Иманыны јандырма, баҹы!

Иманыны јандырма, баҹы!

Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ һәдисләриндән бириндә дејилмишдир:

 

“Ики нәфәрдән башга һеч кимә гибтә, һәсәд етмәк лазым дејил: Аллаһ мал-дөвләт вә ону лазыми дәрәҹәдә хәрҹләмәк, ишләтмәк имканы вермиш шәхсә, вә Аллаһ мәрифәт, һикмәт, билик вермиш вә бу мәрифәтә, һикмәтә, билијә мүвафиг олараг фикир сөјләјән, мүлаһизә јеридән, һөкм верән вә ону (мәрифәти, һикмәти, билији) башгаларына өтүрән шәхсә”. (Бухари, Мүслим).

Вә бу ҝүн дә, мәним зәннимҹә, бу сөзләр ҝөрүнмәјән дәрәҹәдә актуалдыр (ваҹиб, зәруридир). Чүнки, мәнә елә ҝәлир ки, һәр бир баҹы өмрүндә һеч олмаса бир дәфә гибтә (пахыллыг, һәсәд) кими һадисәјә раст ҝәлмишдир.

Пахыл инсанлар чохдан артыг һеч кими тәәҹҹүбләндирмир вә ҹәмијјәтимиз үчүн таныш бир шејә чеврилдиләр. Лакин әҝәр һеч дә ән јахшы олмајан бу ҹәһәтин јаранма көкләриндән данышсаг, онда биз ону һәлә илк инсан – Адәм Пејғәмбәрин јарадылмасы вахтында ҝөрәрик.

Билдијимиз кими, о вахтлар Аллаһ-Тәаланын ән һөрмәтли гулларындан бири олмуш иблиси Она ﷻ аси олмаға мәһз пахыллыг, һәсәд вадар етмишди. Сон нәтиҹәдә иблисин једди ҝөјүн һамысындан говулмасынын вә Уҹа Аллаһын әбәди ләнәтинин сәбәби дә елә бу олмушду.

Јер үзүндә илк дәфә адам өлдүрмәк дә пахыллыгдан олмушдур. Пејғәмбәрләр тарихиндән бизә ҝәлиб чатмышдыр ки, Адәм Пејғәмбәрин оғланларындан Габил адлы бириси неҹә өз кичик гардашы Һабили истәмәмишдир. Чүнки Аллаһ-Тәала Һабилдән гурбаны гәбул етмиш, Габилдән исә гәбул етмәмишди, вә бу сәбәбдән Габил гардашыны өлдүрмүшдүр.

Мәһз буна ҝөрә дә Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ ҝүҹлү, гаршысыалынмаз, шиддәтли пахыллығын, һәсәдин горхулу нәтиҹәләрини биләрәк бизи белә тез-тез бу гәлб хәстәлијиндән чәкиндирәрди.

Пахыллыг, һәсәд нә илә белә тәһлүкәлидир вә нијә ондан чәкинмәк лазымдыр? Ҝәлин буну билмәјә чалышаг.

 

Пахыллыг јахшы әмәлләри корлајыр

Пејғәмбәр ﷺ һәдисләриндән бириндә дејилмишдир: “Пахыллыгдан, һәсәддән чәкинин, чүнки доғрудан да, од одунлары (вә ја оту) ашырдығы (једији, уддуғу) кими пахыллыг да јахшы әмәлләри ашырыр, јејир”. (Әбу ДауД, 4903).

Бахын ҝөрүн неҹә бәзән пахыллыг инсанларын һәтта јахшы әмәлләрини корлаја биләр. Башга адама көмәк етмәк үчүн шәхс чох бөјүк сәј ҝөстәрә, сонра исә архада онун барәсиндә пис данышыб јахшы әмәлинә ҝөрә мүкафатдан тамамилә мәһрум ола биләр.

Белә мәнзәрәни тез-тез гоһумлар арасында ҝөрмәк олар ки, нәдәсә дәстәкләјиб адамлар јахынларынын һәрәкәтләрини мүзакирә етмәјә өзләрини һаглы сајырлар. Бу, көкүндән динимизин гајда-ганунларына зиддир вә иманымызын зәифлијини ҝөстәрир.

