Аслияб гьумералде

Мекъаб баянги - мунагь

Мекъаб баянги - мунагь

Мекъаб баянги - мунагь

Жакъа нилъ ругеб заман буго гьарзаяб, щиб бокьаниги бугеб, амма битIараб нухдасан бачине лъалареб. Щайин абуни, мисалалъе, телефон, интернет гьечIев чи лъабгоги ватиларо, хIатта гIисинал лъималазухъцин руго. Амма гьеб сабаблъун лъугьунеб бугеб мунагь, гьабулеб бугеб гъибат-бугьтан, цогидал хIакъир гьари ва гьелъул гIемер кIварги гьабулеб гьечIо.

 

Интернеталъул социалиял гьиназда лъугьунеб бугеб бихьараб мехалда, ракIалде бачIуна Аварагасул ﷺ хIадис: «Унго-унгоги тIаде щвезе буго заман, гьереси бицунел чагIазда гIадамал цIикIкIун божулел, хIакъаб бицунезда божуларел, хиянатчагIаздехун жидер божилъи цIикIкIун букIине бугеб, божилъи гьабизе рекъараздехун щаклъиги лъугьун, бицунеб рагIиги гьадингосел чагIазухъ букIине бугеб», - абураб.

Жеги, социалиял гьиназдасан тIибитIизабулеб буго пуланасул сурат, хъвалеб буго гьев къватIив чIвазавун батIи-батIиял комментариял. Амма къокъаялъул тIалаб гьабулесда ракIалдецин кколеб гьечIо гьеб кинабго мунагь гьабиялъе сабаблъун ккарав жив вукIин ва ахираталда Аллагьасда цебе гьелъухъ жинца жаваб кьезе кколеблъи. Аварагасул ﷺ хIадис буго: «Щив чи вугониги жинца цо кинаб бугониги мунагьалъулъ бащдаб рагIиялдалъунги кумек гьабурав, гьевги гьеб мунагьалъул гIахьалчилъун вукIуна», - ян.

ХIисаб гьабураб мехалда, гьеб киналъего сабаблъун дол къокъабазул бутIрул кколел руго, Аллагьасда цебе гьелъул жаваб кьечIогоги гьел кире рорчIилел? Амма комментария хъвалевги кантIизе ккела, сабаблъун ккарав къокъаялъул бетIер ватаниги, гьеб гьабулев живго вукIиналде, гьелъул жинцаги жаваб кьезе ккеялде.

Гъибат-бугьтаналъул бугеб мунагьалъул гIемер баян гьабураб буго. Аварагас ﷺ абун буго: «ЦIуни гьабе цогидал какиялдаса, гьеб зинаялдасаги квешаб буго. Зина гьабурас тавбу гьабизе бегьула ва Аллагьас къабул гьабизеги бегьула. Гъибат, мацI гьабурасдаса Аллагь тIаса лъугьунаро, жиндаса гьабурав тIаса лъугьун гурого», - ян.

Цо нухалда Аварагас ﷺ асхIабзабазда цIехон буго: «Бицинищ нужее Аллагьасул бищун гIодорегIанал лагъзазул?» - ин. «Бице, я Аллагьасул расул», - ан асхIабзабаз абидал, Аварагас ﷺ абун буго: «Гьел руго жидеца мацI гьабун хабар тIибитIизабулел, цоцазе рокьулезда гьоркьоб рикьи гьабулел ва гIайибго гьечIел гIайибияллъун рикIкIунел гIадамал», - ян. Цоги хIадисалда буго: «Нужер бищун Аллагьасе рокьуларел чагIи руго жидеца мацI гьабулел, гьелдалъун гIадамазда гьоркьоб рикьиги питнаги лъугьинабулел», - ан.

Нилъеда шаригIаталдасан лъала гъибат, бугьтан, мацI гьаби гIадал квешал гIамалал Къуръан-хIадисалъ баянго хIарам гьарун ругеблъи, жал гьариги кIудиял мунагьазде гъорлъе унел.

РачIа нилъ бицунелъулги хъвалелъулги тIалаб гьабун рукIине.

 

МухIаммадгIариф Къурбанов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Суал-жаваб

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...


Аллагьас ﷻ кьола ризкъи

Имам Загьидияс бицана: «Цо нухалда дун, дие бугеб ризкъи Аллагьас ﷻ азалалдаго хъвараб бугинги абун, гьелъул хIалбихьизелъун гIалахалде валагьун къватIиве вахъана.   Авлахъалде щведал кIудияб мегIер бихьун, гьелде аскIове индал, гьениб батана нохъо. Жаниве лъугьун, бищун чIегIераб...


Хвасарлъи

ЖужахIалъул цIаялдаса хвасарлъулеб гIамал гьабун хьвади буго нилъер щивасул аслияб мурад. Гьелдаса хвасарлъиги буго муъминчиясе Къиямасеб къоялъ битIккей, щайин абуни, гьеб щвей бугелъул инсанасе Алжаналда кверщел батиялъе гIаламатлъун.    Хирияб Къуръаналда буго гьадинаб магIнаялъул...


Рогьалил суннат

Рогьалил как жамагIаталда бай ккола цIакъ хирияб гIибадат. Нилъеда лъала гьениб «Магьдина» цIалулеблъи. Гьелде кIвар кьечIогоги тола цо-цояз. КIиабилеб ракагIаталъул рукугIалдаса ворхидал, гьелъул тасбихI-дугIа цIалун хадуб «Магьдина»...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...