Аварагасул ﷺ гьаракь

ГIемерал хIадисаз тIоритIел гьабула Аварагасул ﷺ гьаракь киназдасаго берцинаб букIанин абун.

Анас бин Маликица бицана ТIадегIанав Аллагьас ﷻ цониги авараг витIичIила гьумерги берцинав, гьаракьги берцинаб бугев гурони.

Гьесул гьаракь букIана рикIкIадасанго рагIулеб. Гьелъ бихьизабулеб буго Юсуп аварагасдаса МухIаммад Авараг берцинав вукIин ва Давуд аварагасдаса Аварагасул гьаракь берцинаб букIин. Гьесул рокъоса къаси цIалулеб Къуръан рагIулеб букIана КагIбаялде щвезегIан ва тIолабго шагьаралъул рагIаллъабаздеги.

Аварагасул гьаракь щолеб букIана цогидазул щолареб бакIалде.

Бараица бицараб хIадисалда буго, Аварагас ﷺ жидее вагIза гьабунин ва гьеб рагIанин жиде-жидер рокъор рукIарал гIолохъанал ясазда.

ГIолохъанал ясазда гьаракь рагIанин рехсана, щайгурелъул, гьел рокъор чIун рукIарал ясал рукIиналъ.

ГIаишатица бицана, рузман къоялъ Аварагас ﷺ минбаралда гIодовги чIун, халкъалда гIодор чIаян абунилан. Бану Гъанмиялда вукIарав ГIабдуллагь бин РавахIатида Аварагасул гьаракь рагIула ва гьеб бакIалда гIодов чIола.

Бану Гъанм абураб кIкIал ккола Мадинаялда бугеб Хазраж къавмалъул бакI. Ибн РавахIат Аварагасул амруялда нахъвилъун гIодов чIола, гьенив гьечIониги.

ГIабдуррахIман бин Муаз ат-Таймияс бицана: «Цо нухалъ ниж Минаялда рукIаго, Аварагас нижее вагIза гьабуна. Гьеб заманалда ТIадегIанав Аллагьас ﷻ нижер гIундул рагьана ва рокъор рукIаралани Аварагасул калам рагIизе букIана», - ян.

Умму Гьаниица бицана: «Дида рагIана Аварагас ﷺ къаси Къуръан цIалулеб, гьев КагIбаялда аскIов вукIаго, ва дун дирго бусада егун йикIаго», - ян. Гьелъул рукъ КагIбаялдаса гIезегIан рикIкIад букIана.

Имам Муслимица бицана Жабир бин Сумратица бицараб хIадис: «Аллагьасул Расулас ﷺ вагIза гьабизе байбихьараб мехалъ, гьев хIалуцунаан, Аллагьас хIарам гьабурал жалазул бицен ккедал. Аварагасе ﷺ бокьулаан БетIергьанасул тамихIалдаса хIинкъиялде ахIизе. Гьесул гьаракь кьварараблъун лъугьанаан радал яги къаси (бокьараб заманалда) гьужум гьабизехъин бугеб кIудияб аскаралъул гьужумалъул хIакъалъулъ халкъалда лъазабизе бокьарав чиясул гIадин».

Шамил МухIаммадов

2026-06-15 (МухIаррам 1448 с.) №12.

Хъизамалъул, рукъалъул ургъалабазул цӀураб заманалда руччабазда кӀочон тола жидерго тIалаб-агъаз гьабизе. Нилъер берцинлъиги сахлъиги ккола ТӀадегӀанав Аллагьасул сайгъат ва гьел цӀунизеги ккола. Нилъер гӀумруялда жаниб кӀудияб бакӀ ккола бакъул нуралъ. Гьелъ кумек гьабула черхалъе, лугбал...

Щал аварагзабазухъе Аллагьас ﷻ тIахьал рещтIарал? Аллагьас ﷻ аварагзабазухъе рещтIарал тIахьазул къадар 104-ялде бахуна, гьезда гьоркьоса 100-яб буго гурараб кагътил мисалалда (свиток) рещтIараб. ХутIараб 4-яб ккола тIехь. Гьезул щибаб букIана цебе рещтIараб ритIухъ гьабулеб ва жидехъе рещтIунеб...

Аллагьас ﷻ, Жиндирго рахIма-талдалъун, сапаралъ унел бусурбабазе ахIвал-хIал бигьа гьабуна. Гьединлъидал, сапаралъ унев чиясе изну кьола цо-цо бигьалъабаздаса пайда босизе. Гьел бигьалъабазда гъорлъ руго ункъо ракагIаталъул какал кIигоялде къокъ гьари, гьединго кIиго как цоцаде тIаде...

ГIанкъра, ичIкIал ГIанкъра ккола унго-унги гIажаибаб рухIчIаголъи, цадахъго хIинкъиги хIикмалъиги бижизабулеб. Хъанхърабазул классалде гъорлъе унеб букIаниги, гьелъул хасаб сипаталъ гьеб кин букIаниги батIа гьабула хъанхърабаздаса ва цогидалги гьелда релъарал...

ДРялъул муфти, шайих АхӀмад-афандил «ЛъикӀал тIабигIатазул ах» абураб тӀехь буссинабуна татар мацIалде. Таржама гьабуна Апанаевская мажгиталъул имам, «Иман» басмаханаялъул директор, тарихиял гӀелмабазул кандидат Нияз-хӀазрат Сабировас. Татар мацӀалде буссинабураб тIехьалъул...

Аварагасул ﷺ гьаракь