Аслияб гьумералде

ГIибадатазул бищун хирияб

ГIибадатазул бищун хирияб

Зикруялъул хиралъиялъул бицун рагIа-ракьанде щвеларо. Нилъер гIумруялъул щибаб лахIзаталъ цIализе рихьизарурал азкаралги руго. Гьеб гьабуни, кириги щола. 

 

Абула рекIее зикру кколин ччугIие лъим гIадинаб жойилан. Лъим щвечIони ччугIа хола, гьединго, ракIги хола зикру бачинчIони.

МугIаз бин Жабалица абун буго: «Адамил лъимералъ жужахIалдаса хвасарлъулеб цониги гIамал гьабичIо зикруялдаса лъикIаб», - ан.

Нилъеда лъазеги ккола зикру Аллагьасе ﷻ гIоло, ихласалда бачине кколеблъи. Гьедин бачинчIони, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ къабул гьабизе гьечIо, гIаксалда, къиямасеб къоялъ балагьалъе батизе бегьула.

ГIабдуллагь бин ГIаббас ккола Къуръаналъул бищун лъикIав муфассир, жиндие Бичасул аварагас ﷺ дугIаги гьабурав, ай Къуръан бичIчIизелъун.

Гьес абула ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ рагIиялъул тафсир гьабун: «Нужеца цIуни гьаре Ханнас абураб шайтIаналъул квешаб васвас рехиялдаса», - ян. Гьеб ккола рекIеда тIад букIунеб шайтIан, Аллагь ﷻ рехсеялдаса мун гъафуллъани, гьелъ васвас рехула, Аллагь ﷻ рехсани, нахъеги уна.

ХIасан Басрияс абуна: «Лаилагьа илла Ллагь абураб калима аби ккола алжаналъул пихъ», - ян.

Факъигь Самаркъандияс абуна: «Анкьго калима цIунарав чи ТIадегIанав Аллагьасда ﷻ аскIов вукIуна хириявлъун, малаикзабазда аскIовги вукIуна хириявлъун. Аллагьас ﷻ гьесул мунагьалги чурула ралъдал полопгIан гIемер ратаниги, тIагIаталда жаниб гьуинлъи батизеги гьабула, гIумруги хвелги гьесие лъикIаблъунги букIуна. Гьебги ккола:

  1. Щибаб жо байбихьулаго Бисмиллагь бахъи.
  2. Щибаб жоялдаса ватIалъидал АлхIамдулиллагь аби.
  3. МацIалъ къваригIел гьечIеб жо абуни яги квешаб гIамал гьабуни, Астагъфируллагь аби.
  4. Метер щиб бугониги гьабизе бокьидал ИншааЛлагь аби.
  5. Бокьулареб жо тIаде бачIани (балагь), Ла хIавла вала къуввата илла биЛлагь аби.
  6. БоцIиялде яги напсалде балагь щвани абила Инна лиллагьи ва инна илайгьи ражигIун абун.
  7. Къасиги къадги мацI чIезе теларо Лаилагьа илла Ллагь абун.

Лаилагьа илла Ллагь абураб рагIи алжаналъул кIул ккола. Амма кIулалъе цаби къваригIуна. Гьел цабилъунги ккола Аллагь ﷻ рехсолесул мацI бацIцIадаб букIин, ай мунагьаздасаги гъибаталдасаги.

Фузайл бин ГIиязица абуна: «Цо нухалъ пуланав чи вачIана дихъе ва гьарана васият гьабеян. Дицаги гьесда абуна щуго жо ракIалда чIезабейин:

  1. Кинаб къварилъи тIаде щваниги дуца абе гьеб Аллагьасул ﷻ къадаралдалъун кканин.
  2. Дуца дурго мацI цIуне гIадамал гьелдаса хвасарлъизелъун ва мунги Аллагьасул ﷻ гIазабалдаса хвасарлъизе вукIине.
  3. Дуца Аллагь ﷻ ритIухъ гьаве дуе бихьизабураб ризкъиялдалъун, мунго муъминчилъун вукIине.
  4. Хвалие хIадурлъи гьабе, гъапулго хвечIого вукIине.
  5. ГIемер Аллагь ﷻ рехсей, киналниги мунагьаздаса мунго вацIцIадавлъун вукIине».