Һәлә үстәлик, сән демә пахыл хасијјәтли адамларын дуалары һәтта гәбул олунмаја да биләр.

Мәшһур Минһаҹ әл-абидинкитабында бөјүк алим Һәтәм Әл-Әсәмин сөзләри ҝәтирилир ки, о демишдир: “Инсанлара јахшылыг арзуламајан мөмин адам дејилдир. Инсанлары гынајан абид, әмәли салеһ дејилдир. Инсанларын ардынҹа сөз ҝәздирән гејбәтчи етибарлы шәхс дејилдир. Пахыл исә Аллаһын көмәјиндән мәһрум галар”.

Танынмыш сәләф Әбу Ләјс Әс-Сәмәргәнди исә демишдир: “Үч нәфәрин дуасы гәбул олунмур: 1) һарам бујурулмушу јејәнин; 2) чох гејбәт едәнин; 3) үрәјиндә мүсәлманлара һәсәд оланын”.

Тәсәввүр един ки, пахыллыг кими “әһәмијјәтсиз” ҝөрүнән гүсурун мигјасыны вә о, бизи о бири дүнјада нәләрдән мәһрум едә биләр. Анҹаг ахирәтдән әввәл дә пахыл инсанын һәјаты ширинликдән узагдыз.

давамы вар

 

Әлфијә Синај

2026-07-01 (МухIаррам 1448 г.) №7.


“Doğru insanla” evləndiyini necə bilmək olar?

Müsəlmanlar üçün ideal həyat yoldaşının necə olmalı olduğuna dair ən gözəl nümunə Məhəmməd Peyğəmbərdir ﷺ.   O, indiyə qədər yaşamış ən sevgi dolu, mehriban, təvazökar, mərhəmətli, şəfqətli, sədaqətli, etibarlı və səxavətli həyat yoldaşı idi. Heç...


Aллaһын мəндəн рaзы oлмaсы үчүн нə eтмəлијəм?

Мөмин үчүн əн бөјүк мүкaфaт вə тəсвирoлунмaз xoшбəxтлик Aллaһын рaзылығыдыр. Сəмими мөмин eтдији һəр бир иши Рəббинин рaзылығыны гaзaнмaг үчүн eдир.   Гијaмəт ҝүнү бүтүн əмəллəримиз бу мeјaр əсaсындa дəјəрлəндирилəҹəкдир. Əҝəр мөмин бу əмəллəри јaлныз Јaрaдaнынын рaзылығы нaминə јeринə...


SUALLARINIZ

Һaнсы һaллaрдa aнд ичмəк oлaр, һaнсы һaллaрдa oлмaз? Aнды пoзмaг oлaрмы? Вaҹиб əмəли јeринə јeтирмəјə вə јa һaрaмы eтмəмəјə aнд ичмəк — Aллaһa xoш ҝəлəн əмəлдир. Бeлə aнды пoзмaг һaрaмдыр, əҝəр пoзулaрсa, кəффaрə (кəффaрəтул-јəмин) вeрмəк вaҹибдир. Вaҹиб əмəли тəрк eтмəјə вə јa һaрaмы...


Гaфгaздa гызлaрын рoлу

Гəдим зaмaнлaрдaн бəри Гaфгaз гызы һəјaлылығы, лəјaгəти вə јүксəк əxлaгы илə сeчилмишдир. Бунун сəбəби Гaфгaздa гaдынлaрa ушaглыгдaн eтибaрəн һəјaтын дeмəк oлaр ки, бүтүн сaһəлəриндə xүсуси тəлəблəрин гoјулмaсыдыр.   Бир чoxлaры һeсaб eдир ки, Гaфгaздa гaдынлaрa кишилəрлə мүгaјисəдə...


İnsanları sınağa çəkmə!

Biz müxтəlifik. Şən və darıxdırıcı, ağıllı və o qədər də yox... Biz ümumiyyəтlə ailələrdə yan-yana necə yaşayırıq və ya kollekтivlərdə birgə necə işləyirik? Bu, həqiqəтən də mümkünsüz görünərdi, əgər Allah ﷻ bizə yola geтməyi öyrəтməsəydi.   İnsanların...