Иманыны јандырма, баҹы!

Иманыны јандырма, баҹы!

Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ һәдисләриндән бириндә дејилмишдир:

 

“Ики нәфәрдән башга һеч кимә гибтә, һәсәд етмәк лазым дејил: Аллаһ мал-дөвләт вә ону лазыми дәрәҹәдә хәрҹләмәк, ишләтмәк имканы вермиш шәхсә, вә Аллаһ мәрифәт, һикмәт, билик вермиш вә бу мәрифәтә, һикмәтә, билијә мүвафиг олараг фикир сөјләјән, мүлаһизә јеридән, һөкм верән вә ону (мәрифәти, һикмәти, билији) башгаларына өтүрән шәхсә”. (Бухари, Мүслим).

Вә бу ҝүн дә, мәним зәннимҹә, бу сөзләр ҝөрүнмәјән дәрәҹәдә актуалдыр (ваҹиб, зәруридир). Чүнки, мәнә елә ҝәлир ки, һәр бир баҹы өмрүндә һеч олмаса бир дәфә гибтә (пахыллыг, һәсәд) кими һадисәјә раст ҝәлмишдир.

Пахыл инсанлар чохдан артыг һеч кими тәәҹҹүбләндирмир вә ҹәмијјәтимиз үчүн таныш бир шејә чеврилдиләр. Лакин әҝәр һеч дә ән јахшы олмајан бу ҹәһәтин јаранма көкләриндән данышсаг, онда биз ону һәлә илк инсан – Адәм Пејғәмбәрин јарадылмасы вахтында ҝөрәрик.

Билдијимиз кими, о вахтлар Аллаһ-Тәаланын ән һөрмәтли гулларындан бири олмуш иблиси Она ﷻ аси олмаға мәһз пахыллыг, һәсәд вадар етмишди. Сон нәтиҹәдә иблисин једди ҝөјүн һамысындан говулмасынын вә Уҹа Аллаһын әбәди ләнәтинин сәбәби дә елә бу олмушду.

Јер үзүндә илк дәфә адам өлдүрмәк дә пахыллыгдан олмушдур. Пејғәмбәрләр тарихиндән бизә ҝәлиб чатмышдыр ки, Адәм Пејғәмбәрин оғланларындан Габил адлы бириси неҹә өз кичик гардашы Һабили истәмәмишдир. Чүнки Аллаһ-Тәала Һабилдән гурбаны гәбул етмиш, Габилдән исә гәбул етмәмишди, вә бу сәбәбдән Габил гардашыны өлдүрмүшдүр.

Мәһз буна ҝөрә дә Муһәммәд Пејғәмбәр ﷺ ҝүҹлү, гаршысыалынмаз, шиддәтли пахыллығын, һәсәдин горхулу нәтиҹәләрини биләрәк бизи белә тез-тез бу гәлб хәстәлијиндән чәкиндирәрди.

Пахыллыг, һәсәд нә илә белә тәһлүкәлидир вә нијә ондан чәкинмәк лазымдыр? Ҝәлин буну билмәјә чалышаг.

 

Пахыллыг јахшы әмәлләри корлајыр

Пејғәмбәр ﷺ һәдисләриндән бириндә дејилмишдир: “Пахыллыгдан, һәсәддән чәкинин, чүнки доғрудан да, од одунлары (вә ја оту) ашырдығы (једији, уддуғу) кими пахыллыг да јахшы әмәлләри ашырыр, јејир”. (Әбу ДауД, 4903).

Бахын ҝөрүн неҹә бәзән пахыллыг инсанларын һәтта јахшы әмәлләрини корлаја биләр. Башга адама көмәк етмәк үчүн шәхс чох бөјүк сәј ҝөстәрә, сонра исә архада онун барәсиндә пис данышыб јахшы әмәлинә ҝөрә мүкафатдан тамамилә мәһрум ола биләр.

Белә мәнзәрәни тез-тез гоһумлар арасында ҝөрмәк олар ки, нәдәсә дәстәкләјиб адамлар јахынларынын һәрәкәтләрини мүзакирә етмәјә өзләрини һаглы сајырлар. Бу, көкүндән динимизин гајда-ганунларына зиддир вә иманымызын зәифлијини ҝөстәрир.

