аллагьла ﷻ лагъ ва Расул сайра» ибси. Ил багьандан мавлид бирусилизи къаршили дугIла пайдаагарти гъай дурути ахIен. Нуша гьар бархIи цаладиркулра, беркай дукулра, разити хабурти дурулра, телевизорличи хIердикIулра, чис-биалра гIеларад гъайдикIули замана буркIулра, илгъуна мажлисличи инкардеш, къаршидеш дирусира чилра агара, амма илгъуна мажлисра барили, телевизорличи хIерикIусилара адамтас гIелавад гъайъикIнилара мерличив Идбаг ﷺ дурхъавирули, Аллагь ﷻ гьануршули калахIелли, иличи къаршити дакIубулхъули саби. ЦацабехIтас мавлид назмуртала куцличил бирни кьабулбиркули хIен. Амма Идбаг ﷺ викIули сай: «Назмуртазиб хIикмат лебси саби» или. (Имам Бухари). Ца заманализиб КахIб ибн Зубайрини назму цалабяхъиб, ил гIяхIбизурли Идбагли ﷺ илис сунела халгIят пешкешбариб.

ГIурра бурули саби, ГIумар асхIяб мижитла ухIнавхъунхIели илав ХIясан ибн Сабит бикIуси поэтли сунела назмурти дучIули леври, вайтIа хIеризурси ГIумарлизи илини иб: «Нуни назмурти хIечив гIяхIсила гьалар дучIули калунра» Идбагра ﷺ уркIилавли. Нушабра баэси леб «ХIядисул Кьудсилизибси» Аллагьла ﷻ гъай: «Дила (Идбагла ﷺ ) хIябличиб салават бурибсилис нуни вецIал чардалтас» ибси, Аллагьли ﷻ ца салават чарбатурсиличира жагьаннабла цIа къячхIебилкан. Аллагьли ﷻ нушала мавлидунира ва лерил цархIилти гIяхIти баркьудлумира кьабулдараб. Амин!

ИСЛАМ ХIЯМЗАТОВ

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


БегIлара халаси багьа

Гьачам мургьи-арц дирцуси тукейзи риштIаси рурси ракIиб ва хьанцIа рангла дурхъаси къаркъализибад цалабяхъибси баки сунес бедахъес тиладибариб.  – ХIела ил асес арц леру? – хьарбаиб туке вегIли, - ил кьалли дурхъаси саби. - Гьайгьай, дила дахъал арц лер, – рикIар рурси ва...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...


Дагъистайзиб сагаси хъали баргибти

Палестинализир кадикибти анцIбукьунала манзил 2023 ибил дуслизиб Гъазализибад гечбарибти 200-личибра имцIали адам Дагъистайзи бакIибтири. Илдазибад байхъала биштIати саби.   Илди МяхIячкълала мякьлабси санаторийлизиб мерлабариб, палтар-кьяшличил, хурегличил, техникаличил ва телефонтачил...


Таяммум

Таяммум – шин агархIели яра илди чедетаахъили, гIягIниси тяхIярли дарес биркIантас зарал бетарухIели, шинна мерлар гIянжи дузахъни саби. Таяммум дарес хIяжатбиркур (чеббирар):   1.Дазала дарес шин агархIели (алав-гьалав сунени вявъибхIели тIама бакьеси мерлаб, 200 метрла радиусличир...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...