Гьединго факъигь Самаркъандияс абуна: «Аллагь ﷻ рехсей (зикру) буго гIибадатазул бищун хирияб. Щайгурелъул, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ цогидал гIибадатазе бихьизабуна къадар, заман. Кинниги зикруялъе щибниги бихьизабичIо, бокьараб мехалъ бачине бегьула ва амруги гьабуна гIемер бачейин».

Кинабниги хIалалда зикру бачиналъе кьола гьадинаб баян. ГIумруялда жанив чи вукIуна ункъо хIалалда: гIибадаталда, мунагьазда, нигIматазда ва балагьазда.

ГIибадаталда вугони гьесие рекъола Аллагь ﷻ рехсезе тавпикъ кьеян ва къабул гьабеян. Мунагьалда вугони гьесие рекъола Аллагьасе ﷻ дугIа ва тавбу гьабизе. НигIматазда вугони рекъола щукру гьабизе, балагьазда вугони - Аллагь ﷻ рехсела сабруялдалъун.

ТIадегIанав Аллагь ﷻ рехсеялда жаниб кинаб пайда бугеб? Гьелда жаниб буго щуго пайда:

  1. ТIадегIанав Аллагьасул ﷻ разилъи.
  2. ТIагIат гьабизе гъира цIикIкIинаби.
  3. ШайтIаналдаса цIуни.
  4. РакI тIеренлъи.
  5. Мунагьаздаса цIуни.

ГIабид бин ГIумайрица абуна: «Бусаде чи вахани ва Аллагьги рехсолаго кьижун ккани, ворчIизегIан гьев вукIуна Аллагь ﷻ рехсолезул кьеразулъ», - ян.

 

Зикруялъул хиралъи

Бану исраилазул цо чи хун вуго. Къиямасеб къо чIедал, ТIадегIанав Аллагьас ﷻ малаикзабазда абулила, гьев чиясул кинаб букIаниги лъикIаб гIамал батулищали балагьеян.  Аллагьасда ﷻ кинабго жо лъалелъул, нилъее нугIлъие гьабулеб буго гьениб. Малаикзабаз абула щибго жо батичIин, цохIо баргъичалда тIад хъвараб Лаилагьа илла Ллагь абураб накъиш гурони. Цинги Аллагьас ﷻ абула, нужеца гьев Дир алжаналъуве лъугьинавейин, Дица гьесул мунагьал чуранин абун.

Нилъеда лъаларо щиб гIамалалъ нилъ хвасар гьаризе ругелали яги кинаб квешаб гIамалалъ жужахIалде цIазе ругелали. Кинниги зикру бачиналдаса машгъуллъизе бегьиларо, Аллагьасул ﷻ рахIматалдалъун цо лъикIаб гIамалъ рачине ратила нигIматазул алжаналде.

Тавпикъ кьеги.

 

МухIаммад ХIабибов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Эбел-инсул адаб – Аллагь разилъи

Нилъер диналъулъ эбел-инсул адаб гьабиялъ хасаб бакI ккола ва гьеб иманалда ва гIибадаталда хадубцун бачIунебги буго. Хирияб Къуръаналъги, МухIамад аварагасул ﷺ хIадисазги гьеб суал гIемер борхулеб буго.   Исламалда эбел-инсуца кколеб бакI ТIадегIанав Аллагьас ﷻ Къуръаналда абулеб буго...


Министерствоялда дандчIвана

ДРялъул ЗахӀматалъул ва социалияб цебетӀеялъул министерствоялда тӀобитӀана гьеб идараялъул ва муфтияталъул вакилзабазул данделъи. Тадбир нухда бачана хасаб рагъулаб операциялъул гӀахьалчи ва МахӀачхъалаялъул Централияб мажгиталъул имам ГӀиса Салимсултановас. Гьес бицана иманалъул аслиял рахъазул...


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...


Муфтиясухъ гьоболлъухъ

Дагъистан Республикаялъул муфтияталда, муфти, шайих АхӀмад-афандияс къабул гьабуна Пачалихъияб Думаялъул регионалияб политикаялъул ва бакӀалъулаб нухмалъиялъул комитеталъул делегация. Гьеб делегация республикаялде бачӀун букIана бакӀалъулаб нухмалъиялъул къанунал гӀумруялде рахъинариялъул...