бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

МухIяммадакрам Биярсланов акIубси сай Губданила шилизив 1973 ибил дуслизив. Сунела гIямрула бекIлибиубси мурад – мадраса илини Губданиб 22 дус виубхIели, абхьибсири. Мадрасализиб динна кьанунти ва гIилму чедетаахъили руркънила дурабад, Кьуръан бучIахъесра бурсибирути саби. Губданила мадрасала бучIантани ва хIяфизунани конкурсуначир мурталра гьаларти мерани сархули бирар.

ДР-ла муфтий шайх ГIяхIмад-Апандила гьанбикуназибад: «Нуни гIяхIил валуси тяниш къаршивикибхIели, хьарбаира: – Уршилис чи бикIара?

– МухIяммадакрам, ил дила мугIяллимла ва юлдашла у саби. ИлхIели ну разивиубра, ил мугIяллим МухIяммадакрам нунира гIяхIил валусири ва хIурматбирусири. ИтхIейчивад виштIал МухIяммадакрам наб гьатIира дигусили ветаурсири…» Мадраса абхьес МухIяммадакрам дебали халаси къайгъиличил хIядурикIусири. Гьарил шайчибад ил масъала чебетаахъили хIербарибсири. Мадрасаличил дарх тIашдатурти: спортзал, футболла майдан, волейболлис хасбарибси мер ва цархIилтира секIал, илди гьаннара дузули сари. Давлачебси библиотекализир диннацун ахIи, светский журала гIилмула жузира лер, илкьяйдали электронный тяхIярла дахъал баянтира. Илаб чебетаили, халаси жавабкардешличил бузути мугIяллимти МухIяммадакрамличил бузули калунти саби. Гьалаб кьяйда, сут бархIи учибикили, багьудиличил дархдасунти аргъбаибти масъулти ирзули бирар.

М у х I я м м а д а к р а м виштIахIейчивад шила гIялимтачив учIули гIилму дяркъурсири. ХалаваибхIели Пакистаннизиб белчIуди таманбарили, хIяфиз ветаурли чарухъун, илаб илис пурбан (ижаза) бедибсири. ИлхIели сабри кьасбарибси илини шилизиб мадраса абхьес. Ил пикри гIямрулизиб бетерхахъурли гIергъи, Сириялизи арякьи, илабра 3-4 дусла белчIуди хъараахъурсири. Илабра бедибсири илис ижаза. Дагъистанна муфтийла кумекчи, ГIябдуллахIяжи Хидирбековли бурни хIясибли, МухIяммадакрамли абхьибси имам Ан-Нававила уличилси мадрасализи бучIес, нушала республикализибадтицун ахIенну, цархIилти мермусаличибадра башути саби. Илабад дурабухъунти лебил дунъяличибра машгьурти хIяфизуни бетаурти саби.

«Ил мадраса тIашбатурси мер ца адамла, гIялим ва хIяфиз – СухайхIяжила вегIдешлизиб бирусири. Совет хIукуматла манзил, ванзурби керасибхIели, илала рурси Къистаман рикIар дудешлизи: «Ва дила дудеш! Рахли Совет хIукуматли нушала ванза чарбаралли, хIуни се бирида?» «Я дила рурси, ванза чарбаралли, ил нуни мадраса барахъес вакьфулис балтас». 70 дус дикили гIергъи, ванзурби чардарибхIели, ил хьунул адамлизибад ихтияр сасили, МухIяммадакрамли мадраса тIашбалтес вехIихьибсири. ИмцIатигъунти машгьурти адамти халкьлис багалатили биэс, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIес ибти пикруми-кьасаначил сабри хIербирути.

Илдалагъуна пикри сабри МухIяммадакрам Биярслановлара – шила жамигIятлис сай агархIелира калеси, виубсигъуна гIяхIдеш чебетаахъес… МухIяммадакрам мижитлавад дуравхъи, хъа унабурхIличи ветаибхIели, нешла хIулбала гьалав, къакълизи игьубли 2013 ибил дуслизив кавшибсири. Сецадла убяхIси баркьуди сабил, гIилму ва хIядисуни дяркъурси, Кьуръан уркIиличиб балуси хIяфизла жан къябаэс чили ихтияр бедили, чила някъ ахъбиубсири? Ил, бегIлара гIямру вавалидяхъибси замана, 39 дусцун сайри виубси. ИтхIели илала хIябал рурсилис гIергъи акIубси, 9 баз виубси урши левсири. Илини деркIибти камти гIямрула дусмазив дахъал гIяхIдешуни дарес, сунени пикридарибти детерхахъес валкьаур.

Илдигъунти адамтани – цIябдешлизир ухути урми кьяйда, алавчарти адамтас гьуни шалабирули, бархьдешличи аркуси дякь чебиахъули саби, хIятта чула жан кьурбандарили… Гьар дус Губданила шилизиб ил хъумхIертнилис багъишлабарибси балбуцличир, Кьуръан уркIиличиб бучIнила – хIяфизунала конкурсунира дурадуркIути сари, илкьяйдали республикала даражалара. МухIяммадакрам Биярслановла у бихуси кьакьакад гьар бархIи мутагIялимти дурсрачи башути саби, ва илала бархьси динна гьуни даимбирути саби…

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...


Зуль-ХIижжа базла 10 бархIила дурхъадеш

Идбаг ﷺ сунела дурхъаси хIядислизив викIули сай: «Илди бурхIназив дубурцуси адам Аллагьли ﷻ вецIал секIайчивли дурхъавиру: сунела гIямрулизи баракат хьурабиру; мас-давла имцIабиру; хъалибарг балагьуназибад уцахъу; бунагьуни умудирар; гIяхIти баркьудлуми имцIа-дирар; бебкIала излуми...


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....