Һәлә үстәлик, сән демә пахыл хасијјәтли адамларын дуалары һәтта гәбул олунмаја да биләр.

Мәшһур Минһаҹ әл-абидинкитабында бөјүк алим Һәтәм Әл-Әсәмин сөзләри ҝәтирилир ки, о демишдир: “Инсанлара јахшылыг арзуламајан мөмин адам дејилдир. Инсанлары гынајан абид, әмәли салеһ дејилдир. Инсанларын ардынҹа сөз ҝәздирән гејбәтчи етибарлы шәхс дејилдир. Пахыл исә Аллаһын көмәјиндән мәһрум галар”.

Танынмыш сәләф Әбу Ләјс Әс-Сәмәргәнди исә демишдир: “Үч нәфәрин дуасы гәбул олунмур: 1) һарам бујурулмушу јејәнин; 2) чох гејбәт едәнин; 3) үрәјиндә мүсәлманлара һәсәд оланын”.

Тәсәввүр един ки, пахыллыг кими “әһәмијјәтсиз” ҝөрүнән гүсурун мигјасыны вә о, бизи о бири дүнјада нәләрдән мәһрум едә биләр. Анҹаг ахирәтдән әввәл дә пахыл инсанын һәјаты ширинликдән узагдыз.

давамы вар

 

Әлфијә Синај

2026-09-01 (Рабиул аввал 1448 г.) №9.


SUALLARINIZ

Ики јaxын гoһум гaдынлa eјни вaxтдa eвлəнмəк oлaрмы? Ики јaxын гoһум гaдынлa eјни вaxтдa eвлəнмəк гaдaғaндыр. Истəр ики дoғмa бaҹы oлсун, истəр сүд бaҹылaры, истəр xaлa илə бaҹыгызы вə с. oлсун, һөкм eјнидир. Мүгəддəс Гурaндa бeлə бујурулур (тəфсирин мəнaсы): «(Сизə һəмчинин) ики бaҹыны...


Quran necə nazil edilmişdir?

Bu gün dünyada müqəddəs kitabı — Quranı uca tutan bir milyard yarım İslam ardıcılı yaşayır. Özünü bu dinlə əlaqələndirməyən insanların bir çoxu da Quranın oxunuşunu eşitmək imkanı əldə edib. Müsəlmanlar Quranı yalnız namazlarda deyil, başqa...


Һaҹы Зeјнaлaбиддин Тaғыјeв — Əмəлə чeврилəн aли имaн вə мaaрифчилик ирси

Ислaм əxлaгы инсaндaн јaлныз фəрди ибaдəтлəрлə кифaјəтлəнмəји дeјил, һəм дə ҹəмијјəтин рифaһы, зəифлəрин мүдaфиəси вə eлмин јaјылмaсы үчүн вaр-дөвлəтини, зaмaныны вə eнeржисини сəрф eтмəји тəлəб eдир. Aзəрбaјҹaн xaлгынын мəнəви вə мəдəни тaриxиндə өз xeјријјəчилији, дəрин узaгҝөрəнлији вə ҝeниш...


Нијə aнa aтaдaн дaһa чox јaxшылығa лaјигдир?

Вaлидeјнлəрə eһтирaм, һөрмəт ифaдəси вə oнлaрa xeјирxaһ мүнaсибəт – бу, ибaдəт нөвлəриндəн биридир. Шəриəтə зидд oлмaјaн һəр шeјдə вaлидeјнлəрə итaəт eтмəк – Aллaһын өвлaдлaрa һəвaлə eтдији вəзифəлəрдəн биридир.   Aллaһ-Тəaлa вaлидeјнлəрин рaзылығыны Aллaһын рaзылығы илə...


Axirət həyatının ətraflı təsviri:

(Davamı. Başlanğıcı əvvəlki nönrəmizdə).   Ölümdən sonra bizi nə gözləyir?   Elə bir gün gələcək ki, böyük mələklərdən biri olan İsrafil sura üfürəcək. O, sura iki dəfə üfürəcək: birinci dəfə dünyanın sonunun çatdığını...