Аслияб гьумералде

ГIибадатазул бигьаяб

ГIибадатазул бигьаяб

Ислам ккола гурхӀел-рахӀ-муялъул ва лъикӀлъиялъул дин. Нилъер диналъ хасаб кӀвар кьола гьоркьорлъаби лъикI гьариялде. Цогидаздехун инсан лъикӀав вугебгӀан заманалда жаниб, гьесда Аллагь ﷻ  гурхӀулевги вукӀуна.

 

Щивав бусурбанчияс жидерго дин лъикIаб рахъалдасан бихьизабизе, гьелъул насихӀатал цӀунизе, къимат гьабизе ккола. ТӀадегӀанав Аллагьасе ﷻ  гӀибадат гьабиялда цадахъго муъминчияс исламалде цогидалги ахӀизе ккола.

ГӀадамал исламалде ахӀизе бищунго цIакъаб къагIида бугин абула лъикӀаб гӀамал-хасият бихьизаби. Тарихалда гӀемерал мисалал руго бусурбабазул лъикӀаб гӀамал-хасият бихьиялдалъун цогидал исламалде рачIиналъул.

Муъминчиясул лъикӀал хасиятазул цояб ккола кинабго чӀагояб жоялдехун лъикӀлъи бихьизаби. ТӀадегӀанав Аллагьас ﷻ  муъминчиясе кири хъвала бищунго гьитӀинаб лъикӀлъиялъухъги, гьеб лъикӀлъи хIатта хӀайваналдехун гьабун бугониги.

Бищунго бигьаяб кири щолеб лъикӀлъи ккола гьими. Гьимиялъ лъазабула гIадамалгун мун лъикӀаб гьоркьоблъиялда вукӀин ва гьезие дудаса кинабгӀаги зарал букIине гьечIеблъи.

«Ас-саламу гӀалайкум» абураб саламалъ гӀадин гьимиялъги кьола рекъел, гӀадамазда гьоркьоб гьудуллъиги щула гьабула. Гьимиялдалъун кӀола хӀалуцараб ахӀвал-хӀал къотӀизабизе, нужерго ва цогидазул рекӀел хӀал лъикӀлъизабизе.

Абу Заррица бицана Аварагас ﷺ абунин: «Дур диналъул вацасе гьими дуе садакъа ккола», - ян. (Имам Тирмизи)

ГӀалимзабазги чӀезабун буго гьимиялъ инсанасул черх щула гьабулеблъи ва стресс нахъе инабулеблъи.

Щибаб нухалда муъминчи гьимулелъул, гьес Аварагасдаса ﷺ мисал босула ва суннат тӀубала. Аварагас ﷺ кидаго жиндирго насихӀатал ва гӀадамазулгун гьабулеб гьоркьоблъи гьимун гьабулаан.

ГӀабдуллагь ибну Мугъирасдасан бачӀараб хӀадисалда буго, ГӀабдуллагь ибн ал-ХӀарисица абунин: «Аварагасдаса ﷺ цIикIкIун гьимулев чи дида киданиги вихьичӀо», - ян. (Имам АхӀмад, 17713; Тирмизи, 3641)

Жарир ибну ГӀабдуллагьица бицараб хӀадисалда буго: «Дица ислам къабул гьабуралдаса нахъе дун Аварагас ﷺ нахъчIвачIо киданиги. Авараг ﷺ кидал дандчIваниги гьимун гурони кIалъачIо», - ян. (Бухари, Муслим)

АскIоре рачIарал мискинзабазе кьезе жо гьечӀеб мехалда, Аварагас ﷺ гьезие жиндирго гьими загьир гьабулаан, гьелъ гьел гIодореги риччазарулаан.

 

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.


Лъимал цIуниялъул къоялде

Халкъазда гьоркьосеб лъималазул къо кӀодо гьабун, Каспийск шагьаралда тӀобитӀана «ЦӀуниялда бугеб лъимерлъиялъул канлъи» абураб рахӀмуялъул хъизаналъулаб рекӀин. Гьеб кӀудияб ва унго-унголъунги ракӀ хинлъизабулеб тадбиралда гӀахьаллъана I500-ялдаса цӀикӀкӀун чи — лъимал ва гьезул эбел-эмен. Байрам...


РухӀияб рахъ цебетӀезабулеб заман

Нилъер лъимал риидалилал каникулазухъ урхъун рукIуна хӀухьбахъи гьабизе, гьудулзабигун заман тIамизе, расандизе. Амма нилъеда лъала гьаб ва хадусеб гӀумруялъулъ унго-унгояб талихӀ ва бергьенлъи Аллагьасул ва Гьесул Расуласул ﷺ нухдасан иналъулъ букӀин. Гьединлъидал, хириял яцал, рачӀа нилъеца гьаб...


Сундуего дару

Садакъа ккола бищун лъикIал гIамалазул цояб. Гьеб кьеялдалъун инсан ТIадегIанав Аллагьасде гIагарлъула ва дунялалдаги ахираталдаги кири щола. Аварагас ﷺ абуна: «Бащдаб чамасдакIалдалъунгIаги цIуне цIаялдаса», - ян. ЧамасдакIалъул гьитIинабго кесекалъ чи жужахIалъул цIаялдаса хвасар...


Гьикъизе нечараб бицине намусаб

Эбелгун кIалъалев гьечIо     Нижер вацасул эбелгун кIалъаларого чанго сон буго. Гьес гIагарлъиялъулгунги бухьен гьабуларо. Цоги шагьаралдеги гочун, телефоналъул ахIиязеги жаваб кьоларо. Гьесул хIакъалъулъ нижеда лъала социалиял гьиназда ругел гьурмаздасан. Яц хIисабалда дие бокьун...


ТIаифалда Аварагасул ﷺ дугIа

МухIаммад аварагасул ﷺ гIумруялъулъ ккарал бищунго захIматал хIалбихьиязул цояб букIана ТIаифалде гьабураб сапар. Гьесул лъади Хадижат ва имгIал АбутIалиб хун хадуб Маккаялда бусурбабазул ахIвал-хIал гIемерго хIалуцун букIана. Цинги Аллагьасул ﷻ Аварагас ﷺ ТIаифалде сапар бухьана, шагьаралъул...