бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

22 дус виубхIели мадраса абхьиб

МухIяммадакрам Биярсланов акIубси сай Губданила шилизив 1973 ибил дуслизив. Сунела гIямрула бекIлибиубси мурад – мадраса илини Губданиб 22 дус виубхIели, абхьибсири. Мадрасализиб динна кьанунти ва гIилму чедетаахъили руркънила дурабад, Кьуръан бучIахъесра бурсибирути саби. Губданила мадрасала бучIантани ва хIяфизунани конкурсуначир мурталра гьаларти мерани сархули бирар.

ДР-ла муфтий шайх ГIяхIмад-Апандила гьанбикуназибад: «Нуни гIяхIил валуси тяниш къаршивикибхIели, хьарбаира: – Уршилис чи бикIара?

– МухIяммадакрам, ил дила мугIяллимла ва юлдашла у саби. ИлхIели ну разивиубра, ил мугIяллим МухIяммадакрам нунира гIяхIил валусири ва хIурматбирусири. ИтхIейчивад виштIал МухIяммадакрам наб гьатIира дигусили ветаурсири…» Мадраса абхьес МухIяммадакрам дебали халаси къайгъиличил хIядурикIусири. Гьарил шайчибад ил масъала чебетаахъили хIербарибсири. Мадрасаличил дарх тIашдатурти: спортзал, футболла майдан, волейболлис хасбарибси мер ва цархIилтира секIал, илди гьаннара дузули сари. Давлачебси библиотекализир диннацун ахIи, светский журала гIилмула жузира лер, илкьяйдали электронный тяхIярла дахъал баянтира. Илаб чебетаили, халаси жавабкардешличил бузути мугIяллимти МухIяммадакрамличил бузули калунти саби. Гьалаб кьяйда, сут бархIи учибикили, багьудиличил дархдасунти аргъбаибти масъулти ирзули бирар.

М у х I я м м а д а к р а м виштIахIейчивад шила гIялимтачив учIули гIилму дяркъурсири. ХалаваибхIели Пакистаннизиб белчIуди таманбарили, хIяфиз ветаурли чарухъун, илаб илис пурбан (ижаза) бедибсири. ИлхIели сабри кьасбарибси илини шилизиб мадраса абхьес. Ил пикри гIямрулизиб бетерхахъурли гIергъи, Сириялизи арякьи, илабра 3-4 дусла белчIуди хъараахъурсири. Илабра бедибсири илис ижаза. Дагъистанна муфтийла кумекчи, ГIябдуллахIяжи Хидирбековли бурни хIясибли, МухIяммадакрамли абхьибси имам Ан-Нававила уличилси мадрасализи бучIес, нушала республикализибадтицун ахIенну, цархIилти мермусаличибадра башути саби. Илабад дурабухъунти лебил дунъяличибра машгьурти хIяфизуни бетаурти саби.

«Ил мадраса тIашбатурси мер ца адамла, гIялим ва хIяфиз – СухайхIяжила вегIдешлизиб бирусири. Совет хIукуматла манзил, ванзурби керасибхIели, илала рурси Къистаман рикIар дудешлизи: «Ва дила дудеш! Рахли Совет хIукуматли нушала ванза чарбаралли, хIуни се бирида?» «Я дила рурси, ванза чарбаралли, ил нуни мадраса барахъес вакьфулис балтас». 70 дус дикили гIергъи, ванзурби чардарибхIели, ил хьунул адамлизибад ихтияр сасили, МухIяммадакрамли мадраса тIашбалтес вехIихьибсири. ИмцIатигъунти машгьурти адамти халкьлис багалатили биэс, гIяхIти баркьудлуми дурадуркIес ибти пикруми-кьасаначил сабри хIербирути.

Илдалагъуна пикри сабри МухIяммадакрам Биярслановлара – шила жамигIятлис сай агархIелира калеси, виубсигъуна гIяхIдеш чебетаахъес… МухIяммадакрам мижитлавад дуравхъи, хъа унабурхIличи ветаибхIели, нешла хIулбала гьалав, къакълизи игьубли 2013 ибил дуслизив кавшибсири. Сецадла убяхIси баркьуди сабил, гIилму ва хIядисуни дяркъурси, Кьуръан уркIиличиб балуси хIяфизла жан къябаэс чили ихтияр бедили, чила някъ ахъбиубсири? Ил, бегIлара гIямру вавалидяхъибси замана, 39 дусцун сайри виубси. ИтхIели илала хIябал рурсилис гIергъи акIубси, 9 баз виубси урши левсири. Илини деркIибти камти гIямрула дусмазив дахъал гIяхIдешуни дарес, сунени пикридарибти детерхахъес валкьаур.

Илдигъунти адамтани – цIябдешлизир ухути урми кьяйда, алавчарти адамтас гьуни шалабирули, бархьдешличи аркуси дякь чебиахъули саби, хIятта чула жан кьурбандарили… Гьар дус Губданила шилизиб ил хъумхIертнилис багъишлабарибси балбуцличир, Кьуръан уркIиличиб бучIнила – хIяфизунала конкурсунира дурадуркIути сари, илкьяйдали республикала даражалара. МухIяммадакрам Биярслановла у бихуси кьакьакад гьар бархIи мутагIялимти дурсрачи башути саби, ва илала бархьси динна гьуни даимбирути саби…

НАИДА ГЪУРУЕВА

2026-02-01 (ШягIбан 1447 д.) №2.


Суалти-жавабти

- Хьунул адамла держли ужуси мурул виалли ва илис ва иличи башути юлдашунас къуллукъбирули риалли илис бунагь биусив? Ил хьунул адамли хIяж баралли хIяж кьабулбирусив? - Муруйс къуллукъбиралли хьунуйс халаси кири биуси саби. ДекIарси анцIбукь саби мурул держли ужули виалли, илхIели сабур барили,...


Низигъарила чяй

Дерубти яра зярхIти низигъарила 1 халаси кьулса; Шин – 500-700 мл; Варъа – 3 чяйла кьулса; Лимон – 3 кесек. Ружери бакIахъибти шин низигъариличи кертIили, чяй 10 минутцадхIи кIапIдарили датирая. КертIили гIергъи ванати чяйлизи, бизидеш хIясибли, варъа ва лимон бархаая....


МухIяммад Идбагла ﷺ баракатла хьунри

Жувайрият МухIяммад Идбагла ﷺ хьунул Жувайрият Бану Мусталакь кьамла бекI Харисла рурси сарри. Ил бану Мусталакь кьамличилси дергълис гIергъи ясирбуцибти-ургар лерсири. Илис Барра бикIусири. Ил сунела кьамлизивадси узикьар Мусафия бин Сафванна хьунул сарри, сайра ил дергълизив алхунси. Ил...


Сагабарая буркьунза

Имам аль-Бухарила ва имам аль-Муслимла дурхъати хIядисунала дабзти жузазиб бегIлара гьалабси мерличибси хIядислизиб бурили саби: «Гьалжанализи хьурахIейру сунела тухумтачил бархбас къяббердахъибси». Тухумтачил бархбас хIебузахъни бусурман диннизиб халаси бунагьлизи халбирули саби....


Жагьти бургъанти

Аллагьла Расулли ﷺ бегI гьалаб Маккала халкь ислам динничи жибарибхIели ва къанчанас суждабирахъес къадагъабарибхIели, илис илала гъамтира бархли душманти бетаур. Илдани илис ва илала асхIябтас къияндешуни алкIахъес бехIбихьиб.   Идбагдешла 13 – эсил дуслизиб сунела асхIябтачил варх ил...