бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Чумиздагла пайдаличила

Чумиздагла пайдаличила

Дурхъаси Кьуръайзиб чумиздагличила чуйнара гьанбушили саби.

МухIяммад Идбагли ﷺ бурибсири илдани кьаркьа арадешлис бируси халаси пайдаличила. Сунесра илди дебали дигахъи, хаслира «гIажва» сортла. Идбагли ﷺ бурни хIясибли, савли ил журала 7 чумиздаг деркунсилис я агъули, я сихIрули зарал барес хIебирар. Дуббуцарла манзилра илдачил дубвалтни суннатси саби.

 

ДурхIялис раибси хьунул адамли чумиздагуни дукалли, дурхIя алкIухIели халаси кункдеш бирар. Нешла арадеш жявли ункъбирар ва дурхIя вахес ниъ дирар. АкIубси дурхIяла кIинчIуби кIантIибарибси чумиздагли дикахъес маслигIятбарибсири нушала Идбагли ﷺ.

Чумиздаг — тамашала цIедеш саби, дунъяла дахъал улкназиб балуси саби илала арадеш къулайбируси ва гIямру духъяндируси хасдешуначила. Китайлизиб лебли саби дахъал гIямру деркIибти адамти, чули чумиздаг беркесилизиб гьаман пайдалабирути. Диетологунани муридешуназибад букахъес ил маслигIятбирули саби. Тухтуртани кабизахъурли саби адамлис кьаркьайзиб чакар хIебиуси замана, ил гушвирни, амма ца-чумал чумиздаг деркалли гушдешла лишанти аркьян. Илкьяйда дубуцибси адамли дубватес чумиздагуни дерки гIур камси беркеси беркалли, арадешлис халаси пайда бирар. Чумиздагуназир 23 журала аминокислота лерти сари цархIилти цIедешлизир агарти. Илдала ургаб аминокислота «триптофан», сабира бекIла мехIе гIяхIли дузахъуси, илкьяйда илини адамла кьаркьайзирти клеткаби духънадиънила лишанти багьладирули сари, адам ряхIятвирули сай. Илдазиб глютаминна аминокислотара леб, беркала пIарчIбикIни убисуси селенра леб ракла изайс гьалабилзуси ва иммунитет цIакьбарили уркIила излумала урехи камбируси.

Чумиздагуназиб имцIати цIедешлизиб кьяйда холестерин агара. Илди асили дукухIели хIушани дахъал гIягIнити минералти ва витаминти кайсулра. ГIялимтани кабизахъурли саби бархIилис вецIал чумиздаг деркалли адамлис ца бархIила кьадар магний, медь, сера, железо ва кальций диули сари. Чумиздагуницун дукули ва шин дужули чумал дус хIервиэс вирули сай.

ИшбархIила медицинали чумиздагуначи халаси пикри бяхIчииули саби ва дахъал дусмазир дарибти хIялумцIлаби хIясибли кабизахъурли саби: чумиздагуназир лерти секIултани кьаркьайзирти вайти бактерияби дубкIахъули сари, бацI уркIиличил илди деркалли; илди икраличир пайдалати сари; илдазиб «А» витамин лебси саби хIулбала шала бихIуси ва дугели имцIабируси. Чумиздагуни дукахъес маслигIятбирули саби: дагьрилашалти хIянчурби дирутас, бекIла мехIелис бируси асарли 20 процентла бузери имцIабирули саби; дебали вамсурси цIакьагарвиубсилис; хургьрала излумала бегIтас; уркIила-тумала изала лебтас; хIи камдиънила лишанти лертас; чимхъализир ва умхитIлизир бакIрила излуми хIедиахъес; нервабала изала лебтас; бугIярагибхIели; уркIи гъудурдикIутас; хIила туми чIумадиахъес; хIулбала шала ункъбиахъес; чяхIикIнила изала лебтас; хIила гъяж гIяшбиахъес; дармунтани барибси зарал убису; гIямру духъяндиахъес; иммунитет ахъбиахъес; хIила тромбани детхIерахъес кумекбиру; зигарбикIути дурхIнас; лихIи изнила сабабли бекI жургъбикIутас; хIилизибси чакарла кьадар балбикахъес; артрит хIебиахъес; изала хIярхIбиахъес (аспиринничи гъамси); умхитIла удибси небшла изала вайси изайчи шурхIебухъахъес, (вайси изала лебсиличи чумиздагли гIяхIлашал халаси асар бирули саби); шулкала изала лебтас дулекIлизиб бухъутIа иза бегIтас (В витамин лебнили халаси кункдеш лебху).

Чумиздаг имцIаливан ниъличил яра кьацIличил букусири нушала Идбагли ﷺ.

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Бархьдеш

ЦархIил тяхIярли биэсра хIебирар…   Гьалабван нуни Интернетлизиб ца ролик чебаира. Илав профессорли гьалабси парталичи кариибси студенткази «дурарухъен аудиториялизирад ва гьаннала гIергъи хIу чераэс хIейги дила лекциябачир» или дуракаиб. Рурси дебали уркIрухъун, селра эс...


Капусталичилси салат

ГIягIнидиркур: Капуста – 400 гр; Хияр – 2; помидор черри – 5; гIяргIяла диъ – 200 гр; шиниша хъарала тIакьа – 1; зе, исиут, кьар, майонез – бизидеш хIясибли. Балкьарахъни: Капуста бурсая ва зе какьурли кIантIибиахъес някъбани гъяжбарая. Гьалахили белхьи,...


Табализиб пирог

ГIягIнидиркур: Белкьунси диъ – 500 гр; картошка – 3 – 4; жерши – 2 бекI; набадари – 2; ниъ – ¼ стакан; кIема – 70 гр; шиниша хъара – 1 тIакьа; диъ белхьунти нергъ – ½ стакан; зе, исиут – бизидеш...


Ан-Низамия мадрасалис – 950 дус

ДР -ла тах шагьарлизиб халаси халкьани-ургабси мажлис бетерхур, ан-Низамия мадраса акIахъубхIейчибад 950 дус дикнилис хасбарибси. Ил исламла дунъяла ургарти даршдусмала бегIлара мягIничебтазибад цали бируси багьудила центр саби.   2025 ибил дусла декабрь базличиб МяхIячкъалализиб лебил...


Гьарун Идбаг

Гьарун ГIимранна урши сай. Илала насаб Якьуб Идбагла урши Лавичи абиуси саби. Гьарунна идбагдеш илала узи Мусала идбагдешличил чIумали дархдасунтири.   Египетлизиб зубартас ва канчанас сужда бирути египетлантани бекIдеш дирес бехIбихьиб. Илди Израилла халкьличи мучлаагарли хIербикIутири ва...