Аслияб гьумералде

ЧIухIун кIалъаялъул хIасил

ЧIухIун кIалъаялъул хIасил

ЧIухIун кIалъаялъул хIасил

Цо-цо чагIи рукIуна дагIбадизе бокьулел. ХIатта рукIуна кидадай къацандизе чи щвелаян пикрабазда рукIунелцин. Цоцазулъ дагIбадийин абуни инсанияталъулъ байбихьана Адам аварагасул васаздаса байбихьун. Гьеб дагIбаялъул хIасилалда Къабилица Гьабилги чIвана.

 

Халкъалда гьоркьоб лъугьунеб дагIба-рагIиялъ гьудуласул гьавула тушман, тушманасул лъугьуна чIвадарухъан. ДагIбадиялъ гIагарав чи рикIкIад гьавула. Цо эбелалъул ургьиб гIураб кIиго лъимер батIа гьабула. Цо каранда хахарал вацал рикьизарула. Мадугьал мадугьаласдаса тIезавула. ТIулил вацал гIадин цадахъ гIурал гIолилал цоцазда рихинарула. Гьединлъидал, исламалъ дагIба гьаби гьукъана. КIалъаялъул адабал малъана. ХIатта шаригIаталъ хIинкъи кьуна дагIбадулесе ва гьев рикIкIана мунафикъзабазул мухъилъ. Хирияв аварагас ﷺ бицана: «Мунафикъзабазул лъабго гIаламат буго: кIалъалеб мехалъ гьереси бицин, къотIи тIубазабунгутIи, божударекIкI гьаби».

Гьединав чиясул гIакълуялдаса цебе мацI ккола, гурхIелалдаса цебе хъачIлъи ккола, ритIухълъи цIунизегIанго зулму хIалтIизабула. Гьесул мацI буго чорокаб, ракI буго бецIаб, гьелдалъун гьев живгоги чIухIун вукIуна. БитIараб жоялде данде гьес нусго гьереси бицуна. ТIутIазул кваркьиялъулгIанги гьесие ритIухълъиялъул ургъелги букIунаро. Жиндие данде кколареб жоялъухъ гьев валагьула тушманасухъ гIадин. ГIадамаз гьабунщиналда гIайибги чIвала. ХIатта гьез гьабунщинаб, гьесда мунагьин ракIалде ккола.

Бусурбабазда бичIчIизе ккола дагIбадиялъ инсан лъикIлъиялде вачунареблъи. Гьелъул ахирги ккола цоцазда гьоркьоб ракIхвей. Мисалалъе, дуца абулеб буго цо чиясда хъалиян какараб гIамал бугин, гьелъ дур сахлъиялъе зарал гьабулин. Амма дандияс абулеб буго зарал букIаниги дида гьеб тун бажаруларин, рехун тезе ракIалдаги гьечIин. Гьев чигун дагIбадизе лъугьани, ай дица дуда гьеб тезабулинги абун, гьеб мехалда иш бачIуна дагIбаялде. Гьедин дагIбади инсан лъикIлъиялде ахIулеб хIикматги гуро. ЧIухIараб напсалда чIухIун кIалъаялъ хIасил кьоларо. ЦIаялда тIаде бензин тIуни гьеб ссунаро. ХIеренлъиялъ гурищ дунял мукIур гьабураб? ХIеренаб каламалъ гурищ ислам тIадегIанлъараб? ЦIа свине ккани гьелде тIаде лъим тIезе кколеб гIадин, дагIбадулев чиясде тIаде хIалимлъи тIезе ккола. Гьеб кинабгоги бичIчIула хирияб Къуръаналъул аяталдасан (магIна): «Дуца, МухIаммад, гьел Аллагьасул диналде ахIулеб мехалъ, хIикматалдалъун ахIе, берцинаб вагIзаялдалъун ахIе, дагIбаялде иш бачIинехъин бугони, бищун берцинаб (хIеренаб, гурхIулеб, тамахаб) каламалдалъунги кIалъай». (Ан-НахIл, 125).

Гьединго, балагье Аллагьас ﷻ Муса ва Гьарун аварагзабазда кин амру гьабурабали. Аллагьас ﷻ гьел ФиргIавнихъе ритIулаго гьезда малъана кин ФиргIавнида кIалъазе кколебали. «Нужеца гьесие хIеренаб калам гьабе, гьев кантIизе яги хIинкъизе бегьула», - ян абун.

Къуръан буго уммат къачIалеб Аллагьасул ﷻ тIехь. Къуръаналъ бицунеб буго цере рукIаразул къиса, нилъеца пикру гьабизелъун букIине. БитIараб нух бокьарав чи Къуръаналда нахъвилъинеги ккола. ФиргIавнидацин хIеренго кIалъазе Аллагьас ﷻ амру гьабураб мехалда, кин кIолеб бусурбанчиясда бусурбанчигун гьаракь борхун кIалъазе?

Нилъер гIайиб буго нилъго нилъедаго кIодолъун рихьи. Щивасда ракIалде ккола жинца битIараб бицунеб бугин. Щивасда ракIалде ккола жинца дандияв битIараб нухде тIовитIулев вугин. Гьедин чIухIараб напсалда киданиги кIоларо хIакъикъат загьир гьабизе.

КигIан витIаравлъун мун ватаниги исламалъ ихтияр кьоларо дандиясда хъачIаб рагIи абизе, ихтияр кьоларо дандиясул пикру, гIакълу ва гьесул къадру гIодобегIан гьабизе.

ХIеренго кIалъайги хIинкъи кколаро. Гьеб буго бахIарчилъи. Пикру гьабе, гIакълу сверарав чи ахIдезе лъугьуна. Амма напсалда кверщелги гьабун сабруялдалъун иш тIубазабуни, гьеб ккола гIакълу, бахIарчилъи, дунялалдаги ахираталдаги талихI.

Чанги чи вукIуна зина гьабуларев, риба кваналарев. Гьев хIарамлъиялде вачIунаро, цIогь къабул гьабуларо, амма жиндирго мацIалда хадуб халкколаро, кIалъалеб мехалъ дагIбадула, чорокаб рагIи абула, гъибат-бугьтан гьабула. КIудияб гIажаиблъи гурищ, гьединал чIахIиял мунагьаздаса цIунарав чиясда кIолеб гьечIо гьитIинаб мацI кквезе.

Пикру гьабе, халкъалда гьоркьоб кколеб дагIба байбихьула мацIалдалъун, кIалъазе лъангутIиялдалъун, цояв кIалъалаго вуцIцIун чIезе лъангутIиялдалъун, дандиясул къадруги пикруги гIодобегIан гьабиялдалъун.

 

 

ХIабиб-хIажи ГIисаев

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Авараг ﷺ кинав вукIарав…

Нилъеца гьаб дунялалда гьабуралъул ахираталде босулелдасан буго гьабураб гIамал. Гьелъ, МухIаммад аварагасул ﷺ умматалдаса нилъги гьарун ругелъул, щивас пикру гьабуни рекъараб буго Аварагасул ﷺ гIамалалда релълъараб чан гIамалдай дица гьабулебин абураб жо. ХIадисалда буго инсанасул жаназа нухда...


Риидалил курсал байбихьана

ХIурматиял бусурбаби. Гьале исанаги байбихьана нилъер гьитIичазе Дагъистаналъул киналго мажгитазда риидалил курсал. Дицаго рикIкIуна лъималазул эбел-инсуе гьеб кIудияб талихIлъун. Балагьеха гьанже, щивав эбел-эмен жиде-жидер лъимергун рокъор хIалтIизе ккун рукIаралани кигIан захIмат...


Татар мацIалде буссинабуна

ДРялъул муфти, шайих АхӀмад-афандил «ЛъикӀал тIабигIатазул ах» абураб тӀехь буссинабуна татар мацIалде. Таржама гьабуна Апанаевская мажгиталъул имам, «Иман» басмаханаялъул директор, тарихиял гӀелмабазул кандидат Нияз-хӀазрат Сабировас. Татар мацӀалде буссинабураб тIехьалъул...


Нужее баяналъе

Къуръан щиб моцIалъ рещтIараб? – Рамазан моцIалъ. Муса аварагасул вазир щив вукIарав? – Гьарун (сура «ТIагьа», аят 29). Къуръаналъул магIна щиб? – «ЦIале» абураб. Бищун кьучIаб хIадисазул тIехь щиб? – Бухари. Къуръан абураб...


Халкъалъе рухса

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...