бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Пагьмуртала урунж

Пагьмуртала урунж

БяхIяммадов Расул Мусаевич акIубси сай Дахадаевла районна Меусишала шилизив, 1932 ибил дуслизив. Сергокъалала педучилище таманбарили, учительли узиб. Дагъиста пачалихъла университетра белчIун.

Ил 1998 ибил дусличивад Россияла писательтала Союзла член сай. Расул БяхIяммадовли дахъал дусмазир даргала халкьла мухIлила творчествола произведениеби дурчули, чумал жуз дураиб: «Даимси лами», «Даргала халкьла хабурти», «Даргала халкьла пагьмуртала зурхIяб», «УркIила тимхъ».

«Адамдешла умцла» назмуртала жуз, илис гIергъи чумал гIуррара дурадухъун. Расул БяхIяммадов РФла урибси учитель, ва ДР-ла культурала урибси хIянчизар сай. Илала творчество дигантас назмурти гьаладирхьулра.

Ухаб шимазиб шаддеш

Зубрала капарайлис
Удяхъибти дубуртар,
Хъубзарла бузерили
СакIубти авлахъунар.
Уржаб уркIбазиб цадеш,
Ухаб шимазиб шаддеш,
Бухъаб хъулиб эркиндеш
Дахадаевла район.
Вавнидахъ дубуртачир
ГIяйкадикIути хIункьрар,
Дунъяла тарихлизи
Уми делкIунти устнар.
ЯхI-хIяяла маргьлизиб
Бяркъурти исбагьибар,
Дергъла буцIар цIализиб
Дебшлабарибти гъубзнар.
Даим зайбикIаб хIела
Хабар гIяхIгъубзначила –
Шалал зубари дила
Заклизиб Россияла.

Нешла мез

 Сириличир нешли наб
ДучIути далуйтани,
Цаибил дев багьахъур
Пахру бируси нуни.
СихIрула хабуртани,
Дудешли наб дурути,
Дебшладариб яхI-ламус,
Дубурланничи хасти.
Нешла мезличил вирус
Пикруми хIедархахъес,
УркIила мурхь хIялани
Риганайлис дяхIиэс.
Нешла мез - дила давла,
БегIтани наб батурси,
Нана хIуливан нуни
МяхIкамбарес гIягIниси.
Нешла мез – гIямрула рухI,
Ну мицIирли вихIути,
ГIяламла гIякьлуличил
Наб букьурли даибти.
Нешла мез детахъалли,
Ну пяхIли ветихъулра.
Нешла мез хIедагьасли,
БегIти агар язихъра.
Даргала далайливан
Дард селилра пяхIхIейру,
Нешла мезла девливан
ДецI селилра убхIейсу.

Багьудила бархIи

БегI гьалав школализи айцIуси
дурхIялис
Гьаргкадиубли къапу
Урхьулизи гIилмула,
БегI гьалав айцIулри хIу
Юртлизи багьудила.
Кайруд классунази,
Умути ва шалати, -
ДехIдирхьур хIела бурхIни,
ХIябра шадти ва ибкьти.
Далад хIуни гьар бархIи
Алипуни сагати,
Тарихуни, хIисабти,
ГIямру гьар-ур хIегьурти.
Дигахъен учительра
ХIу айкьурти бегIтиван,
Дигахъен школара
ХIу акIубси хъаливан.
Каса чихъти адамдеш,
ЯхI-ламус дубуртала.
Ветаи марси урши
Дурхъал ВатIанна хIела.

Дила дигул Дагъистан

Дамсурти дирихьмани
Бамсрихъул дубуртар,
Алжанна арцантани
ДуцIрум дуркIул лусентар.
Дила дигул Дагъистан.
Урхьула ругертиван
Арши думхIул диркьурбар,
Заблис гIергъи зурхIябван
ЦIедеш верхIрангла унхърар,
Дила дигул Дагъистан.
Аръа маркала кIантIван
Инсап-хIяя умути
Кавказла дубуртиван
Адамдеш чихъти гъубзнар,
Дила дигул Дагъистан.

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Имам Абу ХIамид аль – Гъазали

ЛукIути адамтала адабуни - Жагали лукIес - Кьалам гIяхIил пайдалабирес - Халаси пикри бяхIчииэс бархьли лукIнила правилобачи - Математикала хIисаб далес - Дархьти жавабти бекIдирес балес - Жагати палтар челгьес - Миск пайдалабирес - Тарих балес - ГIякIа (налогуни) дедлугниличила ва илди...


Тулкни

Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам Ахир заманала халкь, дунъяличи хъарихъур, Вайси чули гlеббурцу, бархьси гьуни бархьбалта Хlекьси гlеббурцнилизиб, илди бирар гlянцl-сукъур, Бакlиб ахир замана – пасадбиахъуб гlялам.   Гlялимти ва жагьилти, дунъяличи...


Бархьдеш

ГIярабиялизиб кIел гечликьяна сафарличи дурабухъири. Илди башули бамсурхIели, тIашбизурли бамсриахъес кьасбариб. Илдазивад цала шел бехIцIари лерри, кIиибилла биалли хIябал. Илди букес или кабиибхIели, ца шалгIевулхъуси гьункья къаршиикиб. Илдани илра живариб чучил варх кьацIли укахъес. Илдани...